II SA/Lu 764/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Brygida Myszyńska-Guziur Asesor sądowy Anna Ostrowska (sprawozdawca) Protokolant Referent Agata Kuśmirska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 11 marca 2025 r., znak: SKO.PS/40/47/2025 w przedmiocie odpłatności za usługi opiekuńcze oddala skargę.

Decyzją z dnia 11 marca 2025 r., znak: SKO.PS/40/47/2025, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) po rozpatrzeniu odwołania K. K. reprezentowanej przez W. K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Zamość z dnia 13 stycznia 2025 r., znak: MC.XII.51210.07426.1.2025 w sprawie: 1) ustalenia odpłatności za jedną godzinę zegarową usług opiekuńczych przyznanych decyzją znak: MC.XII.51210.07426.4.2024 z dnia 30 grudnia 2024 r. świadczonych w miejscu zamieszkania od dnia 1 stycznia 2025 r. do dnia 31 grudnia 2025 r. w następujący sposób: - w dni robocze w wysokości 100% kosztów usługi tj. 39,50 zł za jedną godzinę zegarową, - w sobotę, niedzielę i święta w wysokości 100% kosztów usługi tj. 43,00 zł za jedną godzinę zegarową. 2) ustalenia kosztu jednej godziny zegarowej sprawowanych usług: - w dni robocze w wysokości 39,50 zł, - w sobotę, niedzielę i święta w wysokości 43,00 zł. 3) zwolnienia K. K. częściowo z ponoszenia wskazanej w pkt 1 odpłatności za jedną godzinę zegarową przyznanych usług i ustalenia za jedną godzinę zegarową świadczonych usług w następujący sposób: - w dni robocze w wysokości 35 % kosztów usługi, tj. 13,83 zł, - w soboty, niedziele i święta w wysokości 35 % kosztów usługi, tj. 15,05 zł. Stan sprawy, zgodnie z ustaleniami organu pierwszej instancji, przedstawia się następująco. Dochód K. K. ustalony zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283 ze zm., dalej: u.p.s.), wyniósł 6.472,22 zł, co stanowi 640,81% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., wynoszącego 1.010,00 zł. Zgodnie z § 3 uchwały Nr IX/82/2024 Rady Miasta Zamość z dnia 25 listopada 2024 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat oraz trybu ich pobierania oraz szczegółowych warunków wykonywania usług sąsiedzkich, wymiaru, zakresu usług oraz sposobu rozliczania wykonywania usług sąsiedzkich (Dz. Urz. Woj. Lub. poz. 5958), osiągany przez K. K. od stycznia 2025 r. dochód kwalifikuje ją do odpłatności w wysokości 100% kosztów usługi. Zwalniając częściowo K. K. z odpłatności, organ powołał się na § 5 pkt 3 i 5 powołanej uchwały Rady Miasta Zamość. Uwzględniając powyższe, odpłatność za usługi opiekuńcze wynosi w miesiącu styczniu 2025 r. 3.086,52 zł, w lutym 2025 r. 2.779,00 zł, w marcu 2025 r. 3.086,51 zł, w kwietniu 2025 r. 2.981,16 zł, w maju 2025 r. 3.086,51 zł, w czerwcu 2025 r. 2.989,70 zł, w lipcu 2025 r. 3.069,43 zł, w sierpniu 2025 r. 3.095,05 zł, we wrześniu 2025 r. 2.972,62 zł, w październiku 2025 r. 3.069,43 zł, w listopadzie 2025 r. 2.998,24 zł i w grudniu 2025 r. 3.086,51 zł. Ustalenia zawarte w wywiadzie środowiskowym i zgromadzone w aktach sprawy dokumenty (imienne faktury za zakupione leki, środki higieniczne, produkty wysokobiałkowe i dietetyczne) wykazały, że wyliczona pełna kwota odpłatności za usługi stanowiłaby nadmierne obciążenie w odniesieniu do dochodu pozostałego w dyspozycji K. K. po odjęciu stałych wydatków, w tym związanych z leczeniem i zakupem leków. W związku z tym zgodnie z planem pomocy i działań na rzecz osoby zwolniono K. K. częściowo z ponoszenia odpłatności za usługi, ustalając odpłatność za jedną godzinę usługi w wysokości 35% pełnego kosztu jednej godziny usługi. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła K. K.. W uzasadnieniu decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji Kolegium wskazało, że z uchwały Nr IX/82/2024 Rady Miasta Zamość z dnia 25 listopada 2024 r. wynika, że minimalny poziom dochodu, od którego jest obliczana wysokość odpłatności, odpowiada aktualnie obowiązującemu kryterium dochodowemu osoby samotnie gospodarującej, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., a które wynosi obecnie 1.010,00 zł. Według uchwały osoba samotnie gospodarująca, której dochód przekracza 450% kryterium dochodowego, jest obowiązana do ponoszenia 100% stawki opłaty za usługi opiekuńcze. W uchwale ustalono cenę jednej godziny zegarowej usług w poniższy sposób: 1) usługi opiekuńcze — 39,50 zł, 2) usługi opiekuńcze świadczone w soboty, niedziele i święta — 43,00 zł 3) specjalistyczne usługi opiekuńcze - 55,00 zł 4) usługi opiekuńcze w formie usług sąsiedzkich — 39,50 zł. Jak wynika z akt sprawy, K. K. jest wdową, mieszka sama. Wymaga pomocy i opieki ze strony innych osób. Ma dwóch synów. Ma poważne problemy zdrowotne. Utrzymuje się z emerytury z dodatkami pielęgnacyjnym i świadczeniem uzupełniającym, do której ma doliczone świadczenie wspierające, co łącznie daje kwotę w wysokości 6.472,22 zł miesięcznie. Stanowi to 640,81% kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej. Stałe miesięczne wydatki skarżącej wynoszą około 2.430,72 zł. Kolegium wyjaśniło, że § 5 powołanej wyżej uchwały przewiduje możliwość, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, zwolnienia całkowitego lub częściowego z ponoszenia opłat za określony czas korzystania z usług, wymieniając przykładowe sytuacje mające wpływ na ewentualne zwolnienie. Wśród tych szczególnie uzasadnionych okoliczności wymieniono: konieczność ponoszenia opłat za więcej niż jeden rodzaj usług lub za więcej niż jedną osobę w gospodarstwie domowym korzystającą z usług; konieczność ponoszenia opłat za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce; ponoszenie stałych i udokumentowanych wydatków niezbędnych w procesie leczenia lub rehabilitacji własnej lub członka rodziny; udokumentowane zdarzenie losowe; ustalenie odpłatności za usługi stanowiłoby nadmierne obciążenie i niweczyłoby skutki udzielonej pomocy. Z przepisu tego wynika, że orzekając w przedmiocie zwolnienia z odpłatności za usługi opiekuńcze, organ administracji działa w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ, nie będąc związany ścisłymi kryteriami przyznania takiej ulgi, ustala przede wszystkim, czy w danej sprawie ma miejsce "szczególnie uzasadniony przypadek", a w razie dokonania takiej kwalifikacji sytuacji życiowej wnioskodawcy, rozstrzyga o ewentualnym zwolnieniu strony z odpłatności, dysponując w tym zakresie swoistym luzem decyzyjnym. Dodatkowo Kolegium wskazało, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że występujące w przepisach prawa pomocy społecznej pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" należy odnosić do przypadków zupełnie wyjątkowych, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych, pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczajna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych. Kolegium wyjaśniło następnie, że uznanie administracyjne pozwala organowi na wybór rozstrzygnięcia, które uważa za najbardziej właściwe, zatem nawet spełnienie przesłanki zwolnienia z odpłatności za usługi opiekuńcze nie przesądza o tym, że organ pomocy społecznej ma obowiązek udzielić stronie takiej ulgi, a tym bardziej, że zobowiązany jest to uczynić w zakresie, w jakim domaga się tego wnioskodawca. Nie budzi zarazem wątpliwości, że orzekając w tym przedmiocie, organ pomocy społecznej zobowiązany jest uwzględnić, że art. 96 u.p.s. zasadniczo nakłada na strony obowiązek ponoszenia odpłatności za niepieniężne świadczenia przyznawane z pomocy społecznej, w tym za usługi opiekuńcze, zaś odstępstwo od tej zasady jest wyjątkiem. Wynika to z tego, że przesłanki przyznawania usług opiekuńczych są związane ze stanem zdrowia wnioskodawcy, a nie z jego sytuacją finansową, która jedynie wpływa na wysokość tej odpłatności. Wyłącznie bowiem w przypadku, gdy dochód strony nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania świadczenia z pomocy społecznej, jest ona zwolniona z odpłatności za przyznane świadczenie. W pozostałych zatem przypadkach strony mają obowiązek opłacania przyznanych im usług opiekuńczych. Kolegium wskazało, że dokonując oceny legalności decyzji organu pierwszej instancji, miało przede wszystkim na uwadze, że stosownie do art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s., pomoc społeczna ma charakter uzupełniający, a więc co do zasady nie służy zaspakajaniu całkowicie potrzeb jej beneficjentów, którzy powinni wykorzystywać własne środki i możliwości. Oczywiste jest przy tym, że organy pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą być rozdzielane pomiędzy wszystkie osoby wymagające wsparcia. W ocenie Kolegium nie znajduje uzasadnienia zarzut, że przyznanie stronie zwolnienia w wysokości 65% kosztów usług opiekuńczych niweczy cel przyznania świadczenia wspierającego. Art. 3 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429) nie wyłącza możliwości pokrywania z tego świadczenia wydatków na zapewnienie opieki umożliwiającej prawidłowe funkcjonowanie w miejscu zamieszkania. Świadczenie wspierające nie znajduje się też w katalogu dochodów, o które jest pomniejszany dochód przyjmowany do wyliczenia odpłatności za usługi opiekuńcze. Zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Katalog obciążeń pomniejszających dochód, jak i katalog przychodów odliczanych od dochodu określony w art. 8 ust. 3 i 4 oraz 4a u.p.s., jest zamknięty, a co za tym idzie — każdy pozostały rodzaj dochodu niewymieniony w tych regulacjach należy wliczyć do dochodu osoby/rodziny. Świadczenie wspierające nie zostało wyłączone z dochodu i z tego względu jest uwzględniane w dochodzie osoby pobierającej lub ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej. Kolegium wyjaśniło, że w okresie od czerwca 2024 r. do grudnia 2024 r. K. K. miała ustaloną odpłatność w wysokości 55% kosztów usługi, a odpłatność za jedną godzinę zegarową w dni robocze wynosiła 19,53 zł, zaś w soboty, niedziele i święta - 21,18 zł. Tym samym odpłatność ustalona na rok 2025 jest niższa w stosunku do ustalonej odpłatności w drugiej połowie roku 2024. W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia granic uznania administracyjnego, podejmując decyzję o określeniu poziomu odpłatności za przyznane świadczenie. Skargę na decyzję Kolegium wniósł W. K., następca prawny K. K., która zmarła w dniu 27 kwietnia 2025 r. (odpis skrócony aktu zgonu – k. 9 akt sądowych; poświadczenie dziedziczenia – k. 65-66 akt sądowych), zarzucając naruszenie: 1) § 5 ust. 3 uchwały nr IX/82/2024 Rady Miasta Zamość z dnia 25 listopada 2024 r., w której niezasadnie uznano, że ponoszone przez K. K., stałe i udokumentowane wydatki niezbędne w procesie jej leczenia i rehabilitacji winny skutkować zwolnieniem z opłat za usługi opiekuńcze i specjalistyczne od 1 stycznia 2025 r. do 31 grudnia 2025 r. jedynie w wysokości 65% (odpłatność ustalono na 35% kosztów