II SA/Ol 1050/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 15 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "[...]" sp. z o.o. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "[...]" sp. z o.o. na postanowienie "[...]" Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w "[...]" z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie opłaty legalizacyjnej postanawia odmówić zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych.

Na etapie wniesienia skargi "[...]" sp. z o.o. wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych (k. 10-13, 44-45). Uzasadniając postulat, jej pełnomocnik stwierdził, iż Spółka nie jest w stanie ponieść kosztów opłaty sądowej od skargi, która wynosi 3700 zł. Jej sytuacja jest bardzo zła. Od 2010 r. notuje straty. Ubiegły rok rozliczeniowy zakończyła stratą w wysokości 147.713,26 zł. Sprawa, w której wnoszony jest środek zaskarżenia obejmuje opłatę legalizacyjną, której nieuiszczenie będzie skutkowało daleko idącymi konsekwencjami finansowymi, które mogą zakończyć byt gospodarczy Spółki. Obecnie nie prowadzi ona żadnej działalności gospodarczej z uwagi na to, iż w całości opierała się ona na wykorzystywaniu budynku, który jest przedmiotem w niniejszej sprawie, a z którego nie może obecnie korzystać. W takiej sytuacji Spółka generuje koszty (pracownicy, opłaty), nie odnotowując przy tym żadnych przychodów. Spółka utrzymuje się jedynie dzięki bezpośredniemu dofinansowywaniu przez wspólnika. Jednakże oznacza to, że nie posiada samodzielnych możliwości finansowych do wniesienia wpisu od niniejszej skargi. Według oświadczeń o majątku i dochodach, wysokość kapitału zakładowego wynosi 60.000 zł, wartość środków trwałych, według bilansu na ostatni rok - 216.015, 10 zł (k. 12) / 218.377,33 zł (k. 45); strata za ostatni rok obrotowy -147.713,26 zł, a stan rachunku bankowego na koniec lipca 2014 r. – 1.097,11 zł (to błędna kwota - k. 12, 21) / 4.709,66 zł (to prawidłowa kwota - k. 21, 45). Załączone zostały: CIT-8 za 2013 r. (k. 14-17), rachunek zysków i strat na koniec 2013 r. (k. 18), wyciągi z rachunku bankowego za okres od 1 lutego do 31 lipca 2014 r. (k. 19-32). Rozpatrując wniosek zważono, co następuje: Z zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wynika, iż każdy podmiot wszczynający postępowanie przed sądami administracyjnymi musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania sądowego. Zwolnienie osoby prawnej od całości lub części kosztów sądowych może być jej przyznane, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 wskazanej ustawy). Rozstrzygnięcie sądu w tym zakresie ma więc charakter uznaniowy. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (tak Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniu z 2 października 2014 r., sygn. akt II FZ 1293/14, orzeczenia.nsa.gov.pl/). Istotne jest przy tym, że udzielenie prawa pomocy, jako forma dofinansowania z budżetu państwa, winno mieć miejsce w wyjątkowych sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W odniesieniu do osoby prawnej przyjmuje się, że winna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie przedmiotowych kosztów, ale także, że nie ma ich, mimo że podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (tak Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniu z 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1410/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W tym świetle wniosek Spółki jest zdaniem orzekającego niezasadny. Mimo ponoszenia strat już od 2010 r. zachowała ona płynność finansową. W okresie dokumentowanym dostarczonymi wyciągami z rachunku bankowego widać zasilanie jej przez wspólników (k. 42). Skoro jest utrzymywana w obrocie gospodarczym, powinna więc zabezpieczyć środki pieniężne również na ponoszenie ewentualnych kosztów spraw sądowych związanych z tą działalnością, a nie próbować przerzucić ciężar finansowania działalności w tym zakresie na Skarb Państwa. Zauważyć należy, iż koszty sądowe należy postrzegać jako normalne koszty działalności gospodarczej. Prowadzenie spraw sądowych związanych z tą działalnością jest bowiem elementem tej działalności i dlatego wymaga zabezpieczenia środków na ten cel na równi z koniecznością zapewnienia środków na inne wydatki (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 24 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Ol 768/14, orzeczenia.nsa.gov.pl) Przyznanie prawa pomocy w przedstawionej sytuacji stanowiłoby jego nadużycie, gdyż celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia, a nie ochrona majątku wnioskodawcy. Stąd też, w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.