II SA/Lu 495/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący – sędzia WSA Jacek Czaja po rozpoznaniu w dniu 5 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., znak: [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania - w zakresie sprzeciwu B. B. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 30 lipca 2018 r. postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

Skarżący we wniosku, złożonym na urzędowym formularzu, zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Postanowieniem z 30 lipca 2018 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym przez niego zakresie. Odpis tego postanowienia doręczono stronie 23 sierpnia 2018 r. (k. 34). W sprzeciwie od tego postanowienia, wniesionym 30 sierpnia 2018 r., skarżący zarzucił, że dokumenty złożone wraz z wnioskiem uzasadniają przyznanie mu prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sprzeciw nie jest zasadny. Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., w tym postanowienia w przedmiocie prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu, referendarz zasadnie uznał, że strona skarżąca nie wykazała tych przesłanek, pomimo tego, że w świetle powołanego przepisu to na niej, jako wnioskodawcy, spoczywał ten obowiązek. Należy bowiem podkreślić, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne, leży po jego stronie, zaś rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przez niego udowodnione (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2012, s. 618-619). W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że skarżący, żądając na obecnym etapie postępowania zwolnienia w całości od kosztów sądowych, domaga się w istocie zwolnienia od wpisu od skargi w wysokości 100 zł oraz pozostałych, ewentualnych kosztów sądowych, które każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 zł i o ile w ogóle skarżący będzie zobowiązany do ich uiszczenia, nastąpi to w przyszłości i będzie rozłożone w czasie. Wskazać trzeba, że jak wynika z oświadczenia skarżącego, zawartego w formularzu wniosku, prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe, osiąga stały dochód z tytułu emerytury w kwocie [...]zł netto, ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, jest właścicielem nieruchomości: gruntów rolnych o powierzchni [...] fizycznych oraz położonych na nich budynków. W ocenie Sądu, trafnie stwierdził referendarz, że skoro skarżący dobrowolnie wyzbył się możliwości czerpania dochodów z tych gruntów, to nie może oczekiwać, że koszty prowadzonego przez niego postępowania sądowego zostaną przerzucone na Skarb Państwa. Oczywiste jest bowiem, że fakt wyzbycia się majątku nie może skutkować przyznaniem prawa pomocy i przeniesieniem ciężaru kosztów postępowania sądowego na ogół społeczeństwa. W konsekwencji okoliczność, że skarżący bezpłatnie oddał w użytkowanie część gruntów rolnych synowi nie stanowi przesłanki udzielenia prawa pomocy w zakresie częściowym. Zauważyć również należy, że jakkolwiek skarżący wskazał, że jego potrzeby na utrzymanie konieczne gospodarstwa domowego wynoszą około [...] zł miesięcznie, to nie wykazał tego w żaden sposób. Bezsprzecznie bowiem skarżący, odpowiadając na wezwanie referendarza do wykazania tych wydatków w okresie 3 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku (od kwietnia do czerwca 2018 r.), przedłożył jedynie kopię rachunku za energię elektryczną w kwocie [...]zł, który należało opłacić do 9 lipca 2018 r. i oświadczył, że koszt opłacenia energii elektrycznej w maju 2018 r. był "taki sam jak w lipcu", gdyż wynosił [...] zł. Należy również wskazać, że niezasadne są pozostałe zarzuty skarżącej podniesione w sprzeciwie. Podkreślenia wymaga, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają jedynie podstawowe potrzeby życiowe. Jeżeli natomiast strona ma środki majątkowe, w szczególności zaś posiada majątek w postaci nieruchomości, to powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego. Dlatego też, jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, okoliczność, że wnioskodawca posiada stały dochód oraz majątek, szczególnie nieruchomości, w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA z: 14 lipca 2006 r., sygn. akt II OZ 726/06 i z 25 listopada 2013 r., sygn. akt I OZ 1132/13). Z tych wszystkich względów Sąd orzekł, jak w postanowieniu.