II SA/Lu 1180/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. T. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.

Skarżący na druku PPF wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Wniosek uzasadniła tym, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz trojgiem niepełnoletnich dzieci, z którymi zamieszkuje w domu o powierzchni [...] m2 o wartości [...] złotych. Skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, na które składają się grunty orne o powierzchni [...] ha oraz las o powierzchni [...] ha. Skarżący prowadzi hodowlę trzody chlewnej, obecnie liczy ona [...] sztuk. W skład gospodarstwa rolnego wchodzie również [...] budynków oraz sprzęt rolniczy niezbędny do prowadzenia produkcji rolnej. Wartość gospodarstwa rolnego skarżący ocenia na [...] złotych. Obecnie gospodarstwa rolne jest zadłużone na kwotę [...]miliona złotych i posiada obciążoną hipotekę. Skarżący podkreślił, że obecnie ze względu na rozprzestrzeniającą się chorobę świń – ASF wydany został zakaz sprzedaży trzody chlewnej. Skutkiem tego skarżący pozbawiony został dochodów, jednocześnie nie uzyskując żadnego wsparcia ze strony Państwa. Obecnie przychody uzyskiwane z uprawy gospodarstwa rolnego wystarczają jedynie na pokrycie kosztów - strat. Do skarżącego należą dwa samochody osobowe m-ki [...] o wartości [...] złotych oraz o wartości [...] złotych. Do stałych zobowiązań skarżącego zalicza się spłata kredytu – rata miesięczna [...] złotych, pożyczka w ARiMR – rata [...] złotych miesięcznie, czynsz najmu – dzierżawy – [...] złotych miesięcznie, opłata za media – [...] złotych miesięcznie oraz opłata za energię elektryczną – [...] złotych miesięcznie, opłata za wodę [...] złotych miesięcznie, ubezpieczenie gospodarstwa rolnego – [...] złotych rocznie. Koszty związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego to [...] złotych miesięcznie. Starszy referendarz sądowy stwierdził, że: W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, zwanej dalej "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym przyznawane jest, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustalenie wystąpienia przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym wymaga porównania realnych możliwości finansowych strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy do wysokości kosztów postępowania, o zwolnienie od których wnosi strona oraz ocenę wpływu ponoszenia tych kosztów na możliwość ponoszenia przez stronę kosztów utrzymania koniecznego. Na obecnym etapie postępowania jego koszty sprowadzają się do wpisu sadowego od skargi kasacyjnej wynoszącego 250 złotych. Skarżący wykazał, że obecnie nie osiąga dochodów. Jednak o możliwości partycypowania w kosztach sądowych nie decyduje jedynie wysokość osiąganych dochodów, ale i sytuacja majątkowa strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy. Skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, w tym [...] sztuk trzody chlewnej oraz związanych z prowadzeniem produkcji rolnej sześciu budynków. Wartość gospodarstwa rolnego skarżący szacuje na kwotę [...]złotych. Jak sam oświadczył uprawa gospodarstwa rolnego przynosi przychody, które jednak są przeznaczane na pokrycie kosztów – strat. Skarżący spłaca miesięcznie szereg zobowiązań (kredytów, pożyczek) przeznaczając na ten cel środki finansowe w znacznych wysokościach, przykładem czego jest miesięczna rata spłaty pożyczki z ARiMR wynosząca [...] złotych. W takiej sytuacji przeniesienie ciężaru ponoszenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej na ogół obywateli, aby skarżący mógł spłacić zaciągnięte zobowiązanie prywatnoprawne nie odpowiada społecznemu poczuciu sprawiedliwości. Chroniłoby to, bądź też wzbogacało majątek prywatny skarżącego kosztem środków publicznych, które przeznaczane są na pokrycie kosztów postępowania, aby zapewnić dostęp do sądu osobom ubogim, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. postanowienie NSA z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt II FZ 1509/14 czy z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 247/14 – oba publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Dlatego też konieczność spłacania kredytów i pożyczek, nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy. Skoro bowiem skarżący może co miesiąc wydatkować znaczne kwoty na poczet spłaty zaciągniętych zobowiązań prywatnoprawnych, bez wywołania uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego, powinien bez uszczerbku w kosztach utrzymania uiścić wpis sądowych od skargi kasacyjnej, zwłaszcza, gdy ten jest znacznie niższy od rat spłacanych pożyczek i kredytów. Podobnie też wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. akt II OZ 1223/14. Stwierdził, że spłata kredytu nie uzasadnia przyjęcia, iż wykazano, że brak jest środków na poniesienie kosztów sądowych. Zwrócić również należy uwagę na to, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, iż konieczność spłaty zobowiązania prywatnoprawnego jakim jest np. pożyczka nie uzasadnia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Zobowiązanie prywatnoprawne nie może mieć bowiem pierwszeństwa przed zobowiązaniem publicznoprawny, którym są koszty sądowe (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt II FZ 1309/14, z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 671/14, z dnia 27 maja 2014 r., sygn. akt II FZ 680/14, z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1/14, z dnia 15 października 2013 r., sygn. akt II GZ 566/13, z dnia 9 października 2013 r., sygn. akt I OZ 862/13 czy z dnia 30 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OZ 670/13 – publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Również obciążenie gospodarstwa rolnego zobowiązaniami prywatnoprawnymi na kwotę [...]miliona złotych nie uzasadnia zwolnienia od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej skoro składające się na to obciążenie zobowiązania są przez skarżącego spłacane, czy to w całości, czy to w części. Świadczy to bowiem o tym, że skarżący jest w stanie pozyskać środki finansowe, a więc i dysponuje nimi, których wysokość pozwala na choć częściowe regulowanie zaciągniętych zobowiązań. Z wyżej opisanych powodów brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący uprawdopodobnił, iż uiszczenie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej spowoduje uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny. Mając na względzie powyższe, referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie postanowienia.