II SA/Lu 126/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędzia WSA Anna Ostrowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 maja 2026 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2025 r., znak: [...] w przedmiocie nakazania sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego oddala skargę.

Decyzją z dnia 30 grudnia 2025 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.), w związku z art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 428, dalej: Prawo budowlane), po rozpatrzeniu odwołań D. O. oraz K. W. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia 31 lipca 2025 r., znak: [...] i znak: [...], nakładającej na D. i L. O. obowiązki: 1) sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzgledniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych na działce nr [...] położonej w S., gmina R., stanowiącej własność D. i L. O., wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od zatwierdzonego projektu budowlanego i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, wraz z opinią o prawidłowości zastosowanych rozwiązań technicznych, 2) wykonania robót budowlanych polegających na przywróceniu poziomu terenu działki nr [...] do rzędnych w przedziale od 165.90 do 165.60 określonych w projekcie budowlanym zatwierdzonym decyzją Starosty [...] nr [...] z dnia 28 listopada 2011 r., w pasie działki o szerokości 5,00 m usytuowanym przy granicy z działką o nr [...] stanowiącą własność K. W. w terminie do 31 marca 2026 r., Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: LWINB) uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku, wyznaczył nowy termin do dnia 30 czerwca 2026 r. i utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w pozostałej części. W uzasadnieniu decyzji LWINB wskazał, że w sprawie zastosowanie mają przepisy Prawa budowlanego obowiązujące przed wejściem w życie ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471, dalej również: nowelizacja). Natomiast art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego należało zastosować w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. Zgodnie bowiem z treścią art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r., do spraw uregulowanych ustawą zmienioną w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienionej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Zgodnie natomiast z art. 28 ustawy, do spraw, o których mowa w art. 25-27, stosuje się przepisy art. 36a ust. 5 i art 40 ustawy zmienianej w art 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Organ wyjaśnił, że postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte w dniu 6 kwietnia 2016 r. oraz nie zostało zakończone decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie powołanej wyżej ustawy, tj. do dnia 19 września 2020 r. LWINB uznał, że organ I instancji dokonał właściwej analizy wykonanych przez inwestorów robót budowlanych pod względem ich zgodności z warunkami udzielonego pozwolenia na budowę oraz zatwierdzonego projektu budowlanego, stwierdzając istotne odstępstwa od warunków udzielonego pozwolenia na budowę. Zgodnie z art. 36a ust. 5 pkt 1 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym po dniu 19 września 2020 r.) istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę stanowi odstąpienie w zakresie projektu zagospodarowania działki lub terenu, w przypadku zwiększenia obszaru oddziaływania obiektu poza działkę, na której obiekt budowlany został zaprojektowany. Organ odwoławczy ustalił, że inwestorzy nie legitymowali się decyzją o pozwoleniu na budowę, która uprawniałaby ich do podniesienia terenu działki nr [...] oraz do wykonania odwodnienia, co przesądza o dokonaniu odstąpienia od zatwierdzonego w tym zakresie projektu budowlanego. Podwyższenie rzędnych terenu działki nr [...] stanowi, w rozumieniu art. 36a ust. 5 pkt 1 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym po dniu 19 września 2020 r.) istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki. Organ I instancji trafnie ustalił, że dokonana zmiana powoduje zwiększenie obszaru oddziaływania obiektu budowlanego poza działkę, na której został on posadowiony. Wskutek podniesienia poziomu terenu działki inwestorów o około 1 m wykonano skarpę zlokalizowaną wzdłuż granicy działki nr [...] stanowiącej własność K. W., niwelującą różnicę poziomu gruntów pomiędzy działkami nr [...] i [...]. Takie ukształtowanie terenu doprowadziło do zmiany naturalnego kierunku spływu wód opadowych. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w wyroku WSA w Lublinie z dnia 5 grudnia 2023 r., II SA/Lu 805/23, wydanym w niniejszej sprawie, w którym Sąd jednoznacznie uznał, że podwyższenie rzędnych terenu działki oraz wykonanie skarpy wpływa na obszar oddziaływania obiektu i tym samym stanowi istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego. Ponadto LWINB wskazał, że podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 27 listopada 2025 r. stwierdzono, że inwestorzy wykonali dodatkowy otwór drzwiowy w zewnętrznej ścianie zachodniej budynku gospodarczego, co należy zakwalifikować jako odstępstwo nieistotne. Zakres i lokalizacja wykonanego otworu nie spowodowały zwiększenia oddziaływania budynku na sąsiednie działki. Mając powyższe na uwadze, wykonanie dodatkowego otworu drzwiowego w ścianie zachodniej budynku gospodarczego, w której projekt przewidywał już inny otwór (bramę garażową) — należy traktować jako odstępstwo nieistotne, niewpływające na parametry charakterystyczne obiektu ani na jego oddziaływanie. W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie doszło do wykonania robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, co wypełnia dyspozycję art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie nowelizacji) i uzasadniało wszczęcie oraz prowadzenie postępowania naprawczego przewidzianego w art. 50 i 51 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie nowelizacji). W takich okolicznościach, zdaniem LWINB, organ I instancji słusznie wydał decyzję nakładającą na inwestora obowiązek sporządzenia i przedłożenia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz obowiązek wykonania określonych robót w celu doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem, zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie nowelizacji). LWINB podkreślił, że organy nadzoru budowlanego określają jedynie kierunek działań inwestora, pozostawiając mu swobodę co do sposobu doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Jak wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, obowiązkiem projektanta jest opracowanie projektu budowlanego zamiennego w sposób zgodny z przepisami prawa oraz zasadami wiedzy technicznej, a także w sposób umożliwiający doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, przy czym projekt ten musi uwzględniać zakres i charakter robót już wykonanych. Obowiązek organu nadzoru budowlanego przejawia się natomiast w weryfikacji projektu zamiennego w zakresie określonym w art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego, stosowanego odpowiednio na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie nowelizacji). Obejmuje to w szczególności zbadanie zgodności inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego bądź decyzji o warunkach zabudowy oraz zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2015 r., II OSK 2517/13). Przechodząc do analizy zgodności spornej inwestycji (tj. budowy budynku mieszkalnego wraz z instalacjami wewnętrznymi, budowy zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe oraz budowy budynku gospodarczego na działce nr [...] położonej w S., gmina R., stanowiącej własność D. i L. O.) z przepisami prawa powszechnie obowiązującego, LWINB wskazał, że w toku prowadzonego postępowania zarówno organ I instancji, jak i LWINB przeprowadziły szczegółową analizę stanu faktycznego oraz ocenę zgodności realizowanych robót budowlanych z obowiązującymi przepisami. LWINB wyjaśnił, że dokonał weryfikacji zgodności wykonanych robót z treścią decyzji o pozwoleniu na budowę oraz projektem budowlanym. Analizie poddano usytuowanie obiektów na działce, ich gabaryty, parametry konstrukcyjne, a także zgodność z przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa pożarowego, ochrony zdrowia i środowiska oraz zasad użytkowania obiektów budowlanych. Zweryfikowano prawidłowość wykonania budynku gospodarczego, w tym jego usytuowanie względem granic działki i obiektów sąsiednich. Organ I instancji dokonał oceny inwestycji pod kątem jej zgodności z przepisami rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a w ramach tej oceny ustalono naruszenie § 29 tego rozporządzenia, który wprowadza jednoznaczny zakaz zmiany naturalnego spływu wód opadowych w sposób powodujący kierowanie ich na teren nieruchomości sąsiedniej. Stwierdzone podwyższenie rzędnych terenu działki nr [...] oraz wykonanie skarpy wzdłuż granicy z działką sąsiednią, prowadzące do zmiany kierunku odpływu wód opadowych, stanowi