II SA/Lu 414/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 8 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. S. na decyzję L W I N B w L. z dnia [..] Nr [..] w przedmiocie odmowy wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego; w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a 1. przyznać T. S. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.

T. S. w dniu 12 lipca 2014 r. złożył – na urzędowym formularzu – wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 18 września 2014 r. starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. przyznał T. S. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od wpisu sądowego od wniesionej skargi, w pozostałej części odmówił wnioskowanej pomocy. W dniu 29 września 2014 r. T. S. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia podnosząc, że nie jest uprawnione twierdzenie zawarte w końcowej części uzasadnienia skarżonego postanowienia jakoby, z uwagi na posiadanie nieobciążonych nieruchomości, był w stanie ponieść pozostałe koszty postępowania. Zasadą udzielenia pożyczek i wszelkiego rodzaju kredytów jest – jak wskazał – oprócz posiadania stosowanego zabezpieczenia rzeczowego, posiadanie odpowiednio wysokich stałych przychodów dających rękojmię ich spłaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym wtedy, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym w przypadku gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Należy zważyć, że co do zasady instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obwarowana przesłanką braku realnej możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, podlega ścisłej interpretacji, co oznacza stosowanie owej instytucji w sytuacjach wyjątkowych, szczególnie trudnych. Warunkiem zwolnienia od kosztów sądowych jest z jednej strony wykazanie, że na stronie ciąży obowiązek uiszczenia konkretnych opłat sądowych, a z drugiej, że nie może ich uiścić bez uszczerbku dla siebie (postan. SN z dnia 28 stycznia 1981 r., sygn. akt IV PZ 5/81). Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy wskazał, że wraz z dwojgiem uczących się dzieci oraz bezrobotną żoną utrzymuje się ze swojego wynagrodzenia za pracę w kwocie 4.300,00 złotych brutto. Żona z uwagi na zły stan zdrowia nie jest w stanie podjąć zatrudnienia. Skarżący oświadczył, że dochód jego gospodarstwa domowego nie wystarcza na pokrycie miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego, co zmusza go do korzystania ze wsparcia rodziny. Córka, aby kontynuować studia musiała zaciągnąć kredyt studencki. Skarżący jest współwłaścicielem domu o powierzchni 140 m2 oraz właścicielem samochodu osobowego marki R., rok produkcji [..]. Wykonując wezwanie do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń skarżący w piśmie z dnia 25 sierpnia 2014 r. oświadczył, że miesięcznie za wywóz odpadów komunalnych płaci 50 złotych miesięcznie, za telefon płaci 90 złotych miesięcznie, miesięcznie za stancję studiującej córki płaci 550 złotych, miesięczna opłata za wieczyste użytkowanie gruntów wynosi 44 złote, miesięczny koszt opłaty podatku od nieruchomości wynosi 70 złotych, miesięczny koszt utrzymania nieruchomości wynosi 100 złotych, ubezpieczenie nieruchomości miesięcznie wynosi 10 złotych, ogrzewanie budynku miesięcznie wynosi 300 złotych, wynajem fagotu 50 złotych miesięcznie, opłaty za treningi syna 100 złotych miesięcznie i bilet miesięczny syna 40 złotych miesięcznie. Skarżący oświadczył, też, że jest współużytkownikiem wieczystym działki nr [..], na której posadowiony jest dom letniskowy użytkowany przez skarżącego oraz właścicielem działki nr [..]stanowiącej nieużytek. Do pisma dołączono zaświadczenie o zarobkach skarżącego, z którego wynika, że wynoszą one 4.499,46 złotych brutto, fakturę VAT za energię elektryczną za okres od lutego 2014 r. do kwietnia 2014 r., z której wynika, że za dwa miesiące skarżący zapłacił 461,18 złotych, fakturę VAT za energię elektryczną za okres od czerwca 2014 r. do sierpnia 2014 r., z której wynika, że za okres ten zapłacił 420,96 złotych, dwie faktury VAT opłaty za wodę jedna na kwotę 35,12 złotych, a druga na kwotę 50,49 złotych, faktury VAT za Internet, z których wynika, że miesięczny abonament płacony z tego tytułu wynosi 49,90 złotych oraz wyciągi z rachunku bankowego za okres od kwietnia 2014 r. do lipca 2014 r. poświadczające wysokość wydatków wymienionych przez skarżącego w piśmie z dnia 25 sierpnia 2014 r. W piśmie z dnia 11 września 2014 r. skarżący oświadczył ponadto, że nigdy nie był właścicielem, współwłaścicielem ani posiadaczem nieruchomości położonej przy ul. [..] oraz, iż nigdy nie prowadził działalności gospodarczej. W niniejszej sprawie sytuacja materialna skarżącego jest trudna, i choć nie stanowi ubóstwa, to uniemożliwia mu poniesienie kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny, a zatem zachodzą podstawy przyznania mu pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, tym bardziej, że pozbawianie go takiej pomocy uniemożliwiłoby mu skorzystanie z prawa do sądu i rozpoznanie jego skargi. Na tym etapie postępowania natomiast brak profesjonalnego pełnomocnika nie ogranicza skarżącemu prawa do sądu. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji postanowienia.