II SA/Lu 154/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Marcin Małek (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 marca 2023 r. sprawy ze skargi [...] Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 16 sierpnia 2022 r. nr SKO.41/1393/AK/2022 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie na rzecz [...] Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżonym postanowieniem z 16 sierpnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie (Kolegium, organ) odmówiło P. .. z siedzibą w W. (skarżąca, strona) przywrócenia terminu do wniesienia wniosku kwestionującego aktualizację opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. Do jego wydania doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Prezydent Miasta Lublin, oświadczeniem wyrażonym w piśmie z 18 stycznia 2022 r. wypowiedział stronie, dotychczasową wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa (dz. nr [...] i dz. nr [...]) położonego w [...] przy ul[...] Pismo to doręczono stronie 21 stycznia 2022 r. W odpowiedzi strona pismem nadanym 23 lutego 2022 r. zakwestionowała w/w aktualizację opłaty rocznej wskazując, że jest ona nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości. Kolegium w oparciu o art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, poinformowało stronę o wniesieniu powyższego zastrzeżenia z uchybieniem ustawowego terminu (30 dni) oraz wyznaczyło jej 30-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie tego terminu. W dniu 31 maja 2022 r. strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku kwestionującego dokonaną aktualizację opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu, podnosząc, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy i miało bezpośredni związek ze stanem epidemii ogłoszonym z powodu CIVID-19. Uzasadniając to stanowisko wyjaśniła, że pracownica, która potwierdziła datę doręczenia aktualizacji opłaty rocznej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru tego pisma, ze względu na złe samopoczucie nie zarejestrowała pisma w dniu 21 stycznia 2022 r. (piątek), a od następnego dnia roboczego przebywała na kwarantannie, a później w izolacji z powodu potwierdzonego u niej zakażenia COVID-19. Dlatego pismo to zarejestrowane zostało 24 stycznia 2022 r. (poniedziałek) przez inną osobę, która działała w dobrej wierze, nie znając faktu przyjęcia go poprzedniego dnia roboczego, czyli trzy dni kalendarzowe wcześniej. Powyższe spowodowało to, iż wiedzę o wcześniejszej niż 24 stycznia 2022 r. dacie odbioru pisma z aktualizacją opłaty rocznej, strona uzyskała po otrzymaniu pisma Kolegium wskazującego na uchybienie terminu. Kolegium odmawiając przywrócenie uchybionego terminu przywołanym na wstępie postanowieniem wskazało, że nie przyjmuje zasadności argumentacji strony. Jak wskazało, strona jest osobą prawną zajmująca się świadczeniem usług pocztowych i bankowo-ubezpieczeniowych, które są świadczone przez zatrudnionych przez nią pracowników. Dlatego też, sposób jej funkcjonowania (np. wewnętrzny obieg dokumentów) nie może być przedmiotem oceny Kolegium w kontekście przywrócenia terminu do wniesienia wniosku kwestionującego aktualizację opłaty rocznej. Innymi słowy nie można uznać za obiektywną przeszkodę do wniesienia środka zaskarżenia mylnego przekonania strony będącego następstwem niewłaściwego jej funkcjonowania, czyli naruszenia zasad wewnętrznego obiegu dokumentów. Kwestia właściwej organizacji pracy w ramach świadczonych usług przez stronę jest jej wewnętrzną sprawą, zaś organ nie jest właściwy do jej oceny. Zdaniem Kolegium, stanu tego nie może zmienić również fakt złego samopoczucia pracownika przyjmującego pocztę w dniu 21 stycznia 2022 r., który w dniu 24 stycznia 2022 r. nie był obecny w pracy, a od dnia 25 stycznia 2022 r. był chory. Tym samym - zdaniem Kolegium - trudno dopatrywać się braku winy w sytuacji mylnego przekonania o obowiązującym terminie przy rozstrzyganiu wniosku o przywrócenie tegoż terminu, jak to ma miejsce w sprawie przedmiotowej. W takiej sytuacji brak jest powodu do stwierdzenia, że uchybienie przedmiotowego terminu spowodowane byłoby zaistnieniem okoliczności mającej charakter obiektywny, na powstanie której strona nie miała wpływu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca wniosła o uchylenie ww. postanowienia, z uwagi na naruszenie prawa, w szczególności art. 58 K.p.a. Jej zdaniem, stanowisko Kolegium wyrażone w zaskarżonym postanowieniu nie znajduje uzasadnienia w przepisie art. 58 K.p.a., zgodnie z którym należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Uznanie braku winy osoby prawnej do wniesienia wniosku w ustawowym terminie wymaga zaś uprawdopodobnienia braku winy osoby legitymowanej do podejmowania czynności prawnej w jej imieniu. W sprawie, jak to przedstawiła strona, pismo aktualizujące opłatę za wieczyste użytkowanie przyniesiono bezpośrednio do sekretariatu Regionu Sieci P. .. w L.. Pracownica, która je przyjmowała