II SA/Ol 172/26

Dnia 14 lipca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Protokolant starszy specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2026 roku sprawy ze skargi E. T. i A. T. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie rozbiórki budynku letniskowego oddala skargę.

Decyzją z 18 listopada 2025 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Szczytnie (dalej: PINB", "organ pierwszej instancji") nakazał A.i E.T. (dalej: "skarżący") rozebrać budynek letniskowy o wymiarach zewnętrznych 9,05 m x 5,04 m, położony na działce [...] . W uzasadnieniu podał, że na ww. działce znajduje się drewniany budynek letniskowy z poddaszem użytkowym o wymiarach zewnętrznych 9,05 m x 5,04 m. Przedmiotowy budynek wybudowano w latach 2019 -2020. Skarżący oświadczyli w toku kontroli, że płyta fundamentowa została wykonana zgodnie ze zgłoszeniem, a podczas prac budowlanych firma wykonująca budowę zaproponowała dobudowanie tarasu, który w późniejszym etapie budowy został obudowany. Na taki rodzaj prac budowlanych inwestorzy nie uzyskali decyzji pozwolenia na budowę. W związku ze złożeniem przez skarżących 22 października 2020 r. wniosku o legalizację ww. budynku letniskowego PINB postanowieniem z 27 listopada 2020 r. nałożył na skarżących obowiązek przedłożenia: 1) zaświadczenie wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami: obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego lub uchwał w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji mieszkaniowej lub towarzyszącej; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2, i 4: trzech egzemplarzy projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego z opiniami, uzgodnieniami i innymi dokumentami, których obowiązek dołączenia wynika z przepisów odrębnych ustaw, lub kopiami tych opinii, uzgodnień, pozwoleń i innych dokumentów; oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane oraz dwóch egzemplarzy projektu technicznego. PINB ustalił termin wykonania ww. obowiązków do 31 lipca 2021 r. Następne, na wniosek pełnomocnika skarżących, PINB przedłużał wyznaczony termin do: 30 czerwca 2022 r. (postanowieniem z 27 października 2021 r.), 31 stycznia 2023 r. (postanowieniem z 23 sierpnia 2022 r.) i 31 października 2023 r. (postanowienie z 2 marca 2023 r.). W wyznaczonych terminach skarżący nie złożyli żądanych dokumentów legalizacyjnych dla ww. obiektu. PINB stwierdził, że w tej sytuacji, zgodnie z art. 49e pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418, dalej: "p.b."), należało wydać decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego. W złożonym odwołaniu skarżący zarzucili, że prowadzona procedura legalizacyjna nie została zakończona, a PINB nie wydał decyzji o odmowie legalizacji. Dotychczasowe czynności organu potwierdzały zaś, że PINB uznawał możliwość doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem. Zaznaczyli, że postępowanie trwa od 2019 r. W sprawie doszło więc do wieloletniego prowadzenia postępowania, obejmującego kolejne wezwania i zmiany terminów, co jest sprzeczne z art. 35 k.p.a. Stwierdzili, że przedłużanie postępowania nie dawało skarżącym czytelnego sygnału co do braku możliwości legalizacji. Skarżący wywiedli też, że w sprawie możliwe jest wydanie zgodnie z art. 49e p.b. decyzji nakazującej doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem, gdyż mieści się on w limitach określonych w art. 29 ust. 1 pkt 16 p.b. ( jego powierzchnia zabudowy wynosi ok. 46 m2), nie narusza interesów osób trzecich, nie stwarza zagrożenia dla bezpieczeństwa, a jego parametry pozwalają na dalsze procedowanie w kierunku legalizacji, co czyni nakaz rozbiórki środkiem nadmiernie dolegliwym i narusza art. 8 k.p.a. Skarżący złożyli jednocześnie skargę na działanie PINB, zarzucając temu organowi naruszenie art. art. 8, 9,12,14, 23, 24 oraz art. 75-77 k.p.a. Decyzją z 31 grudnia 2025 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Olsztynie (dalej: "WINB") utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. WINB wyjaśnił, że realizacja