II SA/Ol 257/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Protokolant referent Natalia Stemplewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2026 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu oddala skargę.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ostródzie (dalej jako: "organ I instancji", "PINB") decyzją z dnia 15 stycznia 2026 r. na podstawie art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r., Nr 38, poz. 229 dalej pb z 1974 ) nakazał B. i D. S. (inwestorzy) rozbiórkę budynku garażu o wymiarach zewnętrznych 5,00 m x 2,80 m położonego na dz. nr [...], Obr. [...], m. [...]. Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "organ odwoławczy", "WINB") decyzją z 6 marca 2026 r. - po rozpatrzeniu odwołania inwestorów - uchylił decyzję organu I instancji w całości oraz odstąpił od nałożenia obowiązku doprowadzenia do stanu zgodnego z przepisami budynku garażu o wymiarach zewnętrznych 5,00 m x 2,80 m położonego na dz. nr [...], Obr. [...], m. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że stosownie do zapisu art. 40 ustawy Prawo budowlane w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. W badanej sprawie w ocenie organu II instancji nie zachodzą okoliczności zawarte w art. 37 Prawa budowlanego, tj. teren, na którym znajduje się przedmiotowy garaż jest terenem przeznaczonym pod zabudowę oraz obiekt nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Tym samym organ II instancji uchylając zaskarżoną decyzję organu I instancji, orzekł o odstąpieniu od nałożenia obowiązku doprowadzenia do stanu zgodnego z przepisami, budynku garażu o wymiarach zewnętrznych 5,00 m x 2,80 m położonego na dz. nr [...], Obr. [...], m. [...]. Przedmiotowy obiekt funkcjonuje na działce nr [...] od około 50 lat. Od tego czasu użytkowanie przedmiotowego obiektu nie powodowało ani nadal nie powoduje zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzkiego. Ponadto nie zagraża bezpieczeństwu mienia. Rozbiórka istniejącego od lat 70 - tych garażu byłaby za daleko idącą sankcją niepodpartą przepisami prawa i naruszałaby uzasadnione interesy właściciela obiektu. Istotą wskazanego rozstrzygnięcia jest stwierdzenie faktu, że obiekt budowlany lub jego część jest zdatny do użytkowania i nie narusza przepisów prawa. Skoro zatem nie zachodzą przesłanki z treści art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., a obiekt jest w odpowiednim stanie technicznym, to zasadnym było w treści przedmiotowej decyzji uznanie go za zdatny do użytkowania i wydanie stosownego pozwolenie w ww. zakresie. Finalna analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pozwala również na stwierdzenie, że użytkowanie przedmiotowego obiektu w żaden sposób nie narusza występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich. Skargę na decyzję organu odwoławczego z 6 marca 2026 r. wywiódł J. K. (dalej jako: "skarżący", "strona"), wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa. Zaskarżonej decyzji zarzucono: 1. Nieważność decyzji (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa w zw. z art. 30 § 4 Kpa): Skierowanie decyzji merytorycznej do osoby nieżyjącej – B. S. (zmarłej 22.02.2026 r.). Organ posiadał oficjalną wiedzę o zgonie strony (pismo z dn. 27.02.2026 r.), a mimo to wydał rozstrzygnięcie, zamiast zawiesić postępowanie zgodnie z art. 97 § 1 pkt 1 Kpa. 2. Rażącą arbitralność oceny Inspektora M. K. (art. 80 Kpa): Przyjęcie subiektywnej tezy o "zbytniej represyjności" nakazu rozbiórki, co stoi w rażącej sprzeczności z dwukrotnymi, merytorycznie uzasadnionymi decyzjami PINB w [...], które jednoznacznie stwierdziły samowolę budowlaną i brak możliwości jej legalizacji. Merytoryczna argumentacja Inspektora M. K. o "nadmiernej represyjności" rozbiórki jest przejawem skrajnego subiektywizmu i sprzyjania sprawcy samowoli. Organ powołał się na wyrok NSA z dnia 20.12.2011 r. (sygn. akt II OSK1923/10), wskazujący na możliwość legalizacji starych obiektów, jednak całkowicie zignorował zawarty w tym samym wyroku warunek: legalizacja jest możliwa tylko wtedy, gdy nie narusza ona uzasadnionych interesów osób trzecich. 3. Błędne ustalenie stanu faktycznego (art. 7 i 77 § 1 Kpa): Uznanie, że obiekt "nie narusza uzasadnionych interesów osób trzecich", podczas gdy ja jako skarżący: - "Ponoszę realne koszty podatkowe za grunt (186 m2 "gruntów pozostałych"), który jest bezprawnie zajęty przez sąsiada i z którego nie mogę w pełni korzystać". - "Obiekt drastycznie obniża wartość rynkową mojego udziału w nieruchomości, czyniąc działkę niesprzedawalną z powodu trwającej, nieuregulowanej samowoli". - "Samowola uniemożliwia sprawiedliwe zniesienie współwłasności i podział działki nr [...], co trwale narusza moje prawo własności". 4. Naruszenie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r.: Zignorowanie faktu, że obiekt stoi w odległości 1,35 m od granicy (przy wymaganym minimum 1,50 m), co stanowi trwałą niezgodność z przepisami techniczno-budowlanymi. - Rażącą opieszałość i celowe przewlekanie sprawy (art. 7, 12 i 77 § 1 Kpa): Stosowanie przez Inspektora [...] "gry na zwłokę" polegającej na uchyleniu pierwszej decyzji o rozbiórce w kwietniu 2025 r. pod pretekstem "niedokładnych pomiarów", podczas gdy ponowne ustalenie odległości (1,35 m) i tak potwierdziło stan nielegalny (wymagane min. 1,50 m). - Naruszenie zasady prawdy obiektywnej (art. 7 Kpa): Oparcie się przez organ na nieprawdziwych danych podawanych cynicznie przez D. S. (twierdzenie o odległości pow. 1,50 m), co posłużyło za pretekst do wydłużenia postępowania odwoławczego o kolejny niemal rok. 5. Dowolność w ocenie funkcji obiektu: Przyjęcie, że budynek pełni funkcję garażu, podczas gdy faktycznie stanowi on niebezpieczne składowisko śmieci, złomu i tzw. "rupieciarni", co pogarsza warunki użytkowe otoczenia i szpeci sąsiedztwo budynku wpisanego do gminnej ewidencji zabytków (ten fakt również został przez organ zignorowany). "Chcę bardzo wyraźnie podkreślić, iż mimo że budynek ma charakter garażu, auto(auta) sąsiada nigdy w nim nie stoją, tylko przed, czym dodatkowo uniemożliwia to swobodny dostęp do wspólnego podwórka. Jednocześnie stan techniczny samego budynku, oraz jego ochrony ppoż, co widać na załącznikach fotograficznych, budzi uzasadnione obawy." 6. Niewyjaśnienie braku prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane: Organ pominął okoliczność, iż żaden z poprzednich ani obecnych współwłaścicieli udziału w 1/2, nie wyraził zgody na posadowienie i trwanie tego obiektu na wspólnym podwórku. 7. Naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej i ochrony własności: Przerzucenie na skarżącego ciężarów publicznoprawnych (podatków) od gruntu, z którego nie może korzystać ze względu na trwanie samowoli budowlanej chronionej przez organ II instancji. Jest to sprzeczne z wyrokiem z WSA w Olsztynie sygn. II SA/Ol 534/25 w sprawie dotyczącej tego samego obiektu i tej samej osoby. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W piśmie procesowym z 2 lipca 2026 r. skarżący wniósł m.in. o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci wyroku WSA w Olsztynie z dnia 28 października 2025 r., sygn. akt II SA/Ol 534/25 oraz zwrócenie się do WSA w Olsztynie o załączenie do akt sprawy pisemnego uzasadnienia tego wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Skarżona decyzja została wydana w oparciu o art. 37 bp z 1974r. jako że w myśl art. art. 103 ust. 2 pb z 1994r. przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Takowa zaś sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie jako że wspomniany garaż powstał przed majem 1974r. ( został pomierzony oraz zdjęcia fotograficzne). W tej sytuacji po myśli art. 107 pb z 1994r. należy stosować art. 37 ustawy z 7 lipca 1994r. prawo budowalne wskazującego że obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W sprawie ustalono że w dacie budowy garażu obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego zatwierdzony zarządzeniem Nr 13 Wojewody [...] z 17 lutego 1975r. potwierdzającego że działka nr [...], obręb m. [...] była usytuowana na terenie oznaczonym, [...] o przeznaczeniu " zabudowa mieszkaniowa wielorodzinna ( o intensywności zabudowy powyżej 0,7 neto)". W tej sytuacji budowa rzeczonego garażu była wprost zgodna z przeznaczeniem terenu zrealizowanej inwestycji, jako że zabudowa garażowa jest zabudową uzupełniającą zabudowę mieszkaniową i wpisuję się w jej przeznaczenie. Wprawdzie w dacie budowy rzeczonego garażu obowiązywało zarządzenie Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów budowlanych z dnia 29 czerwca 1966r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiada obiekty budowlane budownictwa powszechnego i zgodnie z § 20 pkt 13 oraz § 146 pkt 12 tegoż zarządzenia budynek garażowy winien być zlokalizowany o co najmniej 1,50 cm od granicy. Jednakże zgodnie z ogólną dyrektywą należy budowę oceniać wg przepisów obowiązujących w dacie jej budowy, a ewentualną możliwość legalizacji (naprawczego postępowania) według porządku prawnego obowiązującego w dacie orzekania. A w myśl aktualnych warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. – Dz. U. 2022, poz. 12215 tj.) budowę budynku gospodarczego lub garażu o długości nie większej niż 6,5 m i wysokości nie większej niż 3 m bezpośrednio przy granicy działki budowlanej lub w odległości nie mniejszej niż 1,5 m ścianą bez okien i drzwi. Wymiary garażu to 5,00 m x 2,80 m x 2,50 m, a zatem może być on zlokalizowany nawet bezpośrednio przy granicy działki. W rzeczywistości jest zlokalizowany względem działki nr [...] w odległości 1,35 m. A zatem odpowiada wymogom aktualnie obowiązujących w tym zakresie norm odległościowych. Odnosząc się do zarzutów skargi przyjdzie zauważać, że po pierwsze zarzut nieważności z uwagi na fakt, że adresat decyzji B. S. zmarła 27 lutego 202r6. nie ma jakiegokolwiek znaczenia w sprawie, jako ,,że decyzji PINB nakładająca rozbiórkę garażu została wydana 15 stycznia 2026r., a decyzja WINB wprawdzie już po jej śmierci, ale z uwagi na kierunek rozstrzygnięcia, tj. odstąpienia od nałożenia obowiązku doprowadzenia do stanu zgodnego z przepisami nie ma to jakiegokolwiek znaczenia dla legalności oceny czy adresaci braku obowiązków zostali prawidłowo, a w okolicznościach tej spraw w sposób pełny zidentyfikowani. Nie wspominając nawet, że nawet nałożenia obowiązku na jednego z współmałżonków nie czyni rozstrzygnięcia niewykonalnym, a tym bardziej wydanym z rażącym naruszeniem prawa, choć niewątpliwie prawidłowe (pełna) identyfikacja adresata rozstrzygnięcia nakładającego obowiązek jest istotną kwestią. Nie sposób też pominąć faktu, że z informacji o działce wynika że wsplawscicielam nr [...] obręb [...] jest tyko D. S.. Dlatego tez Sąd nie czuł się zobligowany do poszukiwania następców zamarłej, jak tego życzył sobie skarżący. Nie było też jakichkolwiek powodów by zawieszać postępowanie do czasu prawomocności wyroku WSA w Olsztynie z dnia 28 października 2025r. (sygn. Akt 534/25), jako, że dla oceny skarżonych decyzji nie ma to żądnego znaczenia. Wskazywane zaś w skardze sposób użytkowania garażu wskazujący na jego "oszpecenie" nie powoduje automatycznie niedopuszczalnego pogorszenie warunków zdrowotnych względnie użytkowych otoczenia. Nie zostało to w każdym razie wykazane w postępowaniu. A przed wszystkim może być przedmiotem zainteresowania innych dziedzin prawa administracyjnego, jak choćby prawa ochrony środowiska czy też prawa sąsiedzkiego jak choćby immisji pośrednich. Jedyna okoliczność, która budzi zastrzeżenia to brak niewyjaśnienia adresata (w decyzji PINB) obowiązku rozbiórki garażu. Otóż adresatów tegoż obowiązku powinno się poszukiwać wśród inwestora garażu względnie aktualnego właściciela gruntu zrealizowanego obiektu po myśli art. 52 bp wskazującego że obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w niniejszym rozdziale, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Organ nie czynił ustaleń w zakresie inwestora garażu. Z akt wynika że w okresie postania garażu właścicielami działki nie były zobowiązani , czyli D. i B. S., który – wg jego oświadczenia nabył działkę w 2017r. Zaadresowanie do nich zatem decyzji przez PINB nie zostało jakkolwiek uzasadnione. W każdym razie nie byli inwestorami budowy. Skoro jednak garaż został już wybudowany należy nakaz ewentualny skierować do właściciela obiektu. A w tej sytuacji nie tylko do D. S., ale także do skarżącego, skoro są współwłaścicielami działki nr [...], obręb [...], co tak konsekwentnie skarżący podkreśla. Okoliczność prawidłowego określenia adresata obowiązku rozbiórki miała by pierwszoplanowa znaczenie w sytuacji ustatecznienia się decyzji nakładającej obowiązek rozbiórki. Skoro jednak WINB uchylił decyzję PINB i odstąpił od nakładania obowiązku to nie ma to jakiegokolwiek znaczenia wprawie, skoro mamy do czynienia z decyzją nie nakładającą jakiegokolwiek obowiązku. Bowiem prawidłowa identyfikacja adresat obowiązku ma priorytetowe znaczenie tylko w przypadku nałożenia obowiązku a to z uwagi m. in. na jego ewentualnie przymusową realizację postępowaniu egzekucyjnym. W związku z powyższym należy stwierdzić, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo. Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o właściwie ustalony stan faktyczny i przy prawidłowym zastosowaniu obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa. WINB dokonał właściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, który był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.