usługi), podczas gdy wydatki i bardzo poważny stan zdrowia K. K. wskazywały, że proces jej leczenia i rehabilitacji był na tyle kosztowny, że ulga w ponoszeniu kosztów tych usług winna być znacznie większa; 2) § 5 ust. 5 uchwały poprzez utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta, którą niezasadnie uznano, że ustalenie (po częściowym zwolnieniu) odpłatności w wysokości 35% kosztów usług świadczonych K. K., co od 1 stycznia 2025 r. do 31 grudnia 2025 r. dało kwotowo odpłatność od 2 779,00 zł do 3 095,05 zł, nie będzie stanowić dla niej nadmiernego obciążenia i nie zniweczy skutków udzielonej pomocy, podczas gdy: a) wydatki K. K. wskazywały, że proces jej leczenia i rehabilitacji jest tak kosztowny, że ulga w ponoszeniu kosztów tych usług od 1 stycznia 2025 r. do 31 grudnia 2025 r. winna być w znacznie wyższej wysokości niż 65%, b) ustalenie nowej odpłatności za świadczone usługi opiekuńcze miało miejsce z uwagi na wzrost dochodu K. K. związany z otrzymaniem świadczenia wspierającego w wysokości 3 919,00 zł, zaś wysokość odpłatności przyjętej w decyzji Prezydenta przy zastosowaniu ulgi w wysokości 65% (odpłatność od 1 stycznia 2025 r. do 31 grudnia 2025 r. ustalono na 35% kosztów usługi, co miesięcznie dało kwotę od 2 779,00 zł do 3 095,05 zł) pochłonęło niemal całe otrzymane świadczenie wspierające - co stanowiło dla K. K. nadmierne obciążenie i z całą pewnością zniweczyło skutki udzielonej pomocy; 3) art. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym poprzez utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta ustalającej poziom ulgi w odpłatności za usługi opiekuńcze od 1 stycznia 2025 r. do 31 grudnia 2025 r. w wysokości 65%, co zniweczyło cel przyznania świadczenia wspierającego, którym jest udzielenie osobom niepełnosprawnym mającym potrzebę wsparcia pomocy służącej częściowemu pokryciu wydatków związanych z zaspokojeniem szczególnych potrzeb życiowych tych osób, bowiem K. K. nie posiadała już żadnych dodatkowych środków na pokrycie chociażby kosztów rehabilitacji (które musiała opłacać z własnych środków), czy też tak niezbędnej w procesie leczenia aktywizacji społecznej (opłacenia fachowej pomocy, w tym transportu sanitarnego w celu opuszczenia mieszkania); 4) art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji motywów zastosowania wobec K. K. ulgi za usługi opiekuńcze od 1 stycznia 2025 r. do 31 grudnia 2025 r. jedynie w wysokości 65% i ustalenie odpłatności na poziomie 35% kosztów usługi, podczas gdy decyzja uznaniowa (a taką jest decyzja przyznająca ulgę w odpłatności za usługi opiekuńcze wydawana na podstawie § 5 uchwały) winna wskazywać na konkretne okoliczności i dokumenty, które stały się podstawą dokonanych ustaleń, zaś prawidłowo zebrany i rozpatrzony materiał dowodowy doprowadziłby w okolicznościach niniejszej sprawy do wniosku, że K. K. winna zostać przyznana ulga w wyższej niż ustalona wysokości; 5) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji, która narusza przepisy wskazane w zarzutach wskazanych w pkt 1-4 skargi. Mając powyższe na uwadze, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej w części ustalającej poziom zwolnienia z odpłatności za jedną godzinę zegarową usługi w okresie od 1 stycznia 2025 r. do 31 grudnia 2025 r. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji są zgodne z prawem. Zgodnie z art. 50 ust. 1-5 u.p.s. osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych (ust. 1). Usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić (ust. 2). Usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem (ust. 3). Ośrodek pomocy społecznej, przyznając usługi opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce świadczenia (ust. 5). K. K., spełniająca wyżej wskazane przesłanki, otrzymała świadczenie w postaci usług opiekuńczych wykonywanych wobec niej siedem dni w tygodniu, włączając soboty, niedziele i święta – w wymiarze siedmiu godzin dziennie. Zaskarżoną decyzją ustalono odpłatność za usługi opiekuńcze dla K. K., zwalniając ją tym samym z 65% opłaty. Szczegółowe warunki przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz szczegółowe warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również tryb ich pobierania określa Rada gminy w drodze uchwały (ust. 6). Podstawę zastosowania częściowego zwolnienia z opłaty stanowi wydana na podstawie powołanej wyżej delegacji ustawowej uchwała Nr IX/82/2024 Rady Miasta Zamość z dnia 25 listopada 2024 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat oraz trybu ich pobierania oraz szczegółowych warunków wykonywania usług sąsiedzkich, wymiaru, zakresu usług oraz sposobu rozliczania wykonywania usług sąsiedzkich (Dz. Urz. Woj. Lub. poz. 5958). Okolicznością bezsporną w sprawie jest wysokość dochodu K. K. stanowiącego podstawę do ustalenia odpłatności za usługi opiekuńcze, wynoszącego, zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. - 6.472,22 zł, co stanowi 640,81% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (na dzień wydania zaskarżonej decyzji: 1010 zł), określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w zw. z § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2024 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. poz. 1044). W świetle art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Na dochód matki skarżącego składała się emerytura z dodatkami pielęgnacyjnym i świadczeniem uzupełniającym, a także świadczenie wspierające w wysokości 3919 zł. Świadczenie wspierające, przyznane K. K. w trybie określonym w ustawie z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, stosownie do treści art. 8 ust. 4 i 4a u.p.s., na zasadach ogólnych podlega wliczeniu do dochodu stanowiącego podstawę obliczenia kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Według § 3 uchwały, osoba samotnie gospodarująca, której dochód przekracza 450% kryterium dochodowego, jest obowiązana do ponoszenia 100% stawki opłaty za usługi opiekuńcze. W uchwale ustalono cenę jednej godziny zegarowej usług w poniższy sposób: 1) usługi opiekuńcze — 39,50 zł, 2) usługi opiekuńcze świadczone w soboty, niedziele i święta — 43,00 zł 3) specjalistyczne usługi opiekuńcze - 55,00 zł 4) usługi opiekuńcze w formie usług sąsiedzkich — 39,50 zł. W oparciu o dyspozycję § 5 uchwały K. K. została zwolniona z 65% tej opłaty, w konsekwencji czego wysokość miesięcznej opłaty za usługi opiekuńcze w 2025 r. kształtowała się w przedziale od 3.095,05 zł do 2.779,00 zł. Udzielając matce skarżącego częściowego zwolnienia z opłaty, organy wzięły pod uwagę jej sytuację osobistą i zdrowotną (była wdową, miała dwóch dorosłych synów, ale mieszkała sama, miała poważne problemy zdrowotne, przez co wymagała pomocy i opieki ze strony innych osób), konieczność ponoszenia stałych i udokumentowanych wydatków niezbędnych w procesie leczenia lub rehabilitacji własnej, jej dochód stanowiący 640,81% kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, jej stałe miesięczne wydatki wynoszące około 2500 zł, a także konieczność rozdzielenia środków budżetowych przeznaczonych na pomoc społeczną również pomiędzy innymi potrzebującymi. Z § 5 uchwały wynika, że orzekając w przedmiocie zwolnienia z odpłatności