naruszenie tego przepisu. Taką subsumpcję stanu faktycznego sprawy podzielił WSA w Lublinie, który w wyroku z dnia 5 grudnia 2023 r., II SA/Lu 805/23, jaki zapadł w niniejszej sprawie, stwierdził, że nie budzi wątpliwości, że wskutek podniesienia poziomu działki inwestorów wykonano skarpę zlokalizowaną wzdłuż granicy nieruchomości niwelującą różnicę poziomu gruntów pomiędzy działkami nr [...] i [...], a takie ukształtowanie terenu działki stanowiącej własność inwestorów spowodowało zmianę naturalnego spływu wód opadowych. Mając na uwadze ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny oraz zalecenia wyrażone w orzeczeniach WSA w Lublinie, LWINB uznał, że bezsporną jest konieczność nałożenia na inwestorów obowiązku wykonania takich robót budowlanych, które przywróciłyby naturalny spływ wód opadowych na tym terenie. Dokonując analizy nakazu zawartego w punkcie drugim sentencji rozstrzygnięcia organu I instancji, zdaniem LWINB został on określony poprawnie i pozwoli na doprowadzenie przedmiotowej inwestycji do stanu zgodnego z prawem. Organ I instancji, wykonując zalecenia zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 grudnia 2023 r., II SA/Lu 805/23, przeprowadził dodatkowe ustalenia dotyczące funkcjonowania wykonanej przez inwestora instalacji odwodnieniowej, obejmującej wlot w ogrodzeniu, studnie S1 i S2 oraz łączący je rurociąg. Sposób działania, elementy składowe oraz precyzyjne pomiary wykonanej instalacji zostały szczegółowo opisane w treści niniejszej decyzji. Samo istnienie instalacji odwodnieniowej nie eliminuje skutków znaczącego podwyższenia terenu w strefie granicy z działką nr [...]. Podwyższenie terenu w tym obszarze nadal zmienia naturalny sposób odpływu wód opadowych, a tym samym pozostaje niezgodne z przepisami techniczno-budowlanymi oraz zatwierdzonym projektem budowlanym. W związku z tym, w ocenie LWINB, w pełni uzasadnione jest nałożenie obowiązku wykonania robót polegających na przywróceniu rzędnych terenu działki nr [...] do poziomów 165.90 — 165.60, przewidzianych w projekcie budowlanym zatwierdzonym decyzją Starosty [...] nr [...] z dnia 28 listopada 2011 r., w pasie o szerokości 5,00 m przylegającym do granicy z działką nr [...]. Z kolei nakaz sporządzenia projektu budowlanego zamiennego, uzupełnionego o opinię dotyczącą prawidłowości zastosowanych rozwiązań technicznych, stanowi niezbędny instrument procesowy umożliwiający kontrolę zgodności inwestycji z przepisami Prawa budowlanego i zasadami wiedzy technicznej. Dopiero w oparciu o taki projekt możliwe jest przeprowadzenie weryfikacji, o której mowa w art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego, odpowiednio stosowanym na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 (w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie nowelizacji). Mając powyższe na uwadze, organ II instancji stwierdził, że nałożone obowiązki — zarówno obowiązek sporządzenia projektu zamiennego wraz z opinia techniczną, jak i obowiązek wykonania robót budowlanych polegających na korekcie rzędnych terenu — są w pełni zgodne z art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie nowelizacji), adekwatne do rodzaju i skali ujawnionych naruszeń oraz niezbędne dla doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu K. W., LWINB wyjaśnił, że w niniejszej sprawie nie znajdzie zastosowania art. 48b ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego. Zastosowany w niniejszej sprawie tryb naprawczy przewidziany art. 50-51 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie nowelizacji), jest właściwy, a jego prawidłowość została potwierdzona przez WSA w Lublinie w zapadłych w tej sprawie wyrokach. Ponadto wbrew temu, co wskazano w odwołaniu, organy obu instancji niejednokrotnie oceniały opinię techniczną sporządzoną przez T. C.. W tym kontekście należy w szczególności przywołać postanowienie PINB w R. z dnia 27 października 2021 r. znak: [...], które zostało utrzymane w mocy ostatecznym i prawomocnym postanowieniem LWINB z dnia 15 grudnia 2021 r. znak: [...]