II OZ 388/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 11 stycznia 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 414/14 w przedmiocie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] marca 2014 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił wniosek T. S. (dalej również jako "skarżący") o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Lublinie z dnia 26 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Lu 414/14 w sprawie ze skargi na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] marca 2014 r., w przedmiocie odmowy wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że na podstawie art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.), pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w okresie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej po 10 miesiącach od momentu ustania przyczyny uchybienia terminu, co uzasadniało uznanie wniosku za spóźniony. Sąd wskazał, że z oświadczenia aktualnego pełnomocnika skarżącego wynika, iż o przyczynie uchybienia terminu skarżący dowiedział się [...] listopada 2015 r. podczas rozmowy z poprzednim pełnomocnikiem. Pismo zawierające wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem o wyznaczenie nowego pełnomocnika w sprawie skarżący złożył do WSA w Lublinie w dniu [...] września 2016 r. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł T. S., reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu adw. J. L., domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy WSA w Lublinie do ponownego rozpoznania. Postanowieniu z dnia 11 stycznia 2017 r. zarzucił: - naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie przez Sąd, iż wniosek został złożony po przekroczeniu terminu podczas gdy skarżący był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, a pismo z dnia [...] września 2016 r. jest jedynie stanowiskiem skarżącego na nieuwzględnienie wniosku pełnomocnika; - błędne wezwanie pełnomocnika skarżącego do złożenia odpisów wniosku złożonego przez skarżącego osobiście, co doprowadziło do "dwutorowości postępowania", podczas gdy Sąd powinien wezwać skarżącego do uzupełnienia wniosku w sytuacji, gdy wyraził on wolę zmiany pełnomocnika; - błędne uznanie przez Sąd, iż termin do przywrócenia terminu do złożenia skargi rozpoczyna się od dnia w jakim skarżący dowiedział się o przyczynie uchybienia terminu do jej wniesienia, podczas gdy skarżący był przekonany, iż czynności ówczesnego pełnomocnika wywrą określone skutki prawne. Sąd, w ocenie autora zażalenia, powinien wezwać skarżącego do wskazania kiedy dowiedział się o bezskutecznych czynnościach podjętych przez poprzedniego pełnomocnika, a nie kiedy dowiedział się o przyczynie uchybiania terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej; - zaniechanie ustalenia w jakim dniu skarżący dowiedział się o bezskutecznych próbach przywrócenia terminu przez poprzedniego pełnomocnika; - naruszenie art. 86 i art. 87 p.p.s.a poprzez odrzucenie wniosku w zakresie przywrócenia terminu w sytuacji, gdy skarżący był w przeświadczeniu, że jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, a wniosek z dnia [...] września 2016 r. jest ponagleniem wcześniej złożonego przez pełnomocnika wniosku. Tym samym, w ocenie autora zażalenia Sąd błędnie uznał, iż skarżący przekroczył 7 dniowy termin do złożenia wniosku, w sytuacji gdy nie wiedział on, iż wniosek ten wywiera skutki prawne; - zaniechanie wezwania pełnomocnika skarżącego w zarządzeniu z dnia [...] października 2016 r. do wskazania daty dowiedzenia się przez skarżącego o uchybieniu terminowi do złożenia skargi, w sytuacji złożenia przez skarżącego kolejnego wniosku o przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Natomiast zgodnie z art. 87 p.p.s.a. warunkami przywrócenia uchybionego terminu są: złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, równoczesne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej. Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, czyli niespełnienie chociażby jednej z nich powoduje, że uchybiony termin nie może zostać przywrócony. Po pierwsze ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pogląd, iż kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 roku, sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972/7-8/144). W przypadku zaś, gdy strona jest zastępowana przez pełnomocnika, za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca (por. postanowienie NSA z dnia 28 lutego 2017 r. sygn. akt II OZ 207/17). W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny nie może podzielić zarzutów zażalenia w punktach odnoszących się do sugerowanego braku odpowiedzialności skarżącego za zaniechania pełnomocnika z urzędu. Nie jest bowiem rzeczą Sądu wnikać w relacje pełnomocnika i skarżącego w celu ustalenia w jakim stopniu skarżący był świadomy działań osoby wyznaczonej do jego reprezentowania przed sądem. Niezrozumiały w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest również zarzut dokonania wezwania adw. J. P. do złożenia odpisów wniosku z dnia [...] września 2016 r. złożonego osobiście przez skarżącego. W dniu wydania zarządzenia tj. [...] października 2016 r. J. P. był pełnomocnikiem T. S. zatem Sąd miał obowiązek wezwania pełnomocnika skarżącego do dokonania czynności w jego imieniu, natomiast odwołanie pełnomocnika nie należało do właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, o czym skarżący został zgodnie z ww. zarządzeniem poinformowany. Nie można mówić w tej sytuacji o "dwutorowości postępowania" ponieważ wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej złożony przez pełnomocnika skarżącego został już rozstrzygnięty prawomocnym postanowieniem WSA w Lublinie z dnia 2 grudnia 2015 r. Ponownie należy podkreślić, że Sąd I instancji nie miał obowiązku dopytywania skarżącego jaka jest jego świadomość toku sprawy i czy wiedział o prawomocnym odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, aby skutecznie rozpoznać wniosek z dnia [...] września 2016 r., Sąd I instancji prawidłowo wezwał aktualnego pełnomocnika skarżącego do wskazania daty w jakiej skarżący dowiedział się o przyczynie uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej. Jak już na wstępie wspomniano art. 87 § 1 p.p.s.a. przewiduje, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przyczyną uchybienia terminu była tu nieświadomość skarżącego, iż pełnomocnik nie wniósł skargi kasacyjnej w terminie. Po tym jak [...] listopada 2015 r. skarżący dowiedział się o zaniechaniu, nie można w ocenie NSA wziąć pod uwagę zarzutu, że skarżący przez kolejne 10 miesięcy był w przekonaniu, iż pełnomocnik działa w jego imieniu. Niezrozumiałe jest czemu skarżący nie podjął żadnych kroków w celu powzięcia informacji o stanie sprawy. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679). Biorąc pod uwagę świadomość skarżącego, że jego pełnomocnik z urzędu dopuścił się rażącego zaniechania i uchybił terminowi do złożenia skargi kasacyjnej, zwlekanie z "ponagleniem" sądu przez kolejne 10 miesięcy nie będąc całkowicie świadomym stanu własnej sprawy jest trudne do wyjaśnienia. W świetle powyższego w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zachowanie strony skarżącej świadczy o braku dochowania również przez nią należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.