II SA/Ol 135/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Ł. K. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 135/17 w sprawie ze skargi Ł. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" w przedmiocie lokalizacji inwestycji celu publicznego postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia

Postanowieniem z dnia 27 marca 2017 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił Ł. K. przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że przedstawiona sytuacja materialna skarżącej nie uprawnia do stwierdzenia, iż nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, ewentualnie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie utrzymania. Skarżąca winna zwrócić uwagę na to, iż nie wystarczy wykazanie przez wnioskodawcę, iż poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy jego sytuację materialną, bowiem w przepisie chodzi o taką sytuację, gdy posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie tych kosztów spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych potrzeb. Od tego postanowienia skarżąca wniosła sprzeciw. W treści sprzeciwu skarżąca wskazała, że obecnie znalazła się w bardzo trudnej sytuacji ekonomicznej i zdrowotnej. Podniosła, że osobiście najlepiej sama zna swoją sytuację. Nie zgadza się, aby pokrywała koszty sądowe, gdyż to nie skarżąca wywołała taką burzę. To urzędnicy Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie, uchylając decyzję organu I instancji naruszyli zasady współżycia społecznego i wspierają wymysł jednego z sąsiadów, który w celu osiągnięcia korzyści materialnych kosztem zdrowia innych osób zabiega o realizację bardzo szkodliwej dla zdrowia i środowiska inwestycji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 259 § 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, z późn. zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Rozpoznając sprzeciw, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (art. 260 § 1 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 .p.p.s.a.), zaś prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Z treści cytowanego art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że dopiero gdy środki, którymi dysponuje wnioskodawca okażą się niewystarczające można wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta co do zasady jest stosowana wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Podkreślenia bowiem wymaga, że prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego przez strony. Udzielenie prawa pomocy stanowi formę dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. np. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11, dostępne [w:] Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). Prawo pomocy powinno być więc udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. W literaturze przedmiotu również zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Zaznaczenia również wymaga, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (zob. np. postanowienia NSA z 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10; z 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 833/11, CBOSA). Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż skarżąca sama prowadzi gospodarstwo domowe. Jej miesięczny dochód netto z tytułu emerytury wynosi 1900 zł. Według wyliczenia załączonego do wniosku, łączny dochód z prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł w styczniu i lutym 2017 r. łącznie 165,12 zł (13229,77 zł przychodu - 13064,65 zł kosztów jego uzyskania, w tym 9937,32 zł wydatków na zakup towarów handlowych i materiałów oraz 3127,33 zł pozostałych wydatków). Wymienione w rubryce 11 formularza zobowiązania stałe wydatki to: 1562,47 zł należności za gaz (z tytułu załączonej faktury za okres od 4 stycznia do 3 marca 2017 r.), 300 zł - energię elektryczną (bez wskazania przedziału czasowego), 250 zł - wodę (bez wskazania przedziału czasowego), 230 zł rocznie- "RTV", 433 zł - podatek od nieruchomości, ponad 700 zł - ubezpieczenia; comiesięcznie: 300 zł na ZUS, 200 zł - biuro rachunkowe, 200 zł - informatyka, 70 - Izbę Aptekarską, 200 zł - telefon i internet, 300 zł - leczenie; podatki VAT i PIT. Na majątek składają się: dom o pow. 142,06 m2 na działce o pow. 393 m2, Fiat Seicento (1999 r.) i oszczędności w kwocie 16715 zł. W ocenie sądu zasadnie w zaskarżonym postanowieniu oceniono, że przedstawiona sytuacja materialna skarżącej nie uprawnia do stwierdzenia, iż nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, ewentualnie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Skarżąca posiada bowiem stały dochód w postaci emerytury, nadto prowadzi działalność gospodarczą, która także przynosi niewielki dochód. Skarżąca posiada także oszczędności, przekraczające znacznie wysokość wpisu w niniejszej sprawie. We wniesionym sprzeciwie skarżąca w istocie nie podniosła nowych argumentów dotyczących swojej sytuacji materialnej, zanegowała jedynie konieczność poniesienia kosztów sądowych, podnosząc, że skarga została wniesiona wskutek wadliwie wydanej decyzji organu II instancji. Wskazać jednak należy, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy sąd nie ocenia prawidłowości zaskarżonej decyzji, a jedynie bada, czy osoba wnosząca skargę jest w stanie podnieść koszty sądowe w rozumieniu wskazanych wyżej przepisów. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że prawidłowo referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.