II SA/Ol 1067/23

Dnia 26 marca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Asesor WSA Grzegorz Klimek Protokolant specjalista Anna Piontczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2024 roku sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie na rzecz skarżącego M. Z. kwotę 200 zł (dwieście złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że Prezydent Olsztyna (organ I instancji) decyzją z 4 lipca 2023 r. cofnął M.Z. (skarżący, strona) uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B prawa jazdy. Jednocześnie nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu podano, że 2 czerwca 2023 r. do Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta Olsztyna wpłynęło orzeczenie lekarskie nr 114/2023 wystawione przez lekarza uprawnionego do badań lekarskich osób kierujących pojazdami. W orzeczeniu tym stwierdzono u skarżącego istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Skarżący od orzeczenia lekarskiego nie odwołał się, jest ono ostateczne, dlatego też organ miał bezwzględny obowiązek do wydania przedmiotowej decyzji. Od decyzji tej odwołał się skarżący , wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji oraz nadanego jej rygoru natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu stwierdził, że decyzja jest przynajmniej przedwczesna i powinna być skorygowana, a skarżący powinien być skierowany na dodatkowe badania. Lekarz nie wziął pod uwagę badania EEG głowy skarżącego z 19 kwietnia 2023 r., które nie stwierdza żadnych przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Organ winien skierować stronę na dodatkowe badania przez innych niezależnych lekarzy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (Kolegium, organ odwoławczy) decyzją z 22 września 2023 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium podniosło, że w sprawie orzeczenie wydał uprawniony lekarz, a skarżący nie skorzystał z prawa do złożenia wniosku o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego, w terminie 14 dni od otrzymania orzeczenia lekarskiego. Starosta miał bezwzględny obowiązek wydania decyzji cofającej uprawnienia do kierowania pojazdami. W niniejszym postępowaniu, które ma jedynie charakter następczy nie jest możliwe kwestionowanie orzeczenia lekarskiego. Skargę na decyzję Kolegium wywiódł skarżący zarzucając: 1/ błędne ustalenie stanu faktycznego w sprawie mającego istotny wpływ na wydanie decyzji przez organ I instancji, z dnia 4 lipca 2023 r. dotyczącej cofnięcia uprawnień skarżącemu do kierowania pojazdami kategorii B, oraz utrzymującej tę decyzję organu II instancji; 2/ rażące naruszenie prawa materialnego tj. art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami przez błędną wykładnię normy dotyczącej cofnięcia uprawnień na podstawie orzeczenia lekarskiego o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami; 3/ nieprawidłową subsumpcję brzmienia normy art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy poprzez bezzasadne przyjęcie, że orzeczenie lekarskie opiera się na podstawie obiektywnego, specjalistycznego badania, EEG skarżącego, które nie zawiera żadnych przeszkód w kierowaniu pojazdami kategorii B; 4/ rażące naruszenie zasady zaufania obywatela do państwa prawa i elementarnego poczucia sprawiedliwości przez stosowanie wymiaru sprawiedliwości polegające na tym, że pomimo nie wykazania braku przeciwwskazań zdrowotnych jak w badaniu EEG skarżącego nie skierowano go na dodatkowe badania w trybie art. 99 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, skarżącego pozbawiono tym samym uprawnień bez żadnej materialnej podstawy. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z rygorem natychmiastowej wykonalności i przekazanie sprawy do organu I instancji. W uzasadnieniu powtórzona została argumentacja, że badania rezonansem magnetycznym wskazują na kompletny brak przeciwskazań zdrowotnych, do posiadania uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B przez skarżącego, który zwracał się o przeprowadzenie dodatkowych badań, ale bezskutecznie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2023 r. poz. 1634), zwanej dalej: "p.p.s.a." Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Sąd poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną wydanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2023 r. poz. 622, dalej – u.k.p.), a w szczególności art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a tej ustawy, stanowiący, że starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia, na podstawie orzeczenia lekarskiego, istnienia ku temu przeciwwskazań zdrowotnych. Decyzja o cofnięciu uprawnienia do kierowania wydawana na tej podstawie ma charakter związany, co wynika wprost z brzmienia powołanego przepisu. Oznacza to, że w przypadku stwierdzenia przez uprawnionego lekarza istnienia przeciwwskazań do kierowania pojazdami silnikowymi przez badaną osobę, właściwy miejscowo organ administracji jest bezwzględnie zobowiązany do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie cofnięcia tej osobie posiadanych przez nią uprawnień do kierowania pojazdami (por. np. wyroki NSA: z dnia 23 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2195/16 oraz z dnia 21 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1883/18 – wszystkie orzeczenia za CBOSA). W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest również stanowisko, że orzeczenia lekarskie nie podlegają weryfikacji przez organy prowadzące postępowanie administracyjne zmierzające do wydania decyzji, o której mowa w art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a u.k.p. Organy są związane takimi orzeczeniami lekarskimi i nie mają podstaw do kwestionowania okoliczności objętych tymi orzeczeniami (por. np. wyroki NSA: z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt I OSK 952/12; z dnia 22 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 840/08 oraz z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt I OSK 1273/04). Zakwestionowanie orzeczenia lekarskiego możliwe jest zatem jedynie przy zastosowaniu procedury określonej w art. 79 ust. 4 u.k.p., zgodnie z którym osoba badana lub podmiot kierujący na badania, niezgadzający się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w jednostce określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 81 u.k.p. (zob. wyrok NSA z dnia 18 marca 2021 r., sygn. akt II GSK 40/21). Orzekające w sprawie organy uznały, że skarżący w sposób świadomy zrezygnował z tego uprawnienia, w związku z czym orzeczenie lekarskie o nr 114/2023 stało się ostateczne i wykonalne. Natomiast w czasie rozstrzygania niniejszej sprawy w postępowaniu administracyjnym, podobnie jak i sądowym, nie było żadnego dowodu w sposób jednoznaczny przekonującego o tym, że orzeczenie to wraz ze stosownym pouczeniem o możliwości przeprowadzenia ponownego badania lekarskiego zostało skarżącemu doręczone. Refleksję Kolegium powinien wzbudzić również fakt, że orzeczenie o nr 114/2023 miało być wystawione 9 stycznia 2023 r., w sytuacji gdy decyzja o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie wydana została miesiąc później, bo 9 lutego 2023 r. Wyjaśnienie, że była to błędna data zostało przesłane do Kolegium już po wydaniu zaskarżonej decyzji, bo pismem z 25 września 2023 r. w sprawie dotyczącej zatrzymania prawa jazdy. Jednocześnie należy jednak stwierdzić, że niewiadomą jest na jakiej podstawie prawnej została zmieniona data wydania orzeczenia 114/2023. Podstawą do uznania przez Kolegium tego, że skarżącemu zostało doręczone orzeczenie lekarskie nie mogło być to, że do odwołania w sprawie zatrzymania prawa jazdy dołączył on kserokopię orzeczenia ( k – 43 -44 akt administracyjnych ). Zarówno z treści odwołania, jak i prezentat na kserokopii wynika bowiem, że orzeczenie to zostało przesłane do urzędu miasta, a skarżący zapoznał się z nim po upływie terminu do złożenia wniosku o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego. Przypomnieć należy, że organ administracji winien prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, i w tym celu powinien przede wszystkim dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zgodnie bowiem z art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej zobowiązany jest do wszechstronnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz oceny okoliczności sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Ponadto zgodnie z treścią art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek strony podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego. Wynika z niej obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Zgodnie zaś z art. 9 K.p.a., organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Zwrócić też należy uwagę na wynikający z art. 8 k.p.a. obowiązek organu administracji publicznej prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Pogłębianiu tego zaufania służy niewątpliwie podejmowanie przez organ administracji wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy też załatwianie sprawy zgodnie ze słusznym interesem strony. Kolegium 22 września 2023 r. tj. w dniu wydawania decyzji o utrzymaniu w mocy decyzji o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami nie dysponowało wiedzą dotyczącą tego, czy orzeczenie lekarskie zostało skarżącemu doręczone i kiedy to miało miejsce. Dlatego też Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., w pkt 1 wyroku uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 2 wyroku na zasadzie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.