ww. obiektu budowlanego nie została zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Zaznaczył, że wyłączenia w tym zakresie zostały zawarte w art. 29 p.b. Inwestorzy nie uzyskali decyzji pozwolenia na budowę, zatem zasadne było wszczęcie przedmiotowego postępowania. W przypadku nieprzedłożenia w wyznaczonym terminie dokumentów legalizacyjnych organ nadzoru budowlanego jest zobligowany do wydania decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego. WINB podkreślił, że rozstrzygnięcie w tym zakresie ma charakter związany. Stwierdził, że skarżący złożyli wniosek o legalizację, lecz w wielokrotnie przedłużanym terminie nie przedłożyli żadnych żądanych dokumentów legalizacyjnych. Powyższe musiało skutkować wydaniem decyzji w trybie art. 49e pkt 3 p.b. WINB wyjaśnił ponadto, że art. 29 ust. 1 pkt 16 p.b. w brzmieniu dopuszczającym możliwość realizacji budynków rekreacji indywidualnej do 70 m2 przy rozpiętości elementów konstrukcyjnych do 6 m i wysięgu wsporników do 2 m na podstawie skutecznie złożonego zgłoszenia, zaczął obowiązywać dopiero w 2022 r. na mocy ustawy z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Tymczasem ocena, czy miała miejsce samowola budowlana, dokonywana jest według przepisów prawa budowlanego obowiązujących w dacie jej dokonania. Jak wynika z protokołu, roboty budowlane przy ww. obiekcie prowadzone były jeszcze w 2020 r. Nie można było zatem uznać, że budynek podlegał wyjątkowi określonemu w art. 29 ust. 1 pkt 16 p.b. w aktualnym brzmieniu. WINB stwierdził również, że na każdym etapie postępowania strony informowane były o podejmowanych przez organ czynnościach. Umożliwiono skarżącym udział w przeprowadzonej kontroli, a także zapoznanie się z aktami zgromadzonymi w toku postępowania administracyjnego. W złożonej skardze skarżący zarzucili naruszenie: - art. 8 § 1 i art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: "k.p.a.") przez wydanie zaskarżonej decyzji bez umożliwienia im zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym przez WINB i wypowiedzenia się co do wyników tego postępowania, co uniemożliwiło skarżącym wskazanie dowodów świadczących o rozpoczęciu procesu legalizacji budynku letniskowego i możliwość kontynuowania legalizacji, złożenie przez nich wyjaśnień co do braków w dokumentacji legalizacyjnej, uzyskanie i przedłożenie decyzji o warunkach zabudowy dla budowy budynku rekreacji indywidualnej i złożenia wniosku o zawieszenie toczącego się postępowania w celu kontynuowania procesu legalizacji przez skarżących, a ponadto dowodzi, że WINB prowadził postępowanie w sposób nie budzący zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej; - art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez: oparcie rozstrzygnięcia jedynie na protokole kontroli z 2 października 2020 r., w którym jednoznacznie nie potwierdzono, że budynek posiada poddasze o charakterze użytkowym, oraz brak ustalenia, czy nie byłoby wystarczające rozebranie wyłącznie zabudowanego tarasu w celu doprowadzenia budowli do stanu zgodnego z prawem; - art. 48 ust. 1 i art. 49e pkt 3 p.b. przez nakazanie rozbiórki całego budynku, pomimo że organy nie zbadały właściwości konstrukcyjnych przedmiotowej budowli w zakresie możliwości zastosowania przepisów mniej restrykcyjnych, tj. rozbiórki części budynku na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b., a także nie zastosowały art. 50 ust. 1 pkt 3 lub pkt 4 p.b. Skarżący podnieśli, że w 2019 r. uzyskali decyzję ustalającą warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy do 35 m2 i zgłosili zamiar budowy takiego obiektu, a starosta nie wniósł sprzeciwu. W toku kontroli PINB ustalił, że "wybudowano drewniany parterowy budynek z poddaszem, najprawdopodobniej użytkowym", którego wymiary zewnętrzne wynosiły 9,05 m x 5,04 m. Zaznaczono w protokole, że zgodnie z wyjaśnieniami inwestorów "płyta fundamentowa została wykonana zgodnie ze zgłoszeniem. Podczas prac budowalnych firma wykonująca zaproponowała dobudowanie tarasu do projektowanego (na zgłoszenie) budynku. Na dalszym etapie prac właściciel firmy zaproponował obudowanie tarasu". Pomimo tego PINB nie zbadał właściwości konstrukcyjnych budynku pod kątem możliwości rozebrania zabudowy tarasu. Skarżący zarzucili, że w postanowieniu o wstrzymaniu budowy przedmiotowego budynku PINB nie uzasadnił wszczęcia procedury naprawczej na podstawie art. 48 ust. 1 p.b. zamiast art. 50-51 p.b. Wyjaśnili, że w terminie biegnącym do realizacji nałożonych przez PINB obowiązków u skarżącej zdiagnozowano poważną chorobę i w tym okresie priorytetem było ratowanie jej zdrowia. Z uwagi na to skarżący ustanowili pełnomocnika, który uzyskał decyzje: z 1 lipca 2021 r. zmieniającą wcześniejszą decyzję o warunkach zabudowy i z 10 sierpnia 2023 r. o warunkach zabudowy dla przedmiotowej inwestycji. Dokumenty te nie zostały jednak złożone przez pełnomocnika do akt sprawy, a skarżący powzięli o nich wiedzę dopiero w styczniu 2026 r., po kontakcie z Urzędem Miasta [...], po doręczeniu decyzji WINB. Pełnomocnik składał też wnioski o wydłużenie terminu na dostarczenie dokumentów legalizacyjnych, a 30 września 2025 r. złożył do akt wypowiedzenie pełnomocnictwa, o czym nie poinformował skarżących, którzy dowiedzieli się o powyższym dopiero 27 listopada 2025 r. w trakcie zapoznania z aktami sprawy w PINB. Skarżący zarzucili, że organy obu instancji nie zbadały możliwości rozebrania tylko części budynku w celu doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem, mimo że w trakcie kontroli skarżący wskazywali, że budynek został posadowiony na płycie fundamentowej zgodnej ze zgłoszeniem, a następnie dobudowano taras, który został obudowany drewnianymi ściankami. W świetle tych wyjaśnień logicznym następstwem powinno być zweryfikowanie przez organy możliwości konstrukcyjnych usunięcia przez inwestorów nadbudowy tarasu. Zamiast z urzędu podjąć dalsze czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (rozumiany jako naprawę samowoli budowlanej w sposób jak najmniej ingerujący w prawo własności skarżących), organy administracji zdecydowały się na rozwiązanie najbardziej restrykcyjne, tj. nakaz rozbiórki całego obiektu. W konsekwencji zaskarżona decyzja narusza art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Zdaniem skarżących w sprawie doszło do błędnej kwalifikacji przedmiotowej samowoli i zastosowania najbardziej restrykcyjnych przepisów materialnych, tj. art. 48 ust. 1 i art. 49e pkt 3 p.b. Podkreślili, że nie przedstawiono uzasadnienia wyboru procedury inicjowanej na podstawie art. 48 ust. 1 p.b. zamiast skorzystania z postępowania naprawczego na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 3 lub pkt 4 p.b. Wywiedli, że samowola budowlana wypełnia znamiona robót budowlanych wykonywanych na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 29 ust. 1 p.b. bądź w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o warunkach zabudowy. Tym samym organy nadzoru budowlanego powinny zastosować tryb legalizacji określony w art. 51 ust. 1 p.b. Skarżący wnieśli o uchylenie w całości decyzji WINB i poprzedzającej ją decyzji PINB oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Wnieśli ponadto o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z: ww. decyzji burmistrza z 1 lipca 2021 r. i 10 sierpnia 2023 r. na potwierdzenie wystąpienia przez pełnomocnika skarżących o uzyskanie dokumentów niezbędnych do legalizacji budynku letniskowego i o dacie powzięcia przez skarżących wiedzy w tym zakresie oraz kopii dokumentacji medycznej skarżącej na okoliczność potwierdzenia wystąpienia ciężkiej choroby, procesu leczenia i rekonwalescencji od 3 marca 2021 r. do chwili obecnej, co miało wpływ na nieuzupełnienie przez skarżących wszystkich dokumentów niezbędnych do zalegalizowania budynku letniskowego w terminie zakreślonym przez PINB. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że nie naruszają one przepisów prawa. Tym samym, skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest prawidłowość wydania nakazu rozbiórki opisanego wyżej budynku letniskowego. Zaznaczyć należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że naruszenie prawa budowlanego powinno być oceniane według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy, z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie rozstrzygania sprawy. Istotne jest bowiem rozróżnienie samego zdarzenia prawnego, jakim jest samowola budowlana, od jej likwidacji (zob. uchwała NSA z 16.12.2013 r. II OPS 2/13 oraz wyroki NSA: z 2.12.2010 r. II OSK 1974/10, z 29.09.2018 r. II OSK 109/18, z 23.02.2018 r. II OSK 1879/17– wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że ustalenia, czy dane roboty budowlane podlegały reglamentacji Prawa budowalnego, w tym w szczególności, czy na ich wykonanie konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę, dokonanie zgłoszenia, czy też można ich było dokonać bez jakichkolwiek formalności, należy dokonywać na podstawie przepisów obowiązujących w okresie wybudowania danego obiektu. W rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowane, że przedmiotowy budynek został wybudowany w latach 2019 – 2020 (zob. protokół z kontroli z 2 października 2020 r., zdjęcia wykonane przez pracownika PINB z 11 września 2019 r. i 11 września 2020 r.) Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym na dzień powstania ww. samowoli, pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej, rozumianych jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku, o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać jednego na każde 500 m2 powierzchni działki. Powierzchnia zabudowy przedmiotowego budynku wynosi 45,60 m2, jest zatem większa niż przewidziana w cytowanym przepisie. W konsekwencji jego wybudowanie wymagało uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę, natomiast skarżący bezspornie nie legitymowali się ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę ww. budynku letniskowego. Wobec powyższego, zasadne jest stanowisko organów nadzoru budowlanego, że do legalizacji przedmiotowej samowoli budowlanej zastosowanie ma art. 48 p.b. Nie można uwzględnić stanowiska skarżących, że w sprawie należało zastosować art. 50 ust. 1 pkt 3 lub 4. Zgodnie z art. 50 ust. 1 p.b. w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49f organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych: na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 29 ust. 1 i 3 (pkt 3), lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym lub w przepisach (pkt 4). Zauważyć należy, że wprawdzie skarżący dokonali 8 lipca 2019 r. zgłoszenia staroście zamiaru wykonywania robót budowlanych na ww. działce, lecz zgłoszenie to dotyczyło budowy budynku gospodarczego, nie zaś budynku rekreacji indywidualnej, a więc budynku o całkowicie innej funkcji, który ponadto miał być posadowiony w innej odległości od granicy (6-7 m, a nie ok. 11,2 m) i miał mieć inne parametry niż przedmiotowy budynek letniskowy (m.in. mniejsza powierzchnia zabudowy, inna konstrukcja dachu, bez balkonu i okien na poddaszu). Ponadto, do zgłoszenia z 8 lipca 2019 r. skarżący załączyli decyzję Burmistrza Miasta [...] z 14 czerwca 2019 r. ustalającą warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku gospodarczego, a nie budynku letniskowego (taką decyzję uzyskali dopiero 10 sierpnia 2023 r.). Ustawodawca wyraźnie wyodrębnia budowę obu tych typów budynków (zob. art. 29 ust. 1 pkt 2 i pkt 2a p.b. w brzmieniu obowiązującym w dacie zgłoszenia). Nie można podzielić stanowiska, że dokonanie zgłoszenia zamiaru budowy jakiegokolwiek obiektu budowlanego wymienionego w art. 29 ust. 1 p.b. oznacza, że samowolna budowa innego obiektu o innej funkcji, podobnych parametrach, posadowionego w zbliżonej lokalizacji, dodatkowo wymagającego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, stanowi jedynie odstępstwo od skutecznego zgłoszenia organowi architektoniczno-budowlanemu i jego legalizacja jest możliwa w trybie art. 50 ust. 1 pkt 3 p.b. Wykładania taka powodowałaby, że zbędne byłby art. 48 ust. 1 i art. 50 ust. 1 pkt 1 p.b. W sprawie nie można było również zastosować art. 50 ust. 1 pkt 4 p.b., gdyż skarżący bezspornie