Sygnatura
II SA/Ol 202/26
Wyrok WSA w Olsztynie z 12 maja 2026 r., II SA/Ol 202/26 – funkcjonariusze Służby Więziennej
Wynik
Oddalono skargę
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
- Data orzeczenia
- 12 maja 2026
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
Dnia 12 maja 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Osipuk Sędziowie sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) sędzia WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 maja 2026 roku sprawy ze skargi J. T. na decyzję personalną Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych oddala skargę.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Decyzją personalną z 28 listopada 2025 r. Dyrektor Aresztu Śledczego w B. (dalej jako: Dyrektor AŚ lub organ pierwszej instancji), na podstawie art. 94 ust. 2, 4, i 6, art. 95 ust. 1 oraz art. 218 ust. 1 pkt 4, ust. 2 i 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1869 ze zm., dalej jako: u.s.w.), zawiesił J. T. (dalej jako: funkcjonariusz lub skarżący) w czynnościach służbowych na okres od 28 listopada 2025 r. do 28 lutego 2026 r. z powodu wszczęcia przeciwko funkcjonariuszowi postępowania dyscyplinarnego. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z 28 listopada 2025 r. zostało wszczęte postępowanie dyscyplinarne przeciwko funkcjonariuszowi, któremu przedstawiono zarzuty przekroczenia uprawnień podczas stosowania środków przymusu bezpośredniego względem osadzonego poprzez użycie siły fizycznej, a w konsekwencji niedopełnienia obowiązków określonych w art. 157 ust. 1 u.s.w., co podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej na podstawie art. 230 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 pkt 3 i 4 u.s.w. Wskazano, że mając na uwadze rodzaj postawionego zarzutu w toczącym się postępowaniu dyscyplinarnym oraz jego wagę, zawieszenie funkcjonariusza w czynnościach służbowych jest uzasadnione. Podkreślono, że sam fakt podejrzenia popełnienia przewinienia dyscyplinarnego na szkodę osoby pozbawionej wolności noszącego znamiona jej niehumanitarnego traktowania, jak również jego rodzaj świadczy o utracie przez funkcjonariusza nieposzlakowanej opinii, którą winni bezwzględnie charakteryzować się funkcjonariusze Służby Więziennej, a ponadto o utracie zaufania co do właściwego wykonywania przez funkcjonariusza zadań służbowych. Ponadto wskazano, że z art. 2 ust. 2 u.s.w. wynika, że w interesie społecznym, tożsamym z interesem Służby, jest to aby postawione zadania były realizowane wyłącznie przez funkcjonariuszy, którzy legitymują się nieposzlakowaną opinią i pozostających poza jakimikolwiek podejrzeniami o działalność sprzeczną z prawem. Podano, że w takiej sytuacji prawnej funkcjonariusz nie gwarantuje prawidłowej realizacji zleconych zadań służbowych i tym samym zapewnienia prawidłowego toku służby, co zagraża bezpieczeństwu jednostki, jej funkcjonariuszy i pracowników oraz osób pozbawionych wolności. Wskazano, że obecność funkcjonariusza na terenie jednostki godzi w dobre imię służby oraz niekorzystnie wpływa na morale pozostałych funkcjonariuszy, na reakcje osadzonych, wizerunek Służby Więziennej, zaś czynności służbowe nie mogą być prawidłowo wykonywane przez osobę, która przekracza przysługujące jej ustawowe obowiązki w toku stosowania środków przymusu bezpośredniego. Taka sytuacja godzi w interes Służby Więziennej, a tym samym szeroko rozumiany interes społeczny. W odwołaniu od powyższej decyzji funkcjonariusz, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie, zarzucając naruszenie: - art. 10 k.p.a. wobec naruszenia prawa do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie zawieszenia go w czynnościach służbowych, a to poprzez niezawiadomienie o zebraniu materiału dowodowego przed wydaniem decyzji, co uniemożliwiło funkcjonariuszowi dokonanie czynności w postaci zgłoszenia wniosków dowodowych z dokumentów i zeznań świadków celem wykazania bezpodstawności zarzutu postawionego mu w postępowaniu dyscyplinarnym, a nadto wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego; - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. polegające na nienależytym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy oraz braku zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a w konsekwencji nieprzeprowadzeniu postępowania dowodowego w kierunku zbadania, że w dniu (...) listopada 2025 r. funkcjonariusz stosując środki przymusu bezpośredniego wobec osadzonego wyposażonego w niebezpieczne narzędzie, nie przekroczył przysługujących mu uprawnień; - art. 107 § 1 ust. 6 k.p.a. wobec braku należytego uzasadnienia faktycznego zaskarżonej decyzji, tj. wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz uzasadnienia prawnego tj. wskazania podstawy prawnej wydanej decyzji z przytoczeniem treści powołanych przepisów i ich wykładni, co uniemożliwia kontrolę instancyjną wydanego rozstrzygnięcia; - art. 7 w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu strony oraz działanie sprzeczne z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, w szczególności poprzez przedłożenie prymatu dobra służby ponad ważny interes funkcjonariusza; - art. 64 ust. 2 u.s.w. wobec zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych w związku z wszczęciem przeciwko niemu postępowania dyscyplinarnego pomimo, że decyzja ta nie była celowa ani z uwagi na dobro postępowania dyscyplinarnego, ani dobro służby, albowiem treść zarzutu postawionego odwołującemu się w postanowieniu z (...) listopada 2025 r. o wszczęciu postępowania oraz jego kwalifikacja prawna pozostaje bez związku z rzeczywistym przebiegiem zdarzeń. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że decyzja o ewentualnym zawieszeniu funkcjonariusza w czynnościach służbowych, w przypadku wszczęcia przeciwko niemu postępowania dyscyplinarnego, ma charakter uznaniowy, a zaskarżone rozstrzygnięcie oraz jego uzasadnienie nie spełniają wymogów uznania administracyjnego i czynią go dowolnym. Zarzucono, że argumenty powołane w uzasadnieniu decyzji mają charakter ogólnikowy, szablonowy, chaotyczny, wręcz hasłowy i zostały zaczerpnięte z orzeczeń sądów administracyjnych, bez pogłębionej analizy cytowanych spraw, w toku których zostały wydane. Podniesiono, że organ nie odniósł się merytorycznie do treści postawionego zarzutu, a także nie podjął próby analizy sytuacji, jaka miała miejsce (...) listopada 2025 r. w sytuacji, gdy funkcjonariusz zaprzeczył, aby dopuścił się popełnienia przestępstwa przekroczenia uprawnień, czy też deliktu dyscyplinarnego, zaś opis przebiegu zdarzenia z perspektywy funkcjonariusza, a także treść meldunku o zdarzeniu przesłanego przez organ do CZSW całkowicie podważa koncepcję organu pierwszej instancji. Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. wskazano, że funkcjonariusz nie został poinformowany przez organ przed wydaniem decyzji o możliwości zapoznania ze zgromadzonymi w sprawie dowodami, zgłaszania żądań czy wypowiedzenia się w sprawie. Decyzją z 13 stycznia 2026 r. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w O. (dalej jako: Dyrektor OSW lub organ odwoławczy) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że zawieszenie funkcjonariusza w czynnościach służbowych nie przesądza o jego winie, ma charakter czasowy i zabezpieczający, służy ochronie interesu publicznego oraz prawidłowości postępowania dyscyplinarnego. Wskazano, że instytucja zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych nie pełni funkcji represyjnej ani sankcyjnej, a jej celem jest zabezpieczenie interesu publicznego, rozumianego jako zapewnienie prawidłowego funkcjonowania jednostki organizacyjnej, ochrona autorytetu i wiarygodności Służby Więziennej, zagwarantowanie niezakłóconego toku postępowania dyscyplinarnego. Podniesiono, że kwestionując zasadność zawieszenia, funkcjonariusz w istocie zmierza do wykazania, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził pełnego postępowania dowodowego w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej podczas, gdy na etapie rozstrzygania