II SA/Lu 1172/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.

Skarżący na druku PPF wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W piśmie z dnia 9 stycznia 2017 r. oświadczył, że nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego od wniesionej skargi ponad kwotę [...]złotych. Wniosek uzasadnił tym, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz pięciorgiem dzieci, z których troje jest pełnoletnie, z którymi zamieszkuje w domu o powierzchni [...] m2 i wartości [...] złotych i utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z działalności gospodarczej wynoszących [...] złotych netto. Skarżący jest właścicielem działki o powierzchni [...] ha o wartości [...] złotych oraz dwóch samochodów, oba wyprodukowane w 2000 r. Jeden o wartości [...] złotych zaś drugi o wartości [...] złotych. Na stałe miesięczne koszty utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego skarżącego składają się wydatki na spłatę kredytu hipotecznego – [...] złotych, opłaty za energię elektryczną – [...] złotych, gaz – [...] złotych, opał – [...] złotych, woda – [...] złotych, Internet – [...] złotych, telewizja – [...] złotych, wyżywienie – [...] złotych, środki czystości – [...] złotych, telefon – [...] złotych, odzież – [...] złotych oraz zakup paliwa – [...] złotych. W piśmie z dnia [...] r. skarżący wyjaśnił, że działka o powierzchni [...] ha nie jest obciążona hipotecznie, nie stanowi zabezpieczenia kredytu ani pożyczki, koszty utrzymania koniecznego przewyższające wykazany dochód skarżący ponosi dzięki pomocy rodziny oraz pracom dorywczym oraz, iż z trojga jego pełnoletnich dzieci jedno jest zarejestrowane jako bezrobotne bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, dwoje zaś uczy się. Starszy referendarz sądowy stwierdził, że: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustalenie wystąpienia unormowanej w tym przepisie przesłanki przyznania prawa pomocy wymaga porównania obiektywnej sytuacji finansowej strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy do wysokości kosztów postępowania, które zobowiązana jest ponieść. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych może być przyznane jedynie, gdy obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych (por. np. postanowienie NSA z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 1387/14 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W przypadku nieruchomości, które mimo tego, że mogą być spożytkowane dla pozyskania środków finansowych, spożytkowanymi w ten sposób nie są nie można przyjąć, aby obiektywnie wykorzystano wszelkie możliwości zgromadzenia środków niezbędnych do poniesienia kosztów sądowych (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt II FZ 1309/14 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przenosząc te rozważania na grunt sprawy niniejszej należy stwierdzić, że już tylko z faktu własności nieruchomości o powierzchni [...] ha i wartości [...] złotych, która nie jest wydzierżawiana ani nie stanowi przedmiotu zabezpieczenia kredytu czy pożyczki wynika, iż skarżący nie wykorzystał w pełni swoich możliwości pozyskania środków finansowych niezbędnych dla poniesienia kosztów sądowych. Tym samym żądania zwolnienia nawet od części kosztów sądowych nie może być uznane za uzasadnione. Zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych nie uzasadnia też spłata kredytu hipotecznego. Co do zasady spłacanie zobowiązań prywatnoprawnych nie uzasadnia zwolnienia od kosztów postępowania (por. np. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 671/14 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przeniesienie bowiem ciężaru ponoszenia tych kosztów na ogół obywateli, aby skarżący mógł spłacić zaciągnięte zobowiązanie prywatnoprawne nie odpowiada społecznemu poczuciu sprawiedliwości. Chroniłoby to, bądź też wzbogacało majątek prywatny skarżącego kosztem środków publicznych, które przeznaczane są na pokrycie kosztów postępowania, aby zapewnić dostęp do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. postanowienie NSA z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt II FZ 1509/14 czy z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 247/14 – oba publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Dlatego też konieczność przeznaczania kwoty [...]złotych co miesiąc na spłatę kredu, w sytuacji niewykorzystywania przez skarżącego będącej jego własnością nieruchomości celem pozyskania środków finansowych, nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy. Skoro bowiem skarżący może tą kwotę co miesiąc wydatkować, bez wywołania uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego i bez konieczności wykorzystania swojej nieruchomości, powinien bez uszczerbku w kosztach utrzymania ponieść koszty sądowe. Podobnie też wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. akt II OZ 1223/14. Stwierdził, że spłata kredytu nie uzasadnia przyjęcia, iż wykazano, że dochód nie pozwala na poniesienie kosztów sądowych. Należy też zwrócić uwagę na to, że skarżący mimo wezwania nie potrafił określić wysokości dochodów uzyskiwanych z prac dorywczych oraz wysokości pomocy finansowej uzyskiwanej od rodziny. Tym samym nie można przyjąć, aby w pełni wykazał wysokość środków finansowych, którymi miesięcznie dysponuje. Przy czym nie można pominąć tego, że deklarowane przez skarżącego miesięczne koszty utrzymania koniecznego znacznie przekraczają deklarowany miesięczny dochód (dochód wynosi [...] złotych netto zaś stałe miesięczne koszty utrzymania wynoszą wg. skarżącego łącznie wynoszą [...] złotych). Wobec powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie postanowienia.