II SA/Łd 135/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Porczyński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Sędzia WSA Michał Zbrojewski, , Protokolant asystent sędziego Robert Latek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 16 grudnia 2025 r. znak: SKO.4141.62.25 w przedmiocie uchylenia prawa do świadczeń rodzinnych 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adw. E. B., prowadzącej Kancelarię Adwokacką w P. przy ul. [...], kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. a.tp.

Decyzją z 16 grudnia 2025 r., nr SKO. 4141.62.25 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2025 r., poz. 1691) – dalej: k.p.a.; art. 23a ust. 5 ustawy z dnia 29 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2025 r., poz. 1208) – dalej: u.ś.r.; Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta Uniejów z 3 listopada 2025 r., nr MGOPS.4700.52.2025, w przedmiocie uchylenia prawa M.W. do świadczeń rodzinnych na A.W. Kolegium przedstawiło stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że decyzją z 3 listopada 2025 r., nr MGOPS.4700.52.2025, działający z upoważnienia Burmistrza Miasta Uniejów Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Uniejowie uchylił własną decyzję z 28 listopada 2016 r., nr MGOPS.4700.357.2016, którą przyznano M. W. świadczenia rodzinne na A.W. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji wskazano, że 13 października 2025 r. wpłynęło pismo Wojewody Łódzkiego z 3 października 2025 r., nr [...], z informacją, że w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w okresie od 1 listopada 2014 r. do 31 lipca 2019 r. Wobec tego w decyzji przywołano art. 23a u.ś.r., wskazując na konieczność zastosowania przewidzianych w tej regulacji rozwiązań. W odwołaniu od ww. decyzji organu I instancji M.W. zarzucił błędne ustalenie przez organ, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w okresie od 1 listopada 2014 r. w sytuacji, gdy zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w Sieradzu Wydział [...] Cywilny z dnia [...] lutego 2014 r., sygn. akt [...], miejscem pobytu małoletniej A.W. jest każdorazowo miejsce zamieszkania jej ojca M.W. A.W. od 6 lutego 2014 r. przebywa na terenie Polski pod bezpośrednią pieczą jej ojca M.W., który w tym okresie nie wykonywał pracy zarobkowej poza granicami Polski. W tej sytuacji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Następnie organ II instancji wyjaśnił, że od 1 maja 2004 r., tj. od chwili przystąpienia do Unii Europejskiej - art. 2 ust. 2 traktatu akcesyjnego (Dz. U. Nr 90, poz. 864 ze zm.) z mocy art. 3 ust. 1 ww. traktatu Rzeczypospolita Polska, jako państwo członkowskie, jest związana przepisami prawa unijnego w całym jego dotychczasowym dorobku i jest obowiązana stosować te przepisy. System zabezpieczenia społecznego nie jest przedmiotem wyłącznie wewnętrznych regulacji Rzeczypospolitej Polskiej jako państwa członkowskiego Unii Europejskiej, ale również przepisów unijnych, które to przepisy, zgodnie z dorobkiem orzeczniczym Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, mają prymat nad przepisami wewnętrznymi. Świadczenia udzielane w ramach tego systemu są przewidziane w ustawodawstwach wszystkich państw członkowskich Unii Europejskiej (UE) i Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG). Warunki ich przyznania, wysokość i charakter są zróżnicowane zgodnie z przepisami prawa obowiązującymi w danym państwie. Przyznają je instytucje właściwe na podstawie przepisów własnego kraju, a także norm wspólnotowych. Kolegium wyjaśniło dalej, że kwestie koordynacji uprawnień do świadczeń przysługujących w tym samym okresie czasu na to samo dziecko, na podstawie przepisów prawnych dwóch różnych państw wspólnoty europejskiej regulują, w związku z wejściem w życie od dnia 1 maja 2010 r. reformy sytemu koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, w miejsce rozporządzeń 1408/71 i 574/72, odpowiednio - rozporządzenie Rady i Parlamentu Europejskiego (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego - jako nowe rozporządzenie podstawowe oraz rozporządzenie Rady i Parlamentu Europejskiego nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego - jako nowe rozporządzenie wykonawcze. Organ odwoławczy wskazał, że w zakres koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego krajów UE i EOG wchodzą czynności sprawdzające. W Polsce, zgodnie z art. 21 ust. 1 u.ś.r., do zadań wojewody w zakresie świadczeń rodzinnych należy: 1) pełnienie funkcji instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Konfederacji Szwajcarskiej; 2) wydawanie decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. Organ II instancji wyjaśnił następnie, że prawne konsekwencje przebywania za granicą osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub takie świadczenie już pobierającej określa art. 23a ustawy. Przepis ten w ustępie 1 stanowi, że w przypadku gdy osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby lub rodzic dziecka przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami, w tym informacjami dotyczącymi sprawy, wojewodzie. Przepis art. 23a ust. 2 u.ś.r. wskazuje, że w przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby lub rodzica dziecka w dniu wydania decyzji ustalającej prawo do świadczeń rodzinnych lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, przekazując niezbędne dokumenty, w tym informacje dotyczące sprawy. W myśl art. 23a ust. 2a u.ś.r. przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się w przypadku wyjazdu lub pobytu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w celach turystycznych, leczniczych lub związanych z podjęciem przez dziecko kształcenia. Kwestię właściwości organów w omawianym zakresie jednoznacznie określa art. 23a ust. 3 u.ś.r., z którego wynika, że w przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, wojewoda ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a także okres, w którym przepisy te mają zastosowanie. Przy czym, w przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne za okres, o którym mowa w ust. 3 (art. 23a ust. 5 ustawy). Jak wynika z art. 23a ust. 6 ustawy w takim przypadku to wojewoda wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 za okres, o którym mowa w ust. 3. Kolegium wskazało dalej, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w kwestii prawa M.W. do świadczeń rodzinnych na A.W. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w okresie od 1 listopada 2014 r. do 31 lipca 2019 r. Powyższy fakt powoduje konieczność podjęcia działań przez organ właściwy do realizacji zadań w zakresie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego - i to nawet wtedy, gdyby się okazało, że świadczenie rodzinne winno być przyznane przez organ w Polsce, a więc bez względu na trafność merytoryczną rozstrzygnięcia. W analizowanej sprawie należało zatem uchylić prawo skarżącego do świadczeń rodzinnych na A.W. w oparciu o art. 23a ust. 5 u.ś.r. Zaistniała bowiem konieczność podjęcia działań przez organ właściwy do realizacji zadań w zakresie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, którym jest wojewoda. Organ pierwszej instancji otrzymując pismo informujące, że we wskazanym wyżej okresie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, zobligowany był do uchylenia za ten okres uprzednio przyznanego prawa do świadczeń rodzinnych. Z załączonego do akt pisma Wojewody Łódzkiego z 3 października 2025 r., nr [...], wyraźnie wynika, że w okresie od 1 listopada 2014 r. do 31 lipca 2019 r. zachodzi koordynacja świadczeń. Należało zatem, zgodnie z art. 23a ust. 5 u.ś.r., uchylić skarżącemu prawo do świadczeń rodzinnych na A.W. wynikające z decyzji z 28 listopada 2016 r., nr MGOPS.4700.357.