nie uzyskali żadnej decyzji o pozwoleniu na budowę. Dodać należy, że przepis ten nie dotyczy odstępstwa od decyzji ustalającej warunki zabudowy, zatem argumentacja zawarta w uzasadnieniu skargi, że budowa w sposób istotny odbiega od ustaleń i warunków określonych w decyzji o warunkach zabudowy, nie ma znaczenia w sprawie i z pewnością nie może skutkować zastosowaniem art. 50 ust. 1 pkt 4 p.b. Wobec powyższego, w stanie faktycznym i prawnym sprawy zasadnie PINB zastosował art. 48 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 4 p.b. Zgodnie z art. 48 ust. 1 p.b. organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. W ust. 2 przewidziano, że jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Jednocześnie, na mocy ust. 4, w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1. Zgodnie z ust. 3, w postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2. PINB postanowieniem z 27 listopada 2020 r. nałożył na skarżących obowiązek przedłożenia ww. dokumentów i wyznaczył termin wykonania tych obowiązków do 31 lipca 2021 r. Następne, trzykrotnie bezskutecznie przedłużał ten termin (do 30 czerwca 2022 r. – postanowieniem z 27 października 2021 r., do 31 stycznia 2023 r. – postanowieniem z 23 sierpnia 2022 r. i do 31 października 2023 r. – postanowieniem z 2 marca 2023 r.). W wyznaczonym terminie skarżący bezspornie nie przedłożyli żadnego z wymaganych dokumentów legalizacyjnych dla ww. obiektu. Wobec tego, zgodnie z art. 49e pkt 3 p.b. PINB był zobowiązany do wydania decyzji o rozbiórce ww. obiektu budowlanego. Należy zauważyć, że wystąpienie przesłanki wskazanej w tym przepisie obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji o rozbiórce, nie pozostawiając mu w tej kwestii żadnej swobody. Jeżeli zatem inwestor (właściciel, zarządca obiektu budowlanego) nie skorzysta ze swojego uprawnienia mimo wyznaczenia terminu – nie przedłoży dokumentów legalizacyjnych, organ ma obowiązek przeprowadzić postępowanie administracyjne w celu wydania decyzji o rozbiórce. W konsekwencji, przedmiotem kontrolowanego postępowania było wyłącznie ustalenie, czy skarżący przedłożyli w terminie wyznaczonym przez organ nadzoru budowlanego żądane dokumenty legalizacyjne, czy nie. W tym pierwszym bowiem wypadku organ nadzoru budowlanego przeprowadziłby postępowanie legalizacyjne zgodnie z art. 48a i art. 48b oraz art. 49 ust. 1-4 p.b., legalizując samowolnie wybudowany obiekt. W drugim zaś, wobec nieprzedłożenia dokumentów legalizacyjnych, pomimo wyznaczenia odpowiedniego terminu, organ nadzoru budowlanego zobowiązany był do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu. Decyzja wydawana w omawianym trybie ma charakter związany, co oznacza, że w razie ziszczenia się przesłanki przewidzianej w przytoczonym przepisie organ jest zobowiązany do jej wydania. Organ nie działa tu w ramach uznania administracyjnego, nie może także brać pod uwagę względów słusznościowych czy zasad współżycia społecznego. Wobec powyższego, bez znaczenia w sprawie są okoliczności, z powodu których skarżący nie wykonali obowiązku przedłożenia dokumentów niezbędnych do legalizacji czy okoliczność, że rozpoczęli proces legalizacji. Przyczyny dla których skarżący ustanowili pełnomocnika w tej sprawie, również są irrelewantne. Na marginesie tylko można zauważyć, że z dokumentacji medycznej wynika, że skarżąca leczyła się w latach 2019 – 2021, nie zaś w dalszym okresie, w kiedy toczyło się postępowanie legalizacyjne. Podobnie, bez znaczenia jest sposób, w jaki działał ustanowiony przez skarżących pełnomocnik czy częstotliwość kontaktów skarżących z tym pełnomocnikiem. Wybór niewłaściwego pełnomocnika i brak kontaktów mocodawców z ustanowionym pełnomocnikiem obciąża skarżących, a nie organ nadzoru budowlanego prowadzący postępowanie. Kwestia, kiedy skarżący dowiedzieli się o wydaniu decyzji ustalającej warunki zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, jest bez znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji. Istotne jest bowiem, że skarżący nie przedłożyli w wyznaczonym terminie nie tylko tej decyzji, ale również pozostałych żądanych przez PINB dokumentów, w tym 3 egzemplarzy projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno-budowlanego z opiniami, uzgodnieniami i innymi dokumentami, 2 egzemplarzy projektu technicznego czy oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane, a termin wyznaczony na przedłożenie tych dokumentów (po przedłużeniu po raz trzeci na wniosek pełnomocnika skarżących) upłynął bezskutecznie 31 października 2023 r. Zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 49 ust. 1a p.b. przedłożenie niekompletnych lub nieprawidłowych dokumentów skutkuje wydaniem postanowienia o usunięciu tych nieprawidłowości w wyznaczonym terminie. Dopiero nieusunięcie powyższych nieprawidłowości w tym terminie oznaczałoby konieczność wydania decyzji o rozbiórce (art. 49e pkt 4 p.b.). W stanie faktycznym sprawy, bezzasadny jest zarzut dotyczący zaniechania ustalenia przez PINB, czy nie byłoby wystarczające nakazanie rozbiórki wyłącznie części budynku w celu doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem. Należy zauważyć, że z akt sprawy wynika, że skarżący nie wybudowali zgodnie z przepisami p.b. żadnej części przedmiotowego budynku rekreacji indywidualnej, bo w ogóle nie dokonali zgłoszenia budowy takiego budynku, co było wymagane przez art. 29 ust. 1 pkt 2a p.b. W tej sytuacji trudno czynić zarzut PINB, że nie ustalał, które części tego obiektu jest legalna i może pozostać nierozebrana. Dodać można, że PINB nie mógł poczynić ustaleń co do konstrukcji budynku, skoro skarżący nie przedłożyli projektu architektoniczno-budowlanego i projektu technicznego. Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut, że rozstrzygnięcie PINB zostało oparte na protokole kontroli z 2 października 2020 r., w którym jednoznacznie nie potwierdzono, by budynek posiadał poddasze o charakterze użytkowym. Okoliczność, czy budynek ma poddasze użytkowe, czy nieużytkowe, jest bowiem bez znaczenia w sprawie, skoro art. 29 ust. 1 pkt 2a p.b. uzależniał wybudowanie budynku letniskowego na podstawie skutecznego zgłoszenia od powierzchni jego zabudowy, nie zaś od jego powierzchni całkowitej czy powierzchni użytkowej. Wobec powyższego nie są zasadne również zarzuty naruszenia przez organy nadzoru budowanego art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zarzut naruszenia przez WINB art. 10 § 1 k.p.a. jest nieskuteczny. WINB nie gromadził bowiem żadnych dowodów, a skarżąca zapoznała się z całym zgromadzonym materiałem dowodowym w tej sprawie w siedzibie PINB. Zaznaczyć należy, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie NSA poglądem, dla skuteczności zarzutu pozbawienia strony możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym koniecznym jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. To do strony stawiającej zarzut należy wykazanie istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy. Strona powinna wykazać, że niezawiadomienie jej przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych uniemożliwiło jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej (zob. np. wyroki NSA z 27.07.2024 r. III OSK 2619/22 i 20.10.2025 r. III OSK 1663/25). Skarżący nie wykazali, że naruszenie przez WINB art. 10 k.p.a. miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wszelkie dokumenty i wnioski, które skarżący zamierzali przedłożyć WINB, mogli załączyć do odwołania. Brak wystosowanie przez ten organ zawiadomienia w trybie art. 10 § 1 k.p.a. (w sytuacji gdy nie prowadził on żadnego postępowania wyjaśniającego) pozostaje więc bez istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż wyjaśnienie przyczyn nieprzedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia sprawy, podobnie jak złożenie wniosku o zawieszenie postępowania legalizacyjnego już po wydaniu decyzji rozbiórkowej przez PINB. Zauważyć należy jednak również to, że skarżący dokumentów legalizacyjnych nie złożyli, nie tylko w wyznaczonym terminie, ale nie złożyli ich w ogóle. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.