II SA/Lu 260/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Maciej Gapski Protokolant Sekretarz sądowy Agnieszka Komajda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2025 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 17 marca 2025 r., znak: SKO.PS/40/36/2025 w przedmiocie opłacania składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe I. oddala skargę; II. przyznaje [...] P. K. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 590,40 zł (pięćset dziewięćdziesiąt złotych i czterdzieści groszy), w tym 110,40 zł (sto dziesięć złotych i czterdzieści groszy) z tytułu podatku od towarów i usług.

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie decyzją z 17 marca 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu (dalej jako: Kolegium), po rozpoznaniu odwołania J. Z. (dalej jako: skarżący), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy B. (dalej jako: Wójt) z 24 stycznia 2025 r. w sprawie odmowy opłacenia składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe od pobieranego świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Decyzją z 29 maja 2023 r. Wójt przyznał skarżącemu bezterminowo świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką F. Z. – od 1 listopada 2020 r. Organ pierwszej instancji 12 grudnia 2024 r. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wskazanie, za jaki okres organ pierwszej instancji powinien opłacać składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe skarżącego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w piśmie z 27 grudnia 2024 r. wyjaśnił, że łączny wymiar okresów składkowych i nieskładkowych J. Z. wynosi 25 lat i jeden dzień, a ostatni dzień, który został uwzględniony to 14 grudnia 2022 r. Pismem z 3 stycznia 2025 r. Wójt poinformował skarżącego, że 13 grudnia 2022 r. uzyskał dwudziestopięcioletni okres ubezpieczenia składkowego i nieskładkowego, w związku z czym został wyrejestrowany z ubezpieczenia emerytalno-rentowego od 14 grudnia 2022 r. Skarżący pismem z 9 stycznia 2025 r. zwrócił się do Wójta o "zapłacenie składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe od podstawy świadczenia pielęgnacyjnego". Decyzją z 24 stycznia 2025 r. Wójt odmówił opłacenia składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe od pobranego świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium, utrzymując w mocy powyższą decyzję, oparło się na przepisie art. 6 ust. 2a pkt 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497 ze zm.; dalej jako: u.s.u.s.), zgodnie z którym za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna wójt, burmistrz lub prezydent miasta opłaca składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy odpowiadającej wysokości pobieranego świadczenia pielęgnacyjnego albo pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługujących na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych - przez okres niezbędny do uzyskania okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego) odpowiednio dwudziestoletniego przez kobietę i dwudziestopięcioletniego przez mężczyznę. Kolegium wyjaśniło, że powyższy przepis gwarantuje osobom, którym przyznano świadczenie pielęgnacyjne, prawo do emerytury, poprzez uzyskanie minimalnego stażu ubezpieczeniowego. Zdaniem organu odwoławczego nie wzbudza wątpliwości, że na podstawie powyższego przepisu organ opłaca składki jedynie do czasu osiągnięcia wskazanego w przepisie okresu ubezpieczenia. W przypadku strony ten 25 letni okres upłynął 14 grudnia 2022 r., co oznacza, że właściwy organ nie ma obowiązku zgłaszania do ubezpieczenia emerytalno-rentowego po jego upływie, a tym samym nie podstaw do opłacania składek za stronę Skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję, w której wskazał na naruszenie art. 2 u.s.u.s., art. 17 ust. 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także art. 7, 8 i 80 k.p.a. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Wójta oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Kolegium w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 6 ust. 2a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2025 r., poz. 350; dalej: u.s.u.s.), za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne wójt (burmistrz, prezydent miasta) opłaca składkę na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, przez okres niezbędny do uzyskania okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego) - odpowiednio dwudziestoletniego przez kobietę i dwudziestopięcioletniego przez mężczyznę. Wójt (burmistrz lub prezydent miasta), jeżeli wypłaca osobie świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, może wystąpić do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o udzielenie informacji o przebiegu ubezpieczenia oraz za jaki okres za tę osobę powinien opłacać składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (art. 6 ust. 2c u.s.u.s.). Jak wynika z akt sprawy, Wójt skorzystał z powyższego uprawnienia i wystąpił 12 grudnia 2024 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o udzielenie informacji (pismo z 12 grudnia 2024 r.). Na podstawie informacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (pismo z 27 grudnia 2024 r. ZUS Oddział w Biłgoraju), Wójt ustalił, że skarżący osiągnął okres dwudziestopięcioletniego okresu ubezpieczenia składowego i nieskładkowego z upływem 14 grudnia 2022 r. W związku z tym 31 grudnia 2024 r. złożone zostało do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zgłoszenie wyrejestrowanie skarżącego z ubezpieczenia emerytalno-rentowego od 14 grudnia 2022 r., co stanowiło tzw. czynność materialno-techniczną. Jak wynika z treści wniosku skierowanego do Wójta, skarżący zwrócił się do tego organu o dalsze opłacanie za niego składki emerytalno-rentowej od przyznanego do 31 grudnia 2024 r. świadczenia pielęgnacyjnego. Jak wyżej wskazano, zgodnie z przepisem art. 6 ust. 2a u.s.u.s. właściwy organ opłaca składkę na ubezpieczenie emerytalne i rentowe za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne, jednakże obowiązek ten trwa jedynie przez okres niezbędny do uzyskania okresu ubezpieczenia - składkowego i nieskładkowego. Treść tego przepisu nie wzbudza żadnych wątpliwości interpretacyjnych i organ stosując ten przepis właściwie uznał, że nie ma podstaw prawnych do opłacania za skarżącego składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe po upływie okresu niezbędnego do uzyskania okresu ubezpieczenia - składkowego i nieskładkowego. Nie może budzić wątpliwości, że w świetle językowego znaczenia art. 6 ust. 2a u.s.u.s., wolą ustawodawcy było nałożenie na właściwy organ obowiązku opłacania składki na ubezpieczenie społeczne za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne jedynie przez okres niezbędny do uzyskania okresu ubezpieczenia, nie zaś przez cały okres pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z powyższym przepisem organ jest zatem zobowiązany do zaprzestania opłacania składek i nie ma podstawy prawnej do kontynuowania ich uiszczania. Jeżeli strona złoży wniosek o dalsze opłacanie składek, organ wydaje decyzję o odmowie kontynuacji ich opłacania w związku z osiągnięciem ustawowego okresu składkowego i nieskładkowego. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1270/18 i z 27 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1770/22). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że skarżący osiągnął wskazany w art. 6 ust. 2a u.s.u.s. okres składkowy i nieskładkowy, co obligowało organ do zaprzestania opłacania składek. W konsekwencji powyższego organy rozpoznając wniosek strony trafnie odmówiły opłacenia składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe od pobieranego świadczenia pielęgnacyjnego za dalszy okres. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024, poz. 935 ze zm.), skarga podlegała oddaleniu. Orzeczenie o wynagrodzeniu radcy prawnego, świadczącego pomoc prawną z urzędu, uzasadnia przepis art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2024 r. poz. 764), wobec złożonego na rozprawie oświadczenia, że koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części.