za usługi opiekuńcze, organ administracji działa w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ, nie będąc związany ścisłymi kryteriami przyznania takiej ulgi, ustala przede wszystkim, czy w sprawie zachodzą przesłanki określone w tej normie, a w razie ich spełnienia rozstrzyga o ewentualnym zwolnieniu strony z odpłatności, dysponując w tym zakresie luzem decyzyjnym. Podkreślenia wymaga, że uznanie administracyjne pozwala organowi na wybór rozstrzygnięcia, które uważa za najbardziej właściwe. Dlatego nawet spełnienie przesłanki zwolnienia z odpłatności za usługi opiekuńcze nie przesądza o tym, że organ ma obowiązek udzielić stronie takiej ulgi, a tym bardziej, że jest on zobowiązany uczynić to w zakresie, w jakim domaga się tego wnioskodawca. Orzekając w tym przedmiocie, organ powinien natomiast uwzględnić, że art. 96 u.p.s. zasadniczo nakłada na strony bądź członków ich rodzin obowiązek ponoszenia odpłatności za niepieniężne świadczenia przyznawane z pomocy społecznej, w tym za usługi opiekuńcze, zaś odstępstwo od tej zasady jest wyjątkiem. Wynika to z tego, że przesłanki przyznawania usług opiekuńczych są związane ze stanem zdrowia wnioskodawcy, a nie z jego sytuacją finansową, która jedynie wpływa na wysokość tej odpłatności. Wyłącznie wtedy, gdy dochód strony nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego, uprawniającego do przyznania świadczenia z pomocy społecznej, jest ona zwolniona z odpłatności za przyznane świadczenie (art. 96 ust. 2 u.p.s.). W pozostałych zaś przypadkach strona ma obowiązek opłacania przyznanych jej usług opiekuńczych zgodnie z obowiązującym modelem pomocy społecznej, w którym pomoc ta ma subsydiarny charakter, co wymaga aktywności samego zainteresowanego i jego bliskich w staraniach o zabezpieczenie jego potrzeb (art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s.). Mając na uwadze materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych sprawy, nie budzi wątpliwości, że K. K. nie spełniała przesłanek zwolnienia jej z odpłatności za usługi opiekuńcze w większym zakresie niż dokonały tego organy, tj. ponad 65%. Należy podkreślić, że koszty usług opiekuńczych matka skarżącego mogła pokrywać z otrzymywanego świadczenia wspierającego. Jak wyżej wskazano, maksymalna miesięczna opłata za te usługi wynosiła 3.095,05 zł, zaś wysokość świadczenia wspierającego wynosiła 3919 zł miesięcznie. W myśl art. 3 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym, celem świadczenia wspierającego jest udzielenie osobom niepełnosprawnym mającym potrzebę wsparcia pomocy służącej częściowemu pokryciu wydatków związanych z zaspokojeniem szczególnych potrzeb życiowych tych osób, natomiast wysokość świadczenia wspierającego uzależniona jest od poziomu potrzeby wsparcia tej osoby. Skoro K. K. uzyskała to świadczenie w kwocie maksymalnej, odpowiadającej wartości 220% renty socjalnej, to niewątpliwie jest to istotna pomoc ze strony Państwa. Powinna być ona w racjonalny sposób wykorzystana, przy czym podkreślić trzeba, że celem tego świadczenia jest udzielenie wsparcia poprzez przyznanie środków na częściowe jedynie pokrycie wydatków związanych z zaspokojeniem szczególnych potrzeb życiowych. Jako świadczenie wprowadzone niejako w miejsce świadczenia pielęgnacyjnego, świadczenie wspierające jest przyznawane osobie niepełnosprawnej m.in. na częściowe pokrycie kosztów opieki nad nią w sytuacji, gdy tej opieki nie mogą zapewnić członkowie rodziny. W sytuacji K. K. świadczenie wspierające w pełni pokryło koszt usług opiekuńczych, po których opłaceniu pozostawała jej jeszcze kwota ponad 800 zł z tego świadczenia. Matka skarżącego dysponowała ponadto całą kwotą emerytury wynoszącą ponad 2550 zł, zaś jej udokumentowane stałe wydatki (poza kosztem usług) wynosiły około 2500 zł. W świetle powyższego, skoro K. K. była w stanie uiścić opłatę za usługi ze świadczenia wspierającego, z którego po opłaceniu usług każdorazowo zostawała jej kwota ponad 800 zł, całkowicie pozbawiony podstaw jest zarzut skargi, że udzielenie zwolnienia jedynie w wysokości 65% opłaty niweczyło skutki przyznania jej świadczenia wspierającego, którego celem jest, jak wyżej podkreślono – m.in. zapewnienie osobie niepełnosprawnej możliwości opłacenia opieki. Istotne jest również, że uchwała Rady Miasta Zamość wprost przewiduje 100% odpłatności za usługi, ilekroć dochód usługobiorcy przekracza 450% kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej. Tymczasem dochód K. K. stanowił 640,81% kryterium dochodowego, a mimo to organ zastosował aż 65% zwolnienia od opłaty. Należy w tym miejscu przypomnieć o kluczowej w systemie pomocy społecznej zasadzie subsydiarności, według której osoba lub rodzina ma za zadanie zapewnić sobie samodzielnie środki niezbędne do życia, przy wykorzystaniu dostępnych sił i zasobów. Dopiero w sytuacji, gdy nie jest w stanie podołać postawionym przed nią zadaniom, winna zwrócić się o pomoc do stosownych instytucji. Tymczasem w jednym z zarzutów skargi posłużono się następującą argumentacją: "(...) utrzymanie w mocy decyzji ustalającej poziom ulgi w odpłatności za usługi opiekuńcze od 1 stycznia 2025 r. do 31 grudnia 2025 r. w wysokości 65% zniweczyło cel przyznania świadczenia wspierającego, którym jest udzielenie osobom niepełnosprawnym mającym potrzebę wsparcia pomocy służącej częściowemu pokryciu wydatków związanych z zaspokojeniem szczególnych potrzeb życiowych tych osób, bowiem K. K. nie posiadała już żadnych dodatkowych środków na pokrycie chociażby kosztów rehabilitacji (które musiała opłacać z własnych środków), czy też tak niezbędnej w procesie leczenia aktywizacji społecznej". Skarżący w żaden sposób nie wykazał, że koszty rehabilitacji i pozostałe wydatki K. K. przekraczały sumę jej dochodów. Skoro posiadała ona środki na opłacenie leczenia rehabilitacji i pokrycie pozostałych kosztów życia, nie ma żadnych podstaw, żeby ten ciężar przerzucać na podatników. Ponadto K. K. miała dwóch synów, na których ciążył ustawowy obowiązek alimentacyjny względem matki, obejmujący zarówno obowiązek osobistej opieki nad niepełnosprawną matką, niezdolną do samodzielnej egzystencji, jak i dostarczanie środków utrzymania. Nie sposób podzielić zawartego w skardze zarzutu naruszenia art. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym poprzez utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta ustalającej poziom ulgi w odpłatności za usługi opiekuńcze w wysokości 65%, ponieważ organy w niniejszej sprawie nie stosowały przepisów ustawy o świadczeniu wspierającym, w tym art. 3. Nie są również zasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania, bowiem organy obydwu instancji wyjaśniły wszystkie istotne w sprawie okoliczności i rozważyły cały zebrany materiał dowodowy, stosując się do zasad regulujących postępowanie administracyjne, określonych w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Ustalenia i ocena organów znalazły wyraz w uzasadnieniu decyzji spełniającym wymogi z art. 107 § 3 k.p.a., a ponadto organ odwoławczy prawidłowo orzekł na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Z tych wszystkich względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143).