z powodu złego samopoczucia wywołanego chorobą (jak się następnie okazało Covid-19), nie odnotowała na piśmie daty jego przyjęcia (piątek 21 stycznia 2022 r.). Zastępująca ją osoba zarejestrowała pismo z datą 24 stycznia 2022 r. Nadto pismo to doręczone bezpośrednio nie miało koperty, co umożliwiłoby sprawdzenie na każdym etapie procedowania sprawy rzeczywistej daty doręczenia. W takiej sytuacji, nawet przy zachowaniu należytej dla osoby prawnej (tj. szczególnej) staranności, osoby umocowane do złożenia przedmiotowego wniosku nie miały podstaw do zmiany swego przekonania o tym, że pismo wpłynęło 24 stycznia 2022 r. Nadto podkreśliła, że nadzwyczajna sytuacja wywołana nasileniem zakażeń chorobą COVID - 19 w miesiącu styczniu 2022 r. (fakt notoryjny), jest z pewnością okolicznością, która powinna zostać oceniona przez Kolegium jako przyczyna zakłóceń w toku normalnej organizacji pracy. Ponadto, dowodem potwierdzającym okoliczności, w których doszło do oznaczenia pisma inną, niż prawidłowa datą wpływu, jest nie tylko oświadczenie pracownicy, ale i screen z elektronicznej listy obecności, w której uwidocznione są daty nieobecności pracownicy i jej przyczyny. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. W pierwszej kolejności należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Tego typu rozstrzygnięciem jest natomiast zaskarżone postanowienie. Poza brakiem udziału stron w tym trybie, sądowa kontrola nie różni się od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw w trybie zwykłym. W ramach tej kontroli, tak jak w każdym przypadku sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do zaskarżonych aktów lub czynności (art. 135 P.p.s.a.). Przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie Kolegium o odmowie przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia wniosku kwestionującego aktualizację opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. Powodem takiego rozstrzygnięcia, było przyjęcie przez organ, że skarżąca spółka nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu, co jest warunkiem jego przywrócenia. Z takim stanowiskiem organu nie można jednak się zgodzić. Rozpocząć należy od wskazania, że w sprawie bezsporna jest okoliczność uchybienia przez skarżącą terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości, o którym stanowi art. 78 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jednakże w sytuacji uchybienia terminu strona nie jest jednak pozbawiona ochrony prawnej. Przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu może bowiem bronić się składając wniosek o jego przywrócenie. W tej kwestii wskazać należy na normę prawną zawartą w art. 58 § 1 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową skargę podziela wyrażane w orzecznictwie stanowisko, że warunkiem przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest uprawdopodobnienie braku winy w niedochowaniu terminu. O braku winy strony można mówić zatem tylko wtedy, gdy zaistniała rzeczywista przyczyna, która spowodowała uchybienie terminowi i przyczyna ta była niezależna od strony, przy czym strona nawet przy dołożeniu należytej staranności nie była w stanie owej przeszkody przezwyciężyć. Przyczyna uchybienia terminu musi zatem być niezależna od strony, a strona nie mogła przeszkody uchybienia terminu usunąć. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zainteresowana zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, powódź, pożar, powódź itp. Podkreślić przy tym należy, że warunkiem przywrócenia terminu jest - zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a. - uprawdopodobnienie braku winy w niedochowaniu terminu. Uprawdopodobnienie, o którym mowa w powołanym przepisie, jest środkiem dowodowym nie dającym pewności, lecz jedynie czyniącym wiarygodne twierdzenia o danym fakcie. W doktrynie wskazuje się na następujące różnice między udowodnieniem a uprawdopodobnieniem faktu (okoliczności): "Udowodnienie czyni istnienie pewnego faktu pewnym, uprawdopodobnienie - tylko prawdopodobnym. Udowodnienie służy celowi przekonania organu orzekającego o prawidłowości pewnego twierdzenia, uprawdopodobnienie służy celowi obudzenia w organie orzekającym ufności w to, że pewne twierdzenie odpowiada prawdzie. (...) Uprawdopodobnienie jest to czynność procesowa stwarzająca w świadomości organu orzekającego mniejszy lub większy stopień przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu" (E. Iserzon [w:] E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz (teksty, wzory i formularze), Warszawa 1970, s. 135 cyt. za: A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2012, s. 415). Co istotne na gruncie przedmiotowej sprawy, w odniesieniu do osoby prawnej, uznanie braku winy do wniesienia określonego pisma w ustawowym terminie, wymaga uprawdopodobnienia braku winy osoby legitymowanej do podejmowania czynności prawnej w jej imieniu. Skarżąca spółka jako przeszkodę w dochowaniu terminu wskazała złe samopoczucie a następnie chorobę pracownika spółki odpowiedzialnego za przyjmowanie i rejestrowanie wpływającej korespondencji. W aktach sprawy znajduje się oświadczenie tego pracownika (jednoosobowe stanowisko pracy) oraz lista obecności. Z dokumentów tych oraz akt sprawy jednoznacznie wynika, że wskazany pracownik spółki przyjął pismo 21 stycznia 2022 r. (piątek), lecz go nie zarejestrował (nie wpisał do dziennika korespondencji zawierającego datę jego wpływu). W poniedziałek 24 stycznia 2022 r. nie pojawił się w pracy z uwagi na złe samopoczucie oraz pozytywny wynik testu jego małżonka na COVID-19 i objęcie go obowiązkiem kwarantanny. Następnego dnia (wtorek 25 stycznia 2022 r.) również u tego pracownika stwierdzono zachorowanie na COVID-19. W ocenie Sądu, przywołane okoliczności w należyty sposób uprawdopodabniają, że przyczyną nie wpisania pisma do dziennika korespondencji była choroba pracownika spółki, której objawy występowały już w dniu przyjęcia tego pisma. Oczywistym zatem jest, iż była to okoliczność niezależna i nieprzewidywalna przez skarżąca spółkę. Okolicznością notoryczną natomiast jest, że zakażenie wirusem SARS-CoV-2 wywołuje różnego rodzaju dysfunkcję organizmu w tym dekoncentrację oraz charakterystyczne silne zmęczenie, co ewidentnie może wpływać na prawidłowość działań wykonywanych przez pracownika. Skoro zatem zakażenie wirusem SARS-CoV-2 może skutkować brakiem koncentracji na ważnych dla osoby zakażonej sprawach, to oczywistym jest, że istnieje możliwość wystąpienia braku świadomego lub całkowicie błędnego podejmowania decyzji w ich prowadzeniu i w kierowaniu swoim postępowaniem. Zdaniem Sądu, organ w ogóle nie uwzględnił tych okoliczności. Co więcej organ całkowicie pominął specyfikę stanu epidemii choroby wywołanej wirusem SARS-CoV-2. W tym miejscu trzeba bowiem wskazać na liczne komunikaty przekazywane zarówno przez przedstawicieli władz państwowych oraz ekspertów medycznych w mediach, w okresie w którym doszło do uchybienia terminu, kładące nacisk na daleko posunięta ostrożność w kontaktach z innymi zarówno na co dzień, jak i szczególnie już przy samym podejrzeniu u siebie. Z uwagi na wysoką zakażalność już przy pojawieniu się podejrzenia o zakażeniu priorytetem (w tamtym okresie) było zagwarantowanie bezpieczeństwa własnego i innych poprzez samoizolację w celu ograniczenia transmisji wirusa. Do tego dochodził czynnik psychologiczny związany z obawą, że w danym przypadku przebieg choroby będzie miał gwałtowny i ostry przebieg, wymagający hospitalizacji. Wszystko to sprawiało, że w sytuacji podejrzenia bycia osobą zakażoną kwestie związane z codziennymi i służbowymi zobowiązaniami często ustępowały takim wartościom jak zdrowie i bezpieczeństwo. W ocenie Sądu skarżąca w należyty i wystarczający sposób, uprawdopodobnił brak swojej winy w niedopełnieniu w terminie wymaganych czynności. Przedstawiona argumentacja w zakresie uchybienia terminu uprawdopodabnia w sposób dostateczny tezę, że do uchybienia terminu doszło wskutek okoliczności niezawinionych przez spółkę, która nie mogła - nawet przy zachowaniu najwyższej staranności - przypuszczać lub domniemywać, że przedmiotowa przesyłka faktycznie została odebrana w innej dacie niż dzień jej wpisania do dziennika korespondencji. To osoba odbierająca korespondencję, poprzez swoje działania, doprowadziła do uchybienia terminu. Działanie to jednak było wywołane zakażeniem wirusem SARS-CoV-2, co zostało w należyty sposób wykazane. W tych okolicznościach nie sposób uznać, że strona nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu temu terminowi. Irrelewantna jest natomiast argumentacja organu wskazująca, że strona jest osobą prawną zajmującą się zawodowo świadczeniem usług pocztowych i bankowo-ubezpieczeniowych, które są wykonywane przez zatrudnionych przez nią pracowników. Dlatego też, sposób jej funkcjonowania (np. wewnętrzny obieg dokumentów) nie może być przedmiotem oceny organu w kontekście przywrócenia terminu do wniesienia wniosku. Kwestie te nie miały bowiem żądnego znaczenia dla sprawy. Jak bowiem już wskazano, w sytuacji osób prawnych uznanie braku winy w uchybieniu terminowi dotyczy w istocie braku winy osób legitymowanych do występowania i podejmowania czynności w ich imieniu. W konsekwencji, kontrolowane postanowienie narusza prawo, gdyż organ dokonał błędnej wykładni prawa i oceny, że nie został uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku kwestionującego aktualizację opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. Uchybienie w tym zakresie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia. Z powyższych względów Sąd, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt II na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a., uwzględniając wynagrodzenie pełnomocnika profesjonalnego w wysokości 480 zł obliczone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 poz. 265 ze zm.) oraz opłatę od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.