II SA/Lu 509/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Asesor sądowy Anna Ostrowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 października 2023 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 28 kwietnia 2023 r., znak: SKO.41/360/OS/2023 w przedmiocie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje [...] M. R. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu, kwotę 590,40 zł (pięćset dziewięćdziesiąt złotych czterdzieści groszy), w tym 110,40 zł (sto dziesięć złotych czterdzieści groszy) należnego podatku od towarów i usług.

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie decyzją z dnia 28 kwietnia 2023 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie (dalej także jako: Kolegium) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Niemce (dalej także jako: Wójt) z dnia 27 grudnia 2022 r. w przedmiocie odmowy przyznania T. W. (dalej jako: skarżąca) specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na zwrot kosztów dojazdu do Urzędu Gminy Niemce. Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 25 listopada 2022 r. skarżąca złożyła wniosek (datowany na dzień 24 listopada 2022 r.) o przyznanie świadczenia w wysokości "20 zł od kursu do gminy" na listopad 2022 r. ("w XI. 2022 r."). Decyzją z dnia 27 grudnia 2022 r. Wójt, na podstawie m. in. art. 4, art. 7 pkt 5 i 6, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 36 pkt 1 lit. c, art. 39, art. 41 pkt 1, art. 106 ust. 1, 4, art. 101 ust. 1, art. 102 ust. 1, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm.; dalej jako: u.p.s.) odmówił przyznania skarżącej pomocy w postaci zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na zwrot kosztów dojazdu do Urzędu Gminy. Organ wskazał, że skarżąca wielokrotnie wnosiła, aby nie kontaktować się z nią telefonicznie. Wójt pismem z 30 listopada 2022 r. zwrócił się do T. W. o przedstawienie aktualnej sytuacji rodzinnej, dochodowej, mieszkaniowej i zdrowotnej, zgodnie z załączoną kartą informacyjną. Organ zaznaczył również, że istotne znaczenie w rozpatrywaniu wniosku odgrywa dostarczenie faktur, rachunków za zakupione lekarstwa, czy inne ponoszone wydatki. Skarżąca w odpowiedzi wskazała, że prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, pozostaje z mężem w separacji, w zakresie sytuacji mieszkaniowej wskazała na wcześniejsze oświadczenia np. z 17 sierpnia 2020 r. Skarżąca opisała swoją sytuację zdrowotną jako "orzeczenie z 13.07.2021 na stałe". Strona w dostarczonej karcie poinformowała, że w listopadzie 2022 r. poniosła wydatek na opłacenie opiekunki w wysokości 1200 zł oraz że nie posiada rachunków za energię elektryczną. T. W. nie przedstawiła dowodów (rachunków, faktur), potwierdzających ponoszone wydatki. Do karty informacyjnej dołączyła potwierdzenie wypłaty emerytury za październik 2022 r. (1736,63 zł) oraz oświadczenie o stanie majątkowym i oświadczenie o odpowiedzialności karnej. Organ wydał decyzję również w oparciu o okoliczności znane z urzędu i zgromadzoną dokumentację w postaci: decyzji ZUS o wysokości emerytury w 2022 r., orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z 9 lipca 2020 r. o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji, orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z 13 lipca 2021 r., wyrok orzekający separację z dnia 6 lutego 2004 r., sygn. akt III C 2326/03. Na tej podstawie Wójt wyjaśnił, że T. W. pozostaje w separacji, ale mieszka w tym samym budynku, co jej mąż. Prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe, zajmuje pokój i pomieszczenie gospodarcze oraz korzysta ze wspólnego ganka, korytarza i łazienki. Dochód wnioskodawczyni w październiku 2022 r., ustalony zgodnie z art. 8 u.p.s., wyniósł 1474,42 zł: emerytura – 1217,98 zł, dodatek pielęgnacyjny – 256,44 zł. Potwierdzenie wypłaty ("odcinek emerytury") wskazuje, że w omawianym miesiącu skarżąca dysponowała kwotą 1736,63 zł, ponieważ pobiera także świadczenie uzupełniające (500 zł). Z tej kwoty potrącana jest kwota 237,79 zł (potrącenie egzekucyjne, które nie pomniejsza dochodu). Z dokumentacji wynika, że wnioskodawczyni jest osobą przewlekle chorą, systematycznie przyjmuje lekarstwa, jest pod stałą opieką lekarską. Od 9 lipca 2020 r. legitymuje się orzeczeniem orzecznika ZUS o niezdolności do samodzielnej egzystencji, a w dniu 13 lipca 2021 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z siedzibą w Lublinie ustalił u niej znaczny stopień niepełnosprawności. Wójt stwierdził, że skarżąca przekroczyła kryterium dochodowe określone w art. 8 u.p.s., zatem przyznane zasiłku celowego nie było możliwe. W związku z tym rozważył możliwość przyznania specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 pkt 1 u.p.s. Zdaniem organu na podstawie dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy nie można wyciągnąć wniosku, że w przypadku skarżącej uzasadnione jest przyznanie pomocy w tym trybie szczególnym. Zauważył przy tym, że strona otrzymała tzw. czternastą emeryturę. Wójt wskazał, że T. W. ma przyznane usługi opiekuńcze decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie, nr SKO.41/3639/OS/2022, z dnia 5 września 2022 r. Opiekunka, wykonując zadania poza miejscem zamieszkania T. W., mogłaby załatwić sprawy urzędowe bez dodatkowych nakładów finansowych. Do dnia wydania niniejszej decyzji wskazane usługi opiekuńcze nie są realizowane z powodu odmowy przyjęcia opiekunek. Wskazaną na wstępie decyzją Kolegium utrzymało powyższą decyzję w mocy. Organ II instancji przytoczył treść art. 39 ust. 1-2 u.p.s. i zasady ustalania dochodu wymienione w art. 8 u.p.s. Kolegium przyjęło jako prawidłowe ustalenie dochodu skarżącej w wysokości 1 474,42 zł (emerytura – 1 217,98 zł, dodatek pielęgnacyjny – 256,44 zł), do którego nie wliczono świadczenia uzupełniającego (500 zł). Wskazał, że emerytura jest pomniejszana o zajęcie komornicze w wysokości 237,79 zł, czego nie uwzględnia się w wysokości dochodu. Dochód wyliczony zgodnie z przepisami zawartymi w art. 8 u.p.s. wynosi 1474,42 zł, co oznacza, że przekracza kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej wynoszącego 776 zł. Tym samym Kolegium uznało za celowe rozpoznanie wniosku w kierunku możliwości przyznania świadczenia z art. 41 pkt 1 u.p.s. Organ ten wskazał, że w związku z pandemią koronawirusa sytuacja T. W. została ustalona z uwzględnieniem art. 15o ust. 1 i ust. 1a ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. W sprawie wskazywano na brak możliwości ustalenia sytuacji skarżącej drogą telefoniczną, zatem podjęto próbę ustalenia jej drogą korespondencyjną. W przysłanej informacji T. W. nie wskazała ponoszonych wydatków, ani nie przedstawiła dokumentów wskazujących na ich poniesienie, poza twierdzeniem, że w listopadzie 2022 r. koszt opłacania opieki (prywatnej) wyniósł 1200 zł. Mając na względzie okoliczność, iż T. W. akcentuje brak świadczenia usług opiekuńczych z winy organu, w związku z czym pokrywa koszt opieki prywatnej w granicach ok. 1000 – 1200 zł, Kolegium zweryfikowało wskazaną okoliczność. Stwierdziło, że utrudnienia czynione organowi w kwestii zatrudnienia opiekunki uniemożliwiają świadczenie usług, jednakże organ powtarzalnie przyznaje usługi opiekuńcze i podejmuje działania w celu podjęcia ich świadczenia, co jest jednak nie jest skuteczne. Kolegium nie kwestionowało, że skarżąca jest osobą niepełnosprawną. T. W. jest osobą schorowaną (przewlekła zaporowa choroba płuc, cukrzyca typu 2, alergiczny nieżyt nosa, miażdżyca uogólniona, choroba zwyrodnieniowa stawów). Organ II instancji wskazał, że ostatnia decyzja, którą przyznano jej usługi opiekuńcze została wydana 5 września 2022 r. (odpłatne częściowo usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania, w wymiarze 5 dni w tygodniu, z wyłączeniem sobót, niedziel i dni świątecznych, w ilości 4 godzin dziennie - od dnia 24 sierpnia 2022 r. do dnia 23 września 2022 r. oraz 8 godzin dziennie - od dnia 26 września 2022 r. do dnia 30 czerwca 2023 r.). Ponadto na podstawie decyzji z dnia 16 listopada 2022 r., Nr OPS.4523.770.2022, przyznano jej specjalistyczne usługi opiekuńcze w wymiarze 10 godzin miesięcznie w okresie od 30 grudnia 2022 r. do 31 grudnia 2023 r. Kolegium uznało, że ustalenia organu oparte na dokumentach i oświadczeniach T. W. nie wskazują, że w sprawie mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem Posiadane przez skarżącą środki finansowe (emerytura z dodatkiem pielęgnacyjnym i świadczeniem uzupełniającym) pozwalają na zaspokojenie we własnym zakresie potrzeby, której dotyczy wniosek, tj. pozwalają na opłacenie transportu do Urzędu Gminy Niemce. Wydatki stałe T. W. na utrzymanie, które niewątpliwie ponosi (mimo ich niewykazania) są stałymi miesięcznymi lub sezonowymi wydatkami, których ponoszenie nie kwalifikuje się jako szczególnie uzasadniony przypadek. Nie wykazano nagłego pogorszenia stanu zdrowia. Kolegium powtórzyło stanowisko Wójta w zakresie możliwości zaspokojenia wskazanych potrzeb poprzez skorzystanie z przyznanych usług opiekuńczych. T. W. wniosła skargę na powyższą decyzję. Zaskarżonej decyzji zarzuciła nieustalenie jej aktualnego stanu zdrowia oraz dochodu, rzeczywistej sytuacji skarżącej oraz jej potrzeb. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Pełnomocniczka skarżącej w osobie radcy prawnego pismem datowanym na dzień 13 października 2023 r. poparła skargę i wniosła o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, która nie została opłacona w całości ani w części. Wskazała, że organ nie ustalił dokładnej treści wniosku, który jest lakoniczny. Skarżąca nie wskazała rzeczywistej kwoty, jakiej żąda tytułem przejazdu do urzędu. Zakwestionowała także związek między przyznanymi usługami opiekuńczymi a realizacją potrzeby określonej w treści wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji dokonana na zasadach i w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634; dalej jako: p.p.s.a.), wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Na wstępie wskazać należy, że skarga w przedmiotowej sprawie została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Na gruncie kontrolowanej sprawy wniosek w powyżej opisanym zakresie złożył organ, natomiast skarżąca nie wnioskowała o przeprowadzenie rozprawy. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej do Sądu decyzji stanowią przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (ust. 1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przyznanie takiego świadczenia uzależnione jest od wysokości dochodu, który nie może przekroczyć ustalonej przez ustawodawcę kwoty tzw. kryterium dochodowego (art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s.). W dacie orzekania w niniejszej sprawie w przypadku skarżącej, która jest osobą samotnie gospodarującą, wynosiło ono 776 zł. W sprawie ustalono, że dochód skarżącej wynosi 1474,42 zł. Strona zakwestionowała ustalony w tej wysokości dochód, jednakże nie poparła tego stanowiska żadną istotną argumentacją, popartą dokumentacją i wyliczeniami. Samo zanegowanie niebudzących wątpliwości ustaleń organów nie może podważyć tych twierdzeń. Skarżąca w toku postępowania wskazywała, że jej dochód wynosi 1736,63 zł (k. 1v – wniosek, k.4 – potwierdzenie wypłaty emerytury, k. 5, k. 8 – oświadczenia). Organ w oparciu o zgromadzoną dokumentację, w tym decyzję ZUS z 1 marca 2022 r. (k. 12) ustalił, że dochód skarżącej wynosi 1474,42 zł i składa się na niego emerytura – 1217,98 zł oraz dodatek pielęgnacyjny – 256,44 zł. W kwocie dochodu nie uwzględniono świadczenia uzupełniającego (500 zł). Mając zatem powyższe okoliczności na uwadze, Sąd zaaprobował stanowisko organów o niedopuszczalności przyznania skarżącej zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 u.p.s. z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Już w tym miejscu należy podkreślić oczywisty brak współpracy skarżącej z organem, gdyż ogranicza się ona jedynie do prostego negowania ustaleń poczynionych w postępowaniu administracyjnym, a przy tym nie przedstawia rzetelnie swojej sytuacji materialnej czy zdrowotnej, w szczególności nie przedstawia dokumentacji na jej poparcie. Wypada przy tym zauważyć, że na etapie postępowania sądowoadministracyjnego była reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika. Należy podkreślić, że chociaż organy nie są zwolnione z obowiązku ustalenia sytuacji strony, to główny ciężar wykazania okoliczności, uzasadniających przyznanie pomocy społecznej spoczywa na samej zainteresowanej. Skarżąca nie ujawniła w sposób pełny, przejrzysty i uprawdopodobniony dokumentacją swojej sytuacji materialnej, osobistej i zdrowotnej. Osoba wnioskująca o pomoc społeczną nie może być bierna w postępowaniu, gdyż to ona oczekuje przyznania świadczenia i to ona najpełniej zna okoliczności sprawy. Przesłanka kryterium dochodowego nie musi zostać spełniona w przypadku specjalnego zasiłku celowego, o którym stanowi art. 41 pkt 1 u.p.s. Zgodnie z powyższym przepisem w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Organ pomocy społecznej powinien rozważyć sytuację życiową osoby ubiegającej się o pomoc w kategoriach przypadku szczególnie uzasadnionego w oderwaniu od kwestii wysokości dochodu uzyskiwanego przez tę osobę. Jest to szczególna pomoc doraźna ukierunkowana na konkretny cel bytowy. Cel oraz okoliczności uzasadniające przyznanie świadczeń muszą mieścić się w celach pomocy społecznej i odpowiadać potrzebom zaspakajanym przez tę pomoc. Należy podkreślić, że pomoc społeczna nie może stanowić stałego źródła utrzymania. Nie służy trwałemu zaspokajaniu powtarzających się potrzeb skarżącej, szczególnie, gdy jej sytuacja nie ulega zmianie. Specjalny zasiłek celowy powinien być traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna (por. m. in. wyrok NSA z dnia 21 lipca 2023 r., sygn. I OSK 2078/21). Szczególnie uzasadniony przypadek o jakim mowa w art. 41 ust. 1 u.p.s. ma miejsce wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny pozwala ponad wszelką wątpliwość stwierdzić, że jest nadzwyczajna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe. Chodzi bowiem o takie zdarzenia, które wykraczają poza zakres zwykłej zapobiegliwości, czyli nie obejmuje takich sytuacji, które można przewidzieć i którym można przeciwdziałać (por. m. in. wyrok NSA z dnia 19 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 1582/22). Warto podkreślić, że ustawodawca odstąpił w tym przypadku od kryterium dochodowego, wskazując że istotną przesłanką przyznania tego świadczenia jest wystąpienie zdarzenia niecodziennego, nadzwyczajnego, niezależnie od sytuacji materialnej strony. Analizując przesłankę szczególnie uzasadnionego przypadku nie można abstrahować również od celu przyznania tej formy pomocy społecznej. W tym zakresie należy wskazać, że strona wywodziła, że w sprawie nie ustalono precyzyjnie treści wniosku, który zainicjował postępowanie. W ocenie Sądu nie budzi on wątpliwości, również organy nie dostrzegły potrzeby jego uszczegółowienia. Należy także zważyć, że kwestionując treść wniosku nie przedstawiono jego alternatywnej wykładni. Również w tym przypadku strona nie może ograniczyć się do negacji przedstawionej oceny i żądania na tej podstawie uchylenia decyzji. Ubocznie wypada zauważyć, że ustalenie odmiennej treści wniosku w zakresie żądanej kwoty (wyższej lub niższej) nie miałoby istotnego wyniku na wynik sprawy. Kwestia ta nie ma bowiem doniosłego znaczenia dla rozstrzygnięcia. Skarżąca, co było już sygnalizowane, nie przyczyniła się do wykazania swojej sytuacji rodzinnej, bytowej i majątkowej. Okoliczności sprawy nie wskazują, aby w jej życiu wystąpiły jakieś nadzwyczajne zdarzenia, uzasadniające przyznanie pomocy w trybie art. 41 pkt 1 u.p.s. Skarżąca nie wykazała także charakteru spraw (nagłego, nieprzewidywalnego, dotyczącego kwestii bytowych), które uzasadniają "kursy do gminy". Nie wykazała zatem, aby zaistniała sytuacja, która uzasadniałaby przyznanie zasiłku specjalnego celowego. Ponadto organy obu instancji wskazywały, że sprawy urzędowe mogłyby zostać załatwione za pośrednictwem opiekunek, z których pomocy skarżąca jednak nie korzysta – mimo że zostały jej przyznane w ramach pomocy społecznej usługi opiekuńcze. W związku z tym należało stwierdzić, że strona nie podjęła celowych działań w kierunku zabezpieczenia swoich potrzeb i nie dąży do poprawy swojej sytuacji życiowej. Kwestia ta też ma znaczenie w zakresie sytuacji majątkowej skarżącej. Ewentualne, nieudokumentowane wydatki na opiekę jawią się jako nieuzasadnione w przypadku, gdy ustalono prawo do usług opiekuńczych, z których uprawniona nie korzysta. Sąd stwierdził, że nie wystąpiły podstawy do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Kolegium i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, które zostały wydane na skutek wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, na podstawie zgromadzonych dowodów, właściwej ich oceny oraz prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych, zawartych w ich uzasadnieniu (art. 107 § 3 k.p.a.). Organ działający w ramach uznania administracyjnego jest zobowiązany, stosownie do art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Obowiązki te ciążą również na organie drugiej instancji, który, stosownie do dyspozycji art. 136 k.p.a., może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe. Organy nie naruszyły powyższych przepisów, gdyż postępowanie dowodowe było prowadzone w możliwie najpełniejszym zakresie, przy uwzględnieniu postawy skarżącej. Końcowo warto podkreślić, że organ ma swobodę w przyznaniu pomocy społecznej, która nie może jednak cechować się dowolnością. W niniejszej sprawie nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego. W sprawie przedstawiono, wskazywane wcześniej, istotne argumenty, które uzasadniły odmowę przyznania wnioskowanych zasiłków. Reasumując powyższe rozważania należy wskazać, że skarżąca przekroczyła kryterium dochodowe, co uniemożliwia przyznanie jej zasiłku celowego. Natomiast w zakresie zasiłku specjalnego celowego nie wykazała istnienia potrzeby, która uzasadniałaby przyznanie tego specjalnego rodzaju pomocy. Z okoliczności sprawy nie wynika także, że ewentualna potrzeba ma charakter nagły i nieprzewidywalny. Organy wskazywały, że skarżąca ma możliwość załatwienia spraw urzędowych za pośrednictwem opiekunek, które mogą świadczyć usługi w ramach przyznanych jej usług opiekuńczych – a z których nie korzysta. Sytuacja skarżącej nie jawi się jako nieprzewidywalna, ani szczególnie uzasadniona w kontekście przedstawionych powyżej okoliczności. W związku z powyższym Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. O wynagrodzeniu radcy prawnego, świadczącego pomoc prawną z urzędu, sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 68 ze zm.) przyznając pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie w kwocie 590,40 zł – w tym 110,40 zł tytułem należnego podatku od towarów i usług, wobec złożonego oświadczenia, iż koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części, mając na względzie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2023 r. sygn. akt SK 53/22 (Dz. U. z 2023 r., poz. 842).