. Twierdzenia, jakoby opinia ta była przez organy pomijana, są więc niezgodne z dokumentacją sprawy. Zdaniem LWINB, nieprawidłowe jest również stanowisko, że PINB w R. nie zastosował się do zaleceń LWINB zawartych w decyzji z dnia 3 października 2024 r. znak: [...], ponieważ nie przeanalizował map geodezyjnych w odniesieniu do zmiany naturalnego kierunku wód. Przeciwnie — organ I instancji dokonał pełnych i bezsprzecznych ustaleń stanu faktycznego w tym zakresie. Pozyskał wymagany materiał dowodowy w postaci map (np. k. 631 — 633 organu I instancji), a co więcej, podczas czynności kontrolnych przeprowadzonych w ramach postępowania odwoławczego materiał ten został zweryfikowany poprzez wykonanie pomiarów wysokościowych za pomocą specjalistycznego urządzenia, jakim jest niwelator (k. 317 — 321 tomu II akt I instancji). W toku sprawy zebrano różnorodny materiał dowodowy, a w tym przeprowadzone zostały dodatkowe oględziny z dnia 27 listopada 2025 r., podczas których dokonano pomiarów wysokościowych, oględzin całego systemu drenażowego i wlotu w ogrodzeniu oraz utrwalono stan faktyczny dokumentacją fotograficzną. Materiał ten w sposób jednoznaczny przedstawia zarówno sposób ukształtowania terenu, jak i działanie instalacji mającej przywracać naturalny spływ wód. Nie sposób zatem uznać, aby ustalenia organu I instancji były wynikiem wybiórczej oceny materiału dowodowego, gdyż są one poparte obszernymi ustaleniami faktycznymi, uzupełnionymi ponadto w toku postępowania odwoławczego. W ocenie LWINB, w rozpoznawanej sprawie PINB w R. zebrał wyczerpująco cały materiał dowodowy, rozważył go i poddał ocenie, zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. Ustalił dokładnie stan faktyczny i wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, mając na względzie treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa oraz wiążące go wyroki WSA w Lublinie. Ustalenia te nie budzą zastrzeżeń organu odwoławczego. Dodatkowo biorąc pod uwagę fakt wydłużenia terminu prowadzenia postępowania odwoławczego z uwagi na konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego oraz trwający okres zimowy, który nie sprzyja prowadzeniu robót budowlanych, LWINB zobowiązany był uchylić zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu i wyznaczyć nowy termin wykonania obowiązków. Termin określony art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie nowelizacji) do wykonania obowiązku wynikającego z powyższego przepisu ma charakter procesowy i powinien być ustalony stosownie do okoliczności sprawy. Termin ten określa organ nadzoru budowlanego wydający decyzję na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie nowelizacji). Wyznaczony przez organ termin musi być realny i odpowiednio długi, aby wykonanie przez stronę nałożonego obowiązku było możliwe. W skardze na decyzję LWINB K. W. zarzuciła: 1) naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego poprzez: - zaaprobowanie jego niezastosowania przez organ I instancji, tj. brak zobowiązania uczestników do usunięcia w skuteczny sposób zmiany kierunku spływu wód opadowych z działki uczestników i skierowania ich w innym kierunku niż na działkę skarżącej i brak zobowiązania do przywrócenia stanu poprzedniego, tj. zgodnie z naturalnym kierunkiem spływu na wschód, - ograniczenie się do nakazania przywróceniu poziomu terenu działki nr [...] do rzędnych w przedziale od 165.90 do 165.60 określonych w projekcie budowlanym zatwierdzonym decyzją Starosty [...] [...] z dnia 28 listopada 2011 r. jedynie w pasie działki o szerokości 5,00 m usytuowanym przy granicy z działką nr [...] stanowiącą własność K. W., naruszając dodatkowo ustawę o ruchu drogowym która to ustawa wyznacza odległość zabudowy od drogi gminnej poza terenem zabudowy; - całkowite pominięcie faktu, iż na dalszym odcinku dawnej niecki stanowiącej naturalny kierunek spływu wód teren również został podniesiony i posadowiony został budynek gospodarczy; - niewykazanie, że zniwelowanie terenu jedynie w pasie przy granicy z działką skarżącej jest rozwiązaniem wystarczającym i niewykazanie, że nie ma potrzeby przywrócenia niecki zasypanej przez uczestników (i rozebrania posadowionego na zasypanej niecce budynku gospodarczego), będącej wcześniej naturalnym sposobem odprowadzenia wód opadowych, - zaaprobowanie oczywiście błędnego stwierdzenia PINB w R., że dwie studnie chłonne (instalacje drenażowe) rozwiązują problem zmiany naturalnego kierunku spływu wód, opartego jedynie na fakcie, że autor ekspertyzy posiada uprawnienia budowlane, podczas gdy jego twierdzenia zawarte w ekspertyzie nie mają żadnego oparcia w wyliczeniach i nie odnoszą się do planu miejscowego; - zaaprobowanie niewykonania przez organ I Instancji zalecenia LWINB zawartego w uzasadnieniu decyzji z dnia 3 października 2024 r. i nieprzeanalizowanie mapy geodezyjnej z widocznymi warstwicami terenu, co pozwoliłoby ustalić, iż zasypanie niecki i posadowienie budynku gospodarczego na miejscu naturalnego spływu wód nadal skutkuje zmianą kierunku naturalnego spływu wód i zastojami wody na działce nr [...]; - brak zobowiązania uczestników do wykonania obowiązków niezbędnych do doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, - zaaprobowanie naruszenia przez organ I Instancji art. 51 ust. 1a Prawa budowlanego poprzez jego pominięcie, to jest brak zobowiązania uczestników do przedstawienia zaświadczenia o zgodności samowoli budowlanej z planem miejscowym, - zaaprobowanie działania PINB w R. za Burmistrza Miasta R. i rozstrzygnięcie za ten organ poprzez stwierdzenie, że roboty wykonane przy budowie budynku mieszkalnego i gospodarczego oraz zagospodarowaniu terenu działki nie są sprzeczne z postanowieniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy R., podczas, gdy to Burmistrz Miasta R., a nie PINB w R., jest jedynie uprawniony do zaświadczenia o zgodności inwestycji z planem miejscowym; 2) naruszenie art. 7, 8, 9, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a.: - poprzez całkowite pominięcie materiału dowodowego zebranego w sprawie, w tym pominięcie faktu posadowienia budynku gospodarczego w zasypanej niecce na drodze naturalnego spływu wód, a zatem nałożenie na uczestników niewystarczających obowiązków; - pominięcie faktu podwyższenia terenu na części działki przeznaczonej pod inwestycję, w tym także wokół budynku, o ponad 1,5 metra, mimo że nowy (z 2017 r.) plan miejscowy przewiduje "możliwość podpiwniczenia budynków, posadowienie parteru do 1 metra powyżej najwyższego punktu terenu w obrysie budynku," a zatem mimo dopuszczenia możliwości podwyższenia budynku (podpiwniczenia) ponad poziom gruntu plan nie dopuszcza podwyższenia poziomu terenu wokół budynku, jak ma to miejsce na działce uczestników; - niedokonanie oceny opinii sporządzonej przez T. C., poprzestanie na stwierdzeniu, że autor opinii posiada stosowne uprawnienia, - nierozpoznanie sprawy co do jej istoty, działanie w skrajnie stronniczy sposób w interesie inwestorów. Mając na uwadze powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I Instancji w całości i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej od organu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę LWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. Na działce nr [...] położonej w S., stanowiącej własność D. i L. O. zrealizowana została budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego z poddaszem użytkowym o wymiarach zewnętrznych 15,20 m x 16,30 m. Obiekt ten jest usytuowany elewacją zachodnią z otworami okiennymi w odległości 13 m od granicy z działką o nr [...] stanowiącej własność K. W. oraz w odległości około 30,15 m od ogrodzenia z płyt betonowych usytuowanego od strony drogi gminnej, tj. działki o nr [...]. Jego budowa została zakończona w 2016 r. Ponadto na działce nr [...] w trakcie budowy znajduje się obiekt gospodarczy o wymiarach 6,51 m x 10,69 m. Jego ściana wschodnia nie posiada otworów okiennych i drzwiowych, a usytuowana jest w odległości 3,11 m od ogrodzenia z płyt betonowych znajdującego się w granicy z działką nr [...]. Ściana północna usytuowana jest w odległości 10,72 m od ogrodzenia z płyt betonowych od strony drogi gminnej. Budowa jest wstrzymana na etapie stanu surowego zamkniętego, obiekt wyposażony jest w instalację elektryczną, pokryty papą, nie posiada rynien i rur spustowych - wody opadowe odprowadzane są na teren własnej działki nieutwardzonej. Bezsporne jest, że w trakcie realizacji robót budowlanych poziom terenu działki został podniesiony o około 1 m. Przedmiotem sporu jest decyzja organu nadzoru budowlanego wydana na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego w brzmieniu sprzed nowelizacji, nakazująca inwestorom, którzy, podnosząc poziom terenu działki, w sposób istotny odstąpili od warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę oraz w zatwierdzonym tą decyzją projekcie budowlanym: 1) przedłożenie projektu budowlanego zamiennego wraz z opinią o prawidłowości zastosowanych rozwiązań technicznych oraz 2) wykonanie robót budowlanych w celu doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem. Pierwsza grupa zarzutów koncentruje się wokół błędnej – zdaniem skarżącej – podstawy prawnej zaskarżonej decyzji. Przede wszystkim należy podkreślić, że na obecnym etapie postępowania nie mogą zostać uwzględnione zarzuty naruszenia art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego polegające na jego niezastosowaniu, ponieważ w prawomocnym wyroku z 5 grudnia 2023 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 805/23 Sąd rozstrzygnął, że podstawę materialnoprawną nakazów skierowanych do inwestorów D. i L. O. w związku z popełnionym przez nich odstąpieniem od warunków określonych w pozwoleniu na budowę i w zatwierdzonym tym pozwoleniem projekcie budowlanym stanowi art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Tą oceną prawną organy I i II instancji oraz Sąd w składzie rozpoznającym sprawę są związane na zasadzie art. 153 p.p.s.a. Zresztą nie ma żadnych w wątpliwości co do tego, że zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego jest w ustalonym stanie faktycznym w pełni prawidłowe. Zupełnie bezpodstawny jest zarzut naruszenia art. 51 ust. 1a Prawa budowlanego, ponieważ wbrew twierdzeniu skarżącej, ten przepis nie nakłada obowiązku przedstawienia przez inwestorów zaświadczenia organu wykonawczego gminy o zgodności samowoli budowlanej z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Ponadto żaden inny przepis prawa nie przewiduje takiego obowiązku w sytuacji istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę. Taki wymóg obowiązuje jedynie w przypadku tzw. klasycznej samowoli budowlanej uregulowanej w art. 48 i nast. Prawa budowlanego, polegającej na budowie bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, bez wymaganego prawem zgłoszenia albo mimo wniesienia sprzeciwu od tego zgłoszenia. Przepisów art. 48 i nast. nie stosuje się w przypadkach określonych w art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Nie ma zatem racji skarżąca, że inwestorzy w niniejszej sprawie powinni byli przedłożyć zaświadczenie burmistrza o zgodności inwestycji z planem miejscowym. Takiego obowiązku przepisy prawa nie przewidują w sytuacjach wypełniających hipotezę art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Badanie zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego będzie miało miejsce dopiero na kolejnym etapie postępowania, o ile inwestorzy przedłożą projekt budowlany zamienny uwzględniający dokonane przez nich zamiany. Ocena tej zgodności leży w gestii organu nadzoru budowlanego. W myśl bowiem art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego w brzmieniu sprzed nowelizacji po upływie terminu lub na wniosek inwestora, organ nadzoru budowlanego sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, i wydaje decyzję w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych albo - jeżeli budowa została zakończona - o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego. W decyzji tej nakłada się obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Podkreślić trzeba, że projekt budowlany zamienny podlega merytorycznej ocenie organu, tak jak projekt "pierwotny". Stosownie bowiem do treści art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego w brzmieniu sprzed nowelizacji w odniesieniu do projektu budowlanego zamiennego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące projektu budowlanego pierwotnego. Oznacza to, że stosownie do art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego, znajdującego w stosunku do projektu zamiennego odpowiednie zastosowanie, przed wydaniem decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego właściwy organ sprawdza zgodność projektu z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także z wymaganiami ochrony środowiska; zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi; kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń; wykonanie projektu, a w przypadku obowiązku sprawdzenia projektu także sprawdzenie, przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i legitymującą się aktualnym zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7 Prawa budowlanego. Dopiero w razie spełnienia tych wymagań organ na podstawie art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego wydaje decyzję zatwierdzającą projekt budowlany. Sam fakt przedłożenia żądanego projektu w żadnej mierze nie obliguje organu nadzoru budowlanego do automatycznego jego zatwierdzenia. Jeżeli bowiem okaże się, że zatwierdzenie projektu jest niemożliwe (czy to ze względu na jego sprzeczność z przepisami techniczno-budowlanymi, czy z uwagi na sprzeczność z planem zagospodarowania przestrzennego) organ wydaje decyzję przewidzianą w art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego, czyli decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Zatem na etapie postępowania legalizacyjnego prowadzonego na podstawie art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego organ nadzoru budowlanego ma obowiązek zbadania zgodności przedłożonego projektu budowlanego zamiennego z przepisami, a nie tylko jego kompletności (por. wyrok WSA w Poznaniu z 12 maja 2021 r., IV SA/Po 1712/20). Innymi słowy, do zalegalizowania inwestycji zrealizowanej w warunkach opisanych w art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego nie wystarczy samo przedłożenie organowi przez inwestora projektu budowlanego zamiennego. Ten projekt jest przez organ nadzoru budowlanego weryfikowany pod kątem zgodności z przepisami planu miejscowego oraz przepisami techniczno-budowalnymi. Ale organ czyni to dopiero na kolejnym etapie postępowania, już po przedłożeniu przez inwestora projektu budowlanego zamiennego. Część zarzutów skargi jest zatem przedwczesna, ponieważ dotyczy etapu postępowania naprawczego, który jeszcze się nie rozpoczął. Druga grupa zarzutów sprowadza się natomiast do zakwestionowania zakresu robót budowlanych, do których wykonania zostali zobowiązani inwestorzy w celu przywrócenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem. W ocenie skarżącej są one niewystarczające do przywrócenia stanu zgodnego z prawem, ponieważ zasypanie przez inwestorów niecki na ich działce i posadowienie budynku gospodarczego na miejscu naturalnego spływu wód nadal skutkuje zmianą kierunku naturalnego spływu wód i zastojami wody na działce nr [...]. Niewątpliwie inwestorzy dopuścili się istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego poprzez podniesienie poziomu działki nr [...] oraz budowę skarpy, powodując jednocześnie zmianę naturalnego spływu wód opadowych. I niewątpliwie ich obowiązkiem jest przywrócenie inwestycji do stanu zgodnego z prawem. Nie oznacza to jednak – jak wskazała skarżąca – konieczności nakazania inwestorom przywrócenia stanu poprzedniego na należącej do nich działce. Organ I instancji nakazał im wykonanie robót budowlanych polegających na przywróceniu poziomu terenu działki nr [...] do rzędnych w przedziale od 165.90 do 165.60 określonych w projekcie budowlanym zatwierdzonym decyzją Starosty [...] nr [...] z dnia 28 listopada 2011 r., w pasie działki o szerokości 5,00 m usytuowanym przy granicy z działką nr [...] stanowiącą własność K. W. w terminie do 31 marca 2026 r. Innymi słowy, organ nakazał inwestorom przywrócenie poziomu ich działki do rzędnych określonych w "pierwotnym" projekcie budowlanym, ale nie na całej szerokości tej działki, a jedynie w pasie 5,00 m usytuowanym przy granicy z działką nr [...] stanowiącą własność skarżącej. Stanowisko skarżącej, jakoby ten obowiązek był niewystarczający do przywrócenia na działce nr [...] stanu zgodnego z prawem, jest gołosłowne, niepoparte żadnymi dowodami. Tymczasem organ I instancji, realizując wytyczne Sądu zawarte w powołanym wyżej wyroku w sprawie II SA/Lu 805/23, przeprowadził szereg dowodów, z których wynika, że nałożony obowiązek przywróci na działce nr [...] stan zgodny z prawem, o ile oczywiście na kolejnym etapie postępowania organ nadzoru budowlanego uzna za zgodny z przepisami przedłożony projekt zamienny. Organ I instancji przeprowadził w dniu 27 listopada 2025 r. oględziny działki nr [...], z których sporządził protokół oraz szkic, załączył mapę ukazującą kierunek spływu wód na działkach nr [...] i [...] oraz dokumentację fotograficzną (k. 311-316 oraz k. 317 i 318 tom II akt II instancji). Podczas oględzin wykonano pomiary wysokościowe przy użyciu niwelatora, które zanotowano na szkicu sytuacyjnym dołączonym do protokołu. Jak już wspomniano, bezsporne jest, że w trakcie realizacji robót budowlanych poziom terenu działki został podniesiony o około 1 m. Wzdłuż ogrodzenia z działką nr [...] inwestorzy wykonali skarpę niwelującą różnice poziomu gruntu pomiędzy działkami. W zaniżeniu skarpy wzmocniono grunt płytami ażurowymi oraz umieszczono drenaż z rur prefabrykowanych PCV o średnicy o 100 mm, który zbiera wodę ze skarpy i terenu w pobliżu granic i ogrodzenia, a następnie odprowadza ją do studni chłonnej S1 (średnica 1,20 m, głębokość 1,1 m), dalej do studni S2 (średnica 1,20 m) połączonych ze sobą rurą betonową o średnicy o 600 mm. Do studni S1 wprowadzono rurę PCV o średnicy o 150 mm zbierającą wody opadowe powierzchniowe w pobliżu wlotu istniejącego w ogrodzeniu. Ułożono także drenaż z rury perforowanej o średnicy o 100 mm wzdłuż ogrodzenia, który zbiera wodę z terenu pomiędzy działkami od strony gminnej, na odcinku około 15 m i wprowadzono ją do wlotu usytuowanego w ogrodzeniu pomiędzy działkami [...] i [...]. Cała instalacja została wykonana w niecce terenowej i stanowi kryty rów przez działkę nr [...]. Spływ wód opadowych odbywa się poprzez naturalny spadek terenu z kierunku zachodniego na wschód: - z działek nr [...] i [...] (droga wewnętrzna, w której zamontowano przepust betonowy o średnicy o 400 mm i długości 6,15 m, w granicy z działką [...]) do istniejącego przepustu betonowego o średnicy 400 mm naturalnym spadkiem terenu przez działkę [...] oraz częściowo pod przepustem z czterech rur o średnicy o od 150 mm do 166 mm pod utwardzonym dojściem do budynku mieszkalnego skarżącej, - dalej w kierunku wlotu betonowego do studni S1 zlokalizowanego bezpośrednio przy granicy działek [...] i [...], - następnie rurociągiem betonowym o średnicy o 600 mm spływ wód odbywa się do studni S2 usytuowanej w odległości około 8 m od ogrodzenia betonowego istniejącego w granicy działki [...]. Wlot usytuowany w ogrodzeniu posiada spadek w kierunku studni S1, spód wlotu znajduje się na poziomie terenu działki [...]. Spływ wód opadowych, powierzchniowych z działki [...] w kierunku działki nr [...] nie jest blokowany i odbywa się zgodnie z jego kierunkiem sprzed rozpoczęcia inwestycji. Instalacja działa poprawnie. W dniu oględzin, po dwudniowych opadach deszczu, woda w sposób naturalny spływa na teren działki będącej własnością K. W., ze spadkiem w kierunku działki D. i L. O., do studni S1, dalej rurociągiem do studni S2. Organy oceniły jednak, że te zabezpieczenia nie dają wystarczającej gwarancji wykluczenia możności odprowadzania wód opadowych i roztopowych z nieruchomości (budynku) inwestorów na grunt skarżącej, dlatego też uznały za zasadne nakazanie im przywrócenia poziomu terenu działki nr [...] do rzędnych w przedziale od 165.90 do 165.60 w pasie działki o szerokości 5,00 m od strony granicy z działką nr [...] stanowiącą własność K. W.. Okoliczność, że ten obowiązek nie czyni zadość oczekiwaniom K. W. nie czyni go w żadnym razie niewystarczającym i bezprawnym. Skarżąca oczekuje bowiem, że organ nakaże przywrócenie na działce nr [...] stanu poprzedniego, włącznie z nakazem rozbiórki budynku gospodarczego. Jednak należy ponownie podkreślić, że przywrócenie działki nr [...] do stanu zgodnego z prawem nie jest równoznaczne z koniecznością przywrócenia na tej działce stanu poprzedniego, tj. tego, który istniał przed wykonaniem spornej inwestycji. Organy w niniejszej sprawie zastosowały się w tym zakresie do wytycznych Sądu zawartych w uzasadnieniu wyroku w sprawie II SA/Lu 805/23, gdzie wprost wskazano, że organy powinny w pierwszym rzędzie dokonać oceny czy wykonanie instalacji składającej się z wlotu w ogrodzeniu, studni S1 i studni S2 oraz łączącego je rurociągu, jest wystarczające do tego, by przywrócić na tym obszarze naturalny spływ wód opadowych, który został zakłócony działaniem inwestorów i który skutkował zatrzymywaniem się wód opadowych na sąsiedniej działce stanowiącej własność skarżącej. Sąd nakazał także wyjaśnić i rozważyć czy i jakie czynności oraz roboty budowlane należy wykonać w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, w tym rozważyć zasadność odsunięcia skarpy na działce nr [...] od granicy z działką skarżącej. Ten cel zostanie osiągnięty poprzez przywrócenie w pasie 5 m od strony granicy z działką nr [...] stanowiącą własność K. W. poziomu terenu działki nr [...] do rzędnych w przedziale od 165.90 do 165.60. Tego rozstrzygnięcia organy nie oparły na opinii biegłego T. oraz sporządzonej przez tego biegłego uzupełniającej oceny (opinii) technicznej, stąd bezzasadny jest zarzut bezpodstawnego oparcia się przez organy na treści tej opinii. Ponadto, wbrew zarzutowi skargi, z akt sprawy wynika, że organy obu instancji w toku przedmiotowej sprawy poddały ocenie opinię techniczną sporządzoną przez tego biegłego. Decyzje organów obu instancji nie naruszają przepisów postępowania. Organy zebrały materiał dowodowy konieczny i wystarczający do wydania spornych decyzji i właściwie go oceniły. Oba rozstrzygnięcia zostały jasno i przekonująco uzasadnione. Organy zastosowały również prawidłowo przepisy prawa materialnego. Zarzuty skargi są zatem bezpodstawne. Sąd nie dopatrzył się również z urzędu uchybień, które uzasadniałyby wyeliminowanie spornych decyzji z obrotu prawnego. Stąd skargę jako bezzasadną należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji.