II SA/Łd 785/25

Dnia 22 kwietnia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka, Asesor WSA Beata Czyżewska, , Protokolant Starszy asystent sędziego Marcelina Niewiadomska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2026 roku sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 16 września 2025 roku znak: SKO.4114.154.2025 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu M. J.-H., prowadzącej Kancelarię Radcy Prawnego w Ł. przy ul. [...] wynagrodzenie w kwocie 480 (czterysta osiemdziesiąt) PLN, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. lp

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi postanowieniem z dnia 16 września 2025 r., nr SKO. 4114.154.2025 - na podstawie art. 134 w związku z art. 127, art. 129 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2024.572 ze zm.), dalej jako: "k.p.a." - stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia przez A. K. odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 29 lipca 2025 r., znak SOCVI.554.791.DP.2025.005679.ŚR w przedmiocie uznania i zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad M. K. w okresie od 14 lutego 2023 r. do 31 marca 2025 r. w łącznej wysokości 81.871,49 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Jak wynika z akt administracyjnych, Prezydent Miasta Łodzi decyzją z dnia 29 lipca 2025 r. orzekł wobec A. K.: 1. o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne - świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad M. K. w wysokości 1 316,70 zł za okres od 14 do 28 lutego 2023 r.; w wysokości 2 458 zł miesięcznie za okres od 1 marca do 31 grudnia 2023 r.; w wysokości 2 988 zł miesięcznie za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2024 r., w wysokości 3 287 zł miesięcznie za okres od 1 stycznia do 31 marca 2025 r.; 2. zwrocie nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego - świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad M. K. za okres od 14 lutego 2023 r. do 31 marca 2025 r. w kwocie 71 613,70 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczonymi do dnia wydania decyzji w kwocie 10 257,79 zł, co w sumie stanowi kwotę 81 871,49 zł. Pismem z dnia 18 sierpnia 2025 r., złożonym w dniu 8 września 2025 r., A. K. wniosła odwołanie m.in. od ww. decyzji, kwestionując uznanie za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne wypłacone za okres od 14 lutego 2023 r. do 31 marca 2025 r. i konieczność dochodzenia jego zwrotu wraz z odsetkami. W uzasadnieniu pisma strona szeroko argumentowała przyjęte stanowisko i wniosła o odstąpienie od zwrotu świadczenia. Przywołanym na wstępie postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, iż od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji (art. 127 § 1 k.p.a.). Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (art. 129 § 2 k.p.a.). Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania, postanowienie w tej sprawie jest ostateczne (art. 134 k.p.a.). Jak wskazało Kolegium, badanie zachowania wymogów formalnych, w tym zachowania terminu, odbywa się poza udziałem strony, sprowadza się bowiem do stwierdzenia kiedy decyzja została doręczona i kiedy odwołanie zostało nadane. W przypadku gdy w sprawie dowody są oczywiste, nie ma konieczności przeprowadzania jakiegokolwiek postępowania dowodowego z udziałem strony, bowiem okoliczności istotne w kwestii zachowania terminu wynikają z ww. dowodów, tj. ze zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonej decyzji, a także daty złożenia odwołania w organie I instancji (prezentaty na piśmie stanowiącym odwołanie). Kolegium dostrzegło, że zaskarżona decyzja organu I instancji z dnia 29 lipca 2025 r. została skutecznie doręczona stronie w dniu 18 sierpnia 2025 r., o czym świadczy data i podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru znajdującym się w aktach sprawy, a zatem 14-dniowy termin do wniesienia odwołania - liczony w sposób określony art. 57 § 1 k.p.a. - zaczął biec od dnia 19 sierpnia 2025 r. i upłynął z dniem 1 września 2025 r. (poniedziałek). Odwołanie - jak wspomniano wyżej - choć opatrzone jest datą 18 sierpnia 2025 r., to zostało złożone osobiście w siedzibie organu I instancji w dniu 8 września 2025 r. (prezentata na piśmie - odwołaniu), co oznacza, że odwołanie wniesione zostało z uchybieniem terminu. Dalej Kolegium napisało, że terminy w postępowaniu administracyjnym są terminami zawitymi i ich uchybienie powoduje ujemne skutki procesowe. Konsekwencją przekroczenia ustawowego terminu jakim jest termin do wniesienia odwołania jest bezskuteczność odwołania, a co za tym idzie - ostateczność decyzji. Od negatywnych skutków uchybienia terminu zainteresowana może się bronić wyłącznie składając wniosek o przywrócenie terminu, o ile uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Prośbę tę - stosownie do art. 58 § 2 k.p.a. - należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. A. K. wniosku takowego nie złożyła. Końcowo Kolegium wskazało, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jego stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 134 k.p.a. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Organ odwoławczy, w razie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia odwołania, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a. i nawet nieznaczne przekroczenie terminu do złożenia tego środka prawnego zobowiązuje organ do stwierdzenia uchybienia terminu do jego złożenia. W związku ze stwierdzeniem uchybienia terminu do złożenia odwołania - jak wskazało Kolegium - nie zachodziła konieczność odnoszenia się merytorycznie do zarzutów podniesionych przez stronę w odwołaniu. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skardze A. K. wskazała, że nie rozumie dlaczego syn utracił prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji kiedy cały czas legitymuje się odpowiednim orzeczeniem o niepełnosprawności niezależnie od pobytu skarżącej w zakładzie karnym. Syn skarżącej w czasie jej pobytu w zakładzie karnym przebywał pod opieką babci, z powodu swoich schorzeń nie mógł pozostać sam, a nadal potrzebował pieniędzy do życia. Skarżąca nie miała świadomości tego, że świadczenie pielęgnacyjne nie należało się jej synowi w czasie gdy ona przebywała w zakładzie karnym. Strona, jak wskazała, nigdy nie została pouczona o tym, że nie przysługiwało jej prawo do świadczenia w razie pobytu w zakładzie karnym i z tego powodu organ powinien - na podstawie art. 132 § 1 k.p.a. - wydać decyzję autokontrolną uchylając decyzję i wydając nową lub uchylając decyzję i umarzając postępowanie, o co strona wnosi. Strona aktualnie nie pobiera żadnego świadczenia na syna, dlatego rodzina znajduje się w bardzo złej sytuacji finansowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia. Organ wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Pełnomocnik skarżącej wyznaczony z urzędu, w piśmie z dnia 13 lutego 2026 r. oświadczyła, że popiera skargę w całości wskazując na naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 w związku z art. 7, art. 8, art. 9, art. 112 i art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. przez niewłaściwe jego zastosowanie i błędne uznanie, że odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 29 lipca 2025 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu, skoro A. K. wniosła odwołanie drogą mailową dnia 31 sierpnia 2025 r. (odebrane przez Centrum Świadczeń Socjalnych dnia 1 września 2025 r.), zaś w pouczeniu zawartym w decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 29 lipca 2025 r. brak było informacji o formie złożenia odwołania od decyzji i skutkach wniesienia odwołania drogą mailową. Opierając się na powyższym zarzucie pełnomocnik wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu powiększonych o należny podatek od towarów i usług, oświadczając, że koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części. W motywach zajętego stanowiska pełnomocnik wskazała, że strona odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 29 lipca 2025 r. złożyła trzykrotnie, czyli drogą mailową na adres mailowy organu I instancji w dniu 31 sierpnia 2025 r. o godz. 22:13 i o godz. 23:57 oraz osobiście w dniu 8 września 2025 r. Strona już wcześniej prowadziła z organem I instancji korespondencję mailową, pracownicy tego organu wzywali ją do złożenia załączników do innego pisma, zatem strona mogła przypuszczać, że jest to prawidłowa i skuteczna forma składania pism i podań do organu. Na podstawie art. 9 k.p.a. można było zatem oczekiwać od organu wskazania w pouczeniu decyzji jaki jest prawidłowy i skuteczny sposób na wniesienie odwołania. Tymczasem organ nie wskazał w pouczeniu w jakim trybie i w jaki sposób należy skutecznie wnieść odwołanie od decyzji, czym naruszył art. 7, art. 8, art. 9 i art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. Błędne pouczenie lub jego brak nie może szkodzić stronie (art. 112 k.p.a.), zatem termin do wniesienia odwołania nie rozpoczął swojego biegu, zatem strona nawet uchybiwszy terminowi do wniesienia odwołania, może je złożyć w każdym czasie bez konieczności składania wniosku o przywrócenie terminu. Z tego powodu Samorządowe Kolegium Odwoławcze dostrzegając naruszenie prawa przez Prezydenta Miasta Łodzi powinno przyjąć odwołanie skarżącej do merytorycznego rozpoznania w II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi stwierdzające - na podstawie art. 134 w związku z art. 127 i art. 129 k.p.a. - uchybienie terminu do wniesienia przez skarżącą odwołania od decyzji Prezydent Miasta Łodzi . Zgodnie z treścią art. 127 § 1 k.p.a., od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (art. 129 § 2 k.p.a.). Każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania przez organ postanowienia stwierdzającego uchybienie do wniesienia odwołania (art. 134 k.p.a.), chyba że strona domaga się przywrócenia terminu (art. 58 § 1 i § 2 k.p.a.), a wniosek ten zostanie uwzględniony. Jednak - co istotne - wniosku o przywrócenie terminu nie można domniemywać, musi on być wyraźnie złożony przez stronę. Uzupełniająco należy dodać, że jeżeli organ odwoławczy stwierdzi, iż środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości, niż wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu. Uchybienie terminu nie podlega żadnym ocenom, ani stopniowaniu skali tego naruszenia i nawet nieznaczne przekroczenie terminu obliguje organ odwoławczy do stwierdzenia uchybienia terminu. Wniesienie odwołania z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, powoduje bezskuteczność tego środka zaskarżenia, czego następstwem jest ostateczność decyzji pierwszoinstancyjnej. Rozpatrzenie natomiast przez organ odwoławczy środka zaskarżenia od ostatecznej decyzji administracyjnej stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Z akt sprawy wynika, że decyzja Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 29 lipca 2025 r. została prawidłowo zaadresowana i wysłana skarżącej. Decyzja zawierająca prawidłowe pouczenie w zakresie terminu do wniesienia odwołania - jak to wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru - została doręczona osobiście stronie w dniu 18 sierpnia 2025 r. W tej sytuacji czternastodniowy termin na wniesienie odwołania mijał z dniem 1 września 2025 r. (tj. poniedziałek). Tymczasem odwołanie zostało złożone osobiście w organie I instancji w dniu 8 września 2025 r., co potwierdza prezentata organu I instancji na dokumencie odwołania. W treści odwołania jego autorka nie wnioskowała o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Z powyższego zestawienia dat wynika, że odwołanie złożone w organie w dniu 8 września 2025 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu. Konstatacja taka obligowała organ odwoławczy do stwierdzenia - na podstawie art. 134 k.p.a. - uchybienia terminu do wniesienia odwołania, co niewątpliwie uczyniło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wydając w dniu 16 września 2025 r. kontestowane w skardze rozstrzygnięcie. Jak wskazano wcześniej, skarżąca nie zwróciła się do organu z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania. Przedstawione ustalenia faktyczne znajdują swoje potwierdzenie w załączonych do akt administracyjnych dokumentach, tym samym nie budzą wątpliwości Sądu. Okoliczności te nie są również kontestowane przez stronę skarżącą, jak i jej pełnomocnika. W niniejszym postępowaniu dotyczącym stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania Sąd badał jedynie, czy decyzja organu I instancji zawierała prawidłowe pouczenie w zakresie terminu do wniesienia odwołania, czy została prawidłowo doręczona stronie i czy odwołanie wniesiono w ustawowym terminie. Sąd nie badał natomiast dlaczego i z jakich przyczyn doszło do uchybienia terminu, a tym bardziej nie podlegały kontroli (podnoszone w odwołaniu) zarzuty merytoryczne zgłoszone wobec decyzji organu I instancji. Z kolei ewentualna wadliwość pouczenia skarżącej w decyzji organu I instancji o formie wniesienia odwołania nie wpływa na ocenę zachowania terminu do wniesienia odwołania. Okoliczność ta mogłaby podlegać ocenie w razie złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania. Wniosek taki nie został jednak złożony. Na marginesie wypada zauważyć, odnosząc się do zarzutów podniesionych w treści pisma z dnia 13 lutego 2026 r., że ocena skuteczności wniesienia odwołania w drodze wiadomości mailowej w dniu 31 sierpnia 2025 r., w kontekście treści pouczenia zawartego w decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 29 lipca 2025 r., będzie przedmiotem oceny legalności w sprawie o sygn. II SA/Łd 187/26 ze skargi A. K. na postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 9 września 2025 r., nr SKO.4114.146.2025 o pozostawieniu ww. odwołania bez rozpoznania. Z tych powodów należało przyjąć, że organ odwoławczy prawidłowo zinterpretował i zastosował art. 134 w związku z art. 129 § 2 k.p.a. stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się również naruszenia innych przepisów postępowania, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z przedstawionych powyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2026.143 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", oddalił skargę. O przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu za pomoc prawną udzieloną skarżącej Sąd postanowił w punkcie 2. wyroku na podstawie § 3, § 4 ust. 3 i § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U.2026.136) oraz art. 250 § 1 p.p.s.a. ds