II SA/Lu 11/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca) Asesor sądowy Anna Ostrowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2023 r. znak: [...] w przedmiocie zasiłku stałego 1. oddala skargę; 2. przyznaje [...] [...] od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 590,40 zł (pięćset dziewięćdziesiąt złotych i czterdzieści groszy), w tym 110,40 zł (sto dziesięć złotych i czterdzieści groszy) z tytułu podatku od towarów i usług.

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie decyzją z [...] lipca 2023 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej także jako: Kolegium), po rozpatrzeniu odwołania R. M. (dalej jako: skarżący), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. (dalej także jako: Prezydent) z [...] stycznia 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w formie zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej. Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z 28 lipca 2022 r. skarżący zwrócił się do Prezydenta o przyznania zasiłku stałego. Postanowieniem z [...] sierpnia 2022 r. organ pierwszej instancji zawiesił postępowanie w sprawie przyznania zasiłku stałego do czasu przedstawienia dokumentu stwierdzającego niepełnosprawność strony. Zgodnie z orzeczeniem z [...] września 2017 r., Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. zaliczył skarżącego do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Skarżący złożył odwołanie do Sądu Rejonowego [...] w L., który w 30 marca 2021 r. utrzymał w mocy decyzję organu drugiej instancji. Następnie złożył apelację do Sądu Okręgowego w L., który ją oddalił wyrokiem z 28 października 2022 r. Postanowieniem z [...] stycznia 2023 r. Prezydent podjął postępowanie administracyjne zawieszone w niniejszej sprawie i przystąpił do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Organ pierwszej instancji decyzją z [...] stycznia 2023 r. odmówił przyznania skarżącemu pomocy finansowej w postaci zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej od lipca 2022 r. W uzasadnieniu wskazał, że strona nie spełnia ustawowych przesłanek do przyznania świadczenia. Decyzją z [...] lipca 2023 r. Kolegium utrzymało powyższą decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ drugiej instancji powołał treść art. 37 ust. 1 pkt 1, art. 106 ust. 3 i ust. 7 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901 ze zm., dalej jako: u.p.s.). Wyjaśnił, że decyzja w przedmiocie przyznania zasiłku stałego jest decyzją związaną, zatem do uzyskania świadczenia konieczne jest spełnienie warunków przewidzianych przepisami ustawy – u.p.s. Jeżeli warunki te nie zostaną spełnione obowiązkiem organu jest wydanie decyzji odmownej. Organ odwoławczy podkreślił, że przesłanki z art. 37 ust. 1 u.p.s. muszą zostać spełnione łącznie. Kolegium wyjaśniło, że konieczne było ustalenie, że skarżący jest niezdolny do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolny do pracy oraz nie przekracza kryterium dochodowego. Organ drugiej instancji wskazał, że – stosownie do art. 6 pkt 1 u.p.s. – pojęcie całkowitej niezdolności do pracy oznacza całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Niezdolność do pracy z tytułu wieku ma miejsce w wypadku osiągnięcia wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1 oraz w art. 27 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251; dalej także jako: u.e.r.f.u.s.). Oznacza to, że strona, aby móc skutecznie ubiegać się o wskazane świadczenie, musiałby legitymować się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym lub umiarkowanym, wydanym przez organ właściwy do orzekania o niepełnosprawności bądź dokumentem, z którego wynikałoby, że została zaliczona do pierwszej lub drugiej grupy inwalidów. Kolegium podkreśliło, że skarżący legitymuje się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności. Skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję, podnosząc następujące zarzuty: 1. Naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy: 1) tj. naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy; 2) tj. naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie II instancji na mocy art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a.; 3) tj. naruszenie art. 9 i 11 k.p.a., poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji z dnia [...] stycznia 2023 roku nr [...] [...] 2. Naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, poprzez przyjęcie, że R. M. nie przysługuje prawo do otrzymania zasiłku stałego. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s. zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Przyznanie zasiłku stałego na podstawie powyższego przepisu uwarunkowane jest spełnieniem dwóch przesłanek, po pierwsze należy spełnić kryterium dochodowe, a po drugie strona musi być niezdolna do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolna do pracy. Przez niezdolność do pracy z powodu wieku należy rozumieć, zgodnie z art. 6 pkt 7 u.p.s., osiągnięcie wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1 oraz w art. 27 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Natomiast całkowita niezdolność do pracy to, jak stanowi art. 6 pkt 1 u.p.s., całkowita niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. W rozumieniu art. 12 ust. 2 u.e.r.f.u.s. całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, ze skarżący jest osobą samotnie gospodarującą, dlatego słusznie zastosowano art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s. W toku postępowania nie budziło wątpliwości, że skarżący spełnia kryterium dochodowe. Organ I instancji, działając na podstawie art. 106 ust. 7 u.p.s., postanowieniem z 25 sierpnia 2022 r., zawiesił postępowanie w sprawie dotyczącej przyznania zasiłku stałego od lipca 2022 do czasu przedstawienia dokumentacji stwierdzającej niepełnosprawność skarżącego. Do akt sprawy dołączono orzeczenie z 23 września 2017 r., zgodnie z którym skarżący został zaliczony do stopnia niepełnosprawności – lekkiego. Wyrokiem z 28 października 2022 r. w sprawie o sygn. akt [...], Sąd Okręgowy [...], oddalił apelację od wyroku Sądu Rejonowego [...] z 30 marca 2021 r., sygn. akt [...], który zapadł w sprawie z odwołania skarżącego przeciwko Wojewódzkiemu Zespołowi do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności [...] o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Postanowieniem z 27 stycznia 2023 r. Prezydent podjął zawieszone postępowanie. W toku postępowania organy zgromadziły materiał dowodowy pozwalający na stwierdzenie, że skarżący nie osiągnął wieku emerytalnego, nie jest całkowicie niezdolny do pracy w rozumieniu powyżej wskazanej ustawy, nie zalicza się do pierwszej lub drugiej grupy inwalidów i nie legitymuje się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Skarżący ma jedynie orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności. Decyzje w przedmiocie zasiłku stałego mają charakter decyzji związanych, co oznacza, że sposób rozstrzygnięcia sprawy (przyznanie świadczenia, a także jego wysokość) nie został pozostawiony uznaniu organu pomocy społecznej, ale jest ściśle uwarunkowany spełnieniem przesłanek określonych w przepisach. Organy nie kwestionowały, że dochód skarżącego nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego. Jednakże skarżący nie spełnia łącznie wszystkich przesłanek do przyznania wnioskowanego zasiłku, ponieważ nie jest całkowicie niezdolny do pracy w rozumieniu powyżej wskazanej ustawy, nie zalicza się do pierwszej lub drugiej grupy inwalidów i nie legitymuje się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego – zwłaszcza art. 7, art. 9, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organy administracji obu instancji ustaliły istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, zastosowały prawidłową podstawę prawną, a także uzasadniły swoje rozstrzygnięcia zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę. O wynagrodzeniu adwokata, świadczącego pomoc prawną z urzędu, Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 18 ze zm.) przyznając pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie w kwocie 590,40 zł, w tym 110,40 zł z tytułu podatku od towarów i usług, wobec złożonego oświadczenia, że koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części oraz mając na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 grudnia 2022 r., SK 78/21.