o zawieszeniu funkcjonariusza organ nie jest zobowiązany do ustalenia winy ani do przeprowadzenia postępowania dowodowego, właściwego dla postępowania dyscyplinarnego i wystarczające jest istnienie uzasadnionego przypuszczenia, że mogło dojść do popełnienia przewinienia dyscyplinarnego. Wskazano, że takie uzasadnione przypuszczenie wynikało w szczególności z analizy zapisu monitoringu, charakteru użytych środków przymusu bezpośredniego, kontekstu zdarzenia, w którym doszło do ingerencji w nietykalność cielesną osoby pozbawionej wolności. Podano także, że nie doszło do naruszenia art. 10 k.p.a., gdyż funkcjonariusz został skutecznie powiadomiony o zamiarze zapoznania go z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji telefonicznie, co w świetle art. 55 § 1 k.p.a. jest dopuszczalne w sprawach niecierpiących zwłoki, zaś brak osobistego stawiennictwa funkcjonariusza wynikał z przyczyn leżących po jego stronie i nie może obciążać organu administracji. Odnosząc się do kwestii dobra służby wyjaśniono, że Służba Więzienna wykonuje zadania w obszarze, w którym szczególne znaczenie mają poszanowanie praw i godności osób pozbawionych wolności, przestrzeganie zasad humanitaryzmu, wysoki poziom etyczny funkcjonariuszy. Zatem już samo uzasadnione przypuszczenie, że funkcjonariusz mógł dopuścić się zachowania sprzecznego z tymi zasadami powoduje obiektywną utratę zaufania, niezbędnego do dalszego wykonywania czynności służbowych, gdyż w takich okolicznościach dalsze pełnienie służby przez funkcjonariusza mogłoby podważać autorytet Służby Więziennej w oczach osadzonych, wywoływać napięcia wśród personelu, rodzić ryzyko eskalacji konfliktów. Zatem zasadnie organ pierwszej instancji uznał, że ochrona dobra służby wymagała czasowego odsunięcia funkcjonariusza od wykonywania obowiązków. W ocenie organu odwoławczego nie zastosowano środka nadmiernie dolegliwego, lecz taki, który w najmniejszym stopniu ingeruje w sytuację prawną funkcjonariusza, a jednocześnie skutecznie realizuje cele ustawy. Wyjaśniono, że zawieszenie w czynnościach służbowych wywiera wpływ na życie zawodowe oraz osobiste każdego funkcjonariusza, ale wolą ustawodawcy, wyrażoną w sposób dorozumiany w art. 94 ust. 2 u.s.w. było priorytetowe potraktowanie wartości w postaci dobra toczącego się postępowania (m.in. dyscyplinarnego) i dobra służby, których ochrona czyni celowym zastosowanie instytucji zawieszenia w czynnościach służbowych. W skardze na powyższą decyzję skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucił naruszenie: - art. 10 k.p.a. wobec uznania, że nie doszło do naruszenia prawa skarżącego do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie zawieszenia go w czynnościach służbowych, które polegało na niezawiadomieniu strony o zebraniu materiału dowodowego przed wydaniem decyzji, co uniemożliwiło skarżącemu dokonanie czynności w postaci zgłoszenia wniosków dowodowych z dokumentów i zeznań świadków celem wykazania bezpodstawności zarzutu postawionego mu w postępowaniu dyscyplinarnym, a nadto wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego; - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. polegające na przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie zaistniało uzasadnienie przypuszczenie popełnienia przewinienia dyscyplinarnego mimo, że organ pierwszej instancji dokonał w sposób nienależyty wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a to wskutek zaniechania zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a w konsekwencji nieprzeprowadzeniu postępowania dowodowego w kierunku zbadania, że w dniu (...) listopada 2025 r. skarżący, stosując środki przymusu bezpośredniego wobec osadzonego wyposażonego w niebezpieczne narzędzie, nie przekroczył przysługujących mu uprawnień; - art. 107 § 1 ust. 6 k.p.a. wobec uznania, że decyzja organu pierwszej instancji spełniła formalne wymogi mimo, że brakowało w jej treści argumentacji, która w sposób logiczny i spójny przedstawiała tok dedukcyjny organu, w tym przede wszystkim wskazywała fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których organ się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz uzasadnienia prawnego tj. wskazania podstawy prawnej wydanej decyzji z przytoczeniem treści powołanych przepisów i ich wykładni, co uniemożliwia kontrolę instancyjną wydanego rozstrzygnięcia; - art. 7 w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez niesłuszne uznanie, że uwzględniono interes strony oraz przyjęcie, że charakter insynuowanego przewinienia uzasadniał przyznanie prymatu dobra służby; - art. 94 ust. 2 u.s.w. wobec uznania decyzji w przedmiocie zawieszenia skarżącego za słuszną mimo, że nie została podjęta wskutek rozważenia całokształtu okoliczności sprawy, do czego organ był zobowiązany; - art. 64 ust. 2 u.s.w. wobec uznania za słuszną decyzję zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych w związku z wszczęciem przeciwko niemu postępowania dyscyplinarnego pomimo, że decyzja ta nie była celowa ani z uwagi na dobro postępowania dyscyplinarnego, ani dobro służby, albowiem treść zarzutu postawionego odwołującemu się w postanowieniu z 28 listopada 2025 r. o wszczęciu postępowania oraz jego kwalifikacja prawna pozostaje bez związku z rzeczywistym przebiegiem zdarzeń. Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora OSW oraz poprzedzającej jej decyzji personalnej Dyrektora AŚ oraz umorzenie postępowania, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wniesionej skargi skarżący zakwestionował stanowisko organu odwoławczego, że decyzja w przedmiocie zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych nie może dotyczyć kwestii ustaleń faktycznych zdarzenia, które stanowiło podstawę do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, gdyż zdaniem skarżącego istota zawieszenia nie pozwala na tak kategoryczne rozgraniczenie tych okoliczności. Podniesiono, że organ odwoławczy przyjął, że podstawą wszczęcia postępowania dyscyplinarnego było uzasadnione przypuszczenie przekroczenia uprawnień, ale – w ocenie skarżącego - to uzasadnione przypuszczenie powstało wskutek oceny rażąco błędnej i niedbałej w zakresie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Podano, że decyzję o zawieszeniu funkcjonariusza podjęto już następnego dnia, co powoduje wątpliwości co do jej rzetelności, gdyż nie był to wystarczający czas na zbadanie, czy spełniły się przesłanki do zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych. Podniesiono, że opis przebiegu zdarzenia z perspektywy skarżącego, a także treść meldunku o zdarzeniu przesłanego do CZSW, podważają koncepcję Dyrektora AŚ o niehumanitarnym traktowaniu osoby pozbawionej wolności i utracie przez to nieposzlakowanej opinii, a także zaufania co do właściwego wykonywania zadań służbowych. Podniesiono, że dla trafności wydania decyzji na podstawie art. 94 ust. 2 u.s.w. ustawodawca nie wymaga od organu wykazania winy funkcjonariusza w zarzucanym mu czynie, ale wskazania konkretnych powodów, które z uwagi na interes Służby Więziennej oraz charakter i rodzaj zarzucanego funkcjonariuszowi czynu czyni niemożliwym wykonywanie czynności służbowych przez funkcjonariusza, a temu obowiązkowi – zdaniem skarżącego - organ pierwszej instancji nie podołał, czego nie dostrzega organ odwoławczy. Ponownie zarzucono, że skarżący nie został poinformowany przez organ o możliwości zapoznania ze zgromadzonymi w sprawie dowodami, zgłaszania żądań czy wypowiedzenia się w sprawie, kwestionując dopuszczalność zawiadomienia skarżącego o możliwości zapoznania się z aktami telefonicznie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor OSW wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Pismem procesowym z 1 maja 2026 r. pełnomocnik skarżącego wniosła o dopuszczenie dowodu z dokumentów w postaci: decyzji personalnej Dyrektora OSW z 20 kwietnia 2026 r. w przedmiocie uchylenia decyzji Dyrektora AŚ z 27 lutego 2026 r. o zawieszeniu skarżącego w czynnościach służbowych na dalszy okres od 1 marca 2026 r. do 30 kwietnia 2026 r. i umorzeniu postępowania w pierwszej instancji w całości; orzeczenia Dyrektora AŚ z 16 lutego 2026 r. o uznaniu skarżącego winnym popełnienia zarzuconego mu czynu i wymierzeniu kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe - oddziałowego działu ochrony; odwołania skarżącego od orzeczenia Dyrektora AŚ z 16 lutego 2026 r.; wniosku dowodowego skarżącego z 30 marca 2026 r. wraz z opinią biegłego z 23 marca 2026 r. na okoliczność błędnego stanowiska organów jakoby zawieszenie skarżącego w czynnościach służbowych w związku z wszczęciem przeciwko niemu postępowania dyscyplinarnego było słuszne, a nadto że skarżący mógł dopuścić się niehumanitarnego traktowania osoby pozbawionej wolności, przez co w efekcie utracił nieposzlakowaną opinię, a także zaufanie co do właściwego wykonywania zadań służbowych w sytuacji, gdy opinia biegłego sądowego, wydana na okoliczność oceny prawidłowości interwencji przeprowadzonej w dniu (...) listopada 2025 r. przez skarżącego wobec osadzonego, w zakresie zastosowania środków przymusu bezpośredniego w rozumieniu przepisów ustawy o środka przymusu bezpośredniego i broni palnej potwierdza, że interwencja skarżącego została przeprowadzona prawidłowo z punktu widzenia techniki i taktyki stosowania środków przymusu bezpośredniego, a zastosowane środki były uzasadnione, proporcjonalne i niezbędne do wyeliminowania zagrożenia, a w efekcie, że skarżący swoim zachowaniem nie popełnił deliktu dyscyplinarnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy Sąd stwierdził, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt sprawy, wniosek taki został zawarty przez organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, a pełnomocnik skarżącego, której doręczono odpis tego wniosku wraz ze stosownym pouczeniem, w ustawowym terminie nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Przechodząc do meritum sprawy należy podnieść, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 94 ust. 2 u.s.w. zgodnie z którym funkcjonariusza można zawiesić w czynnościach służbowych w przypadku wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe albo postępowania dyscyplinarnego jeżeli jest to celowe z uwagi na dobro postępowania lub dobro służby. Instytucja ta pełni rolę podobną do środka zapobiegawczego w postępowaniu karnym, a jej celem jest uniemożliwienie wykonywania jakichkolwiek czynności służbowych przez funkcjonariusza Służby Więziennej w przypadku zaistnienia sytuacji określonej w powołanym przepisie. Przy czym zgodnie z art. 218 ust. 1 pkt 4 u.s.w. sprawy dotyczące zawieszenia w czynnościach służbowych rozstrzyga się w formie decyzji. Stosownie zaś do treści art. 218 ust. 4 u.s.w., do postępowań w sprawach, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy k.p.a. Użyte w cytowanym art. 94 ust. 2 u.s.w. określenie "można zawiesić" wskazuje, że decyzja w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy. W przypadku takich decyzji kontrola dokonywana przez sąd administracyjny dotyczy procesu wydania decyzji (spełnienia przez organ wymogów proceduralnych), ustalania stanu faktycznego jako elementu tego procesu, czy wszechstronności oceny faktów, ale nie obejmuje całości treści decyzji. Dotyczy bowiem tej części treści decyzji uznaniowej, która powiązana jest z określonymi i ostrymi kryteriami prawnymi, ale nie może obejmować tej części treści decyzji, która wiąże się z realizowaniem określonej polityki administracyjnego stosowania prawa (rozumienia celowości administracyjnej czy roli słuszności w kształtowaniu treści decyzji) w ramach luzów decyzyjnych stworzonych przez podstawy decyzji uznaniowej. Kontroli sądowej podlega samo uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawna oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do decyzji uznaniowej (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 130/10, dostępny w CBOSA). Kontrola sądowoadministracyjna nie obejmuje natomiast oceny, w jaki sposób organy administracji, realizując określoną politykę stosowania prawa, wypełniają treść pozasystemowych kryteriów słusznościowych, czy celowościowych (por. wyrok NSA z 19 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 301/11, dostępny w CBOSA). Sąd administracyjny bada zatem wyłącznie czy decyzja nie jest arbitralna lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Należy także zauważyć, że skoro art. 94 ust. 2 u.s.w. przewiduje możliwość zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych w przypadku wszczęcia przeciwko niemu m.in. postępowania dyscyplinarnego, to oznacza, że sam ustawodawca dostrzega potrzebę ochrony interesu służby (interesu społecznego) jako interesu nadrzędnego, dając jednocześnie właściwym organom możliwość oceny każdego indywidualnego przypadku. Zatem przy podejmowaniu decyzji w sprawie zawieszenia w czynnościach służbowych powinien zostać uwzględniony interes społeczny, jakim w tym wypadku jest interes Służby Więziennej, jak i charakter oraz rodzaj zarzucanego funkcjonariuszowi czynu, a także dobro toczącego się postępowania dyscyplinarnego oraz interes funkcjonariusza. Przy czym wskazać należy, że w sprawach dotyczących zawieszenia funkcjonariusza z reguły interes indywidualny nie pokrywa się z interesem społecznym. Natomiast wyważenie słusznego interesu opiera się na elementach ocennych. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że postanowieniem Dyrektora AŚ z 28 listopada 2025 r. zostało wszczęte postępowanie dyscyplinarne przeciwko skarżącemu, któremu przedstawiono zarzut przekroczenia uprawnień podczas stosowania środków przymusu bezpośredniego względem jednego z osadzonych poprzez użycie siły fizycznej w postaci kopnięcia osadzonego w prawą kończynę dolną, nie działając przy tym w celu odparcia zamachu na życie lub zdrowie własne lub innych osób albo na mienie ani nie przeciwdziałając ucieczce oraz użycie pałki służbowej poprzez trzykrotne uderzenie w lewą kończynę dolną w związku z przeciwdziałaniem czynnościom zmierzającym do autoagresji i pokonaniem biernego oporu, których dopuścił się osadzony, a w konsekwencji niedopełnienia obowiązków określonych w art. 157 ust. 1 u.s.w., co stanowi czyn sprzeczny w zakresie przestrzegania przepisów prawa określonych w art. 14 ust. 2 oraz art. 19 ust. 1 w zw. z art. 11 pkt 12 i 14 ustawy z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej, postępowania zgodnie ze złożonym ślubowaniem określonym w art. 41 ust. 1 u.s.w., przestrzegania przepisów wydanych na podstawie u.s.w., a w szczególności przepisów § 1, § 2, § 5, § 7 i § 19 regulaminu Nr 1/2010 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 18 października 2010 r. w sprawie zasad etyki zawodowej funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej, co podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej na podstawie art. 230 ust. 1, 2 i ust. 3 pkt 3 i 4 u.s.w. Natomiast konieczność zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych organ uzasadnił tym, że sam fakt podejrzenia popełnienia przewinienia dyscyplinarnego na szkodę osoby pozbawionej wolności noszącego znamiona jej niehumanitarnego traktowania, jak również jego rodzaj, świadczy o utracie przez funkcjonariusza nieposzlakowanej opinii, którą winni bezwzględnie charakteryzować się funkcjonariusze Służby Więziennej, a ponadto o utracie zaufania co do właściwego wykonywania przez funkcjonariusza zadań służbowych. Należy zatem wskazać, że z uwagi na cele i zadania Służby Więziennej oraz status funkcjonariuszy tej służby, osoby realizujące tę służbę nie mogą szkodzić zaufaniu publicznemu i podważać autorytetu państwa. Samo zatem istnienie wątpliwości co do zachowania przymiotów niezbędnych do sprawowania funkcji publicznych nie może pozbawiać właściwych organów możliwości stosowania wobec funkcjonariuszy publicznych dolegliwości przewidzianych w obowiązujących przepisach, w tym przypadku określonych w art. 94 ust. 2 u.s.w. (por. wyrok NSA z 19 kwietnia 2023 r. sygn. akt III OSK 7448/21, dostępny w CBOSA). Skoro zatem skarżącemu zarzucono przekroczenia uprawnień podczas stosowania środków przymusu bezpośredniego względem osadzonego, to organ mógł dojść do przekonania, że wykonując w dalszym ciągu obowiązki służbowe funkcjonariusz będzie szkodził dobremu imieniu służby, a także że niekorzystnie wpłynie to na morale pozostałych funkcjonariuszy, na reakcje osadzonych oraz wizerunek Służby Więziennej. Przy czym podkreślić należy, że zgodnie z art. 94 ust. 2 u.s.w. wystarczające jest samo postawienie funkcjonariuszowi zarzutów, a nie stwierdzenie jego winy co do zarzucanych mu czynów. Tym samym, zastosowanie powyższej instytucji nie przesądza o winie funkcjonariusza w postępowaniu dyscyplinarnym ani nie narusza zasady domniemania niewinności. Instytucja zawieszenia polega na tym, że pomimo ciążących na funkcjonariuszu zarzutów nie dochodzi do jego zwolnienia przed definitywnym rozstrzygnięciem przez właściwe organy w odrębnym postępowaniu karnym lub dyscyplinarnym, czy rzeczywiście jest on winny popełnienia przestępstwa lub naruszenia dyscypliny (por. wyrok NSA z 12 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2032/14, dostępny w CBOSA). Zatem niezasadnie skarżący podnosi zarzuty zmierzające de facto do wykazania, że w ogóle nie doszło do popełnienia zarzucanych mu czynów, gdyż okoliczności te nie są przedmiotem postępowania w sprawie zawieszenia w czynnościach służbowych, ale przedmiotem postępowania dyscyplinarnego. Natomiast podkreślić należy, że zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt 4 u.s.w. do podstawowych zadań Służby Więziennej należy humanitarne traktowanie osób pozbawionych wolności. Realizacji miedzy innymi takiego celu musi bezwzględnie towarzyszyć nieposzlakowana opinia funkcjonariusza więziennictwa, który swoim zachowaniem winien dawać gwarancję prawidłowego wykonywania nałożonych przez ustawodawcę obowiązków. Zgodnie zaś z art. 27 pkt 1 u.s.w. w postępowaniu wobec osób pozbawionych wolności funkcjonariusze są obowiązani w szczególności kierować się zasadami praworządności, bezstronności oraz humanitaryzmu. Zatem niewątpliwie wskazane przez organ okoliczności mogły uzasadniać możliwość skorzystania przez organ z instytucji zawieszenia w czynnościach służbowych i w tym zakresie, w ocenie Sądu, nie doszło do naruszenia granic uznania administracyjnego. Natomiast skarżącemu należy wyjaśnić, że Sąd dokonuje oceny zaskarżonej decyzji według stanu faktycznego istniejącego w dacie jej podjęcia. W tym kontekście nie mają znaczenia decyzje dołączone do pisma z 1 maja 2026 r., a mianowicie decyzja o uchyleniu decyzji przedłużającej okres zawieszenia, czy orzeczenie organu pierwszej instancji w sprawie dyscyplinarnej. Należy bowiem podkreślić, że rozstrzygnięcia te zapadły już po wydaniu zaskarżonej decyzji. Przy czym wskazać należy, że z uzasadnienia decyzji uchylającej przedłużenie zawieszenia w czynnościach służbowych wynika, że podstawą rozstrzygnięcia organu był przede wszystkim fakt wydania orzeczenia dyscyplinarnego, w którym uznano skarżącego za winnego zarzucanego mu czynu i wymierzono mu karę dyscyplinarną wyznaczenia na niższe stanowisko. W tej sytuacji organ odwoławczy stwierdził, że nie ma potrzeby dalszego stosowania zawieszenia, skoro uznano, że możliwe jest dalsze pełnienie przez funkcjonariusza służby. Nie można jednak dokonywać oceny prawidłowości decyzji zaskarżonej w niniejszej sprawie w kontekście okoliczności, które nastąpiły już po jej wydaniu. Podkreślić także należy, że decyzja o zawieszeniu funkcjonariusza jest podejmowana w związku z wszczęciem postępowania dyscyplinarnego, a nie jego zakończeniem i dlatego późniejsze orzeczenie dyscyplinarne nie może służyć do weryfikacji jej słuszności. Ponadto decyzja o zawieszeniu w czynnościach służbowych winna być podjęta w miarę szybko, tak aby osiągnęła swój cel, jakim jest odsunięcie funkcjonariusza od wykonywania obowiązków służbowych w związku z podejrzeniem popełnienia deliktu dyscyplinarnego. Za niezasadne należy także uznać zarzuty skarżącego dotyczące nieprzeprowadzenia w należyty sposób postępowania dowodowego, czy nieprawidłowego uzasadnienia zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu organy obu instancji dokonały pełnej oceny wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy, w tym również przeprowadziły ocenę postawionych skarżącemu w postępowaniu dyscyplinarnym zarzutów pod kątem możliwości realizowania przez niego zadań służbowych, co w konsekwencji dało podstawę do przyjęcia, że zawieszenie skarżącego w czynnościach służbowych jest celowe i konieczne, a czemu dały wyraz w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć. Uznać przy tym należy, że przedstawiona przez organ argumentacja uzasadniająca potrzebę i celowość odsunięcia skarżącego od wykonywania czynności służbowych jest wystarczająca do stwierdzenia, że organy prawidłowo zastosowały przepis art. 94 ust. 2 u.s.w., a wydanemu rozstrzygnięciu nie można zarzucić arbitralności lub braku należytego uzasadnienia. Podkreślić przy tym należy, że w postępowaniu w sprawie zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych nie są badane okoliczności, w związku z którymi nastąpiło postawienie funkcjonariuszowi zarzutów w postępowaniu dyscyplinarnym. Jak bowiem wskazano wyżej zawieszenie funkcjonariusza w czynnościach służbowych nie przesądza w żadnym stopniu o jego winie i nie wymaga potwierdzenia zarzutów stawianych w postępowaniu dyscyplinarnym. Postępowanie w sprawie zawieszenia w czynnościach służbowych i postępowanie dyscyplinarne to dwa odrębne postępowania. W związku z tym zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a., które w istocie skierowane są przeciwko postępowaniu dyscyplinarnemu, nie mogą być uznane za zasadne. Odnosząc się natomiast do podniesionego przez skarżącego zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. stwierdzić należy, że nie znajduje on uzasadnienia. Wyjaśnić bowiem należy, że dla skuteczności zarzutu pozbawienia strony możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym koniecznym jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wynika z akt sprawy organ pierwszej instancji, uznając, że zachodzi sytuacja niecierpiąca zwłoki, zawiadomił skarżącego telefonicznie o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, co jest dopuszczalne w świetle art. 55 § 1 k.p.a. Nie ulega bowiem wątpliwości, na co wskazano wyżej, że decyzja w przedmiocie zawieszenia wymaga od organu szybkości działania. Ponadto gdyby nawet uznać, że powołany przepis nie mógł być w sprawie zastosowany, to skarżący nie wykazał, aby naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z wyżej podanych względów argumentacja skarżącego nie mogła mieć wpływu na treść podjętej decyzji, gdyż odnosiła się ona do postępowania dyscyplinarnego, a nie postępowania dotyczącego zawieszenia w czynnościach służbowych. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 18 marca 2026
- Symbol z opisem
- 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
- Hasła tematyczne
- Służba więzienna
- Skarżony organ
- Dyrektor Zakładu Karnego
- Sędziowie
- Beata Jezielska /sprawozdawca/ Ewa Osipuk /przewodniczący/ Grzegorz Klimek
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 119 pkt 2, art.151 · Dz.U. 2026 poz. 143
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
art.7, art.8, art.10, art.55 par.1, art.77 par.1 · Dz.U. 2024 poz. 572
- Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej
art.2 ust.2 pkt 4, art.27 pkt 1, art.94 ust.2, art.157 ust.1, art.218 ust.1 pkt 4, art.230 ust.1-2 i ust.3 pkt 3-4 · Dz.U. 2024 poz. 1869
Powiązane dokumenty
Sygnatura: III OSK 186/26 · 12 maja 2026
Wyrok NSA z 12 maja 2026 r., III OSK 186/26 – funkcjonariusze Służby Więziennej
Sygnatura: III SA/Lu 185/26 · 22 kwietnia 2026
Postanowienie WSA w Lublinie z 22 kwietnia 2026 r., III SA/Lu 185/26 – funkcjonariusze Służby Więziennej
Sygnatura: III SA/Łd 51/26 · 15 kwietnia 2026
Wyrok WSA w Łodzi z 15 kwietnia 2026 r., III SA/Łd 51/26 – funkcjonariusze Służby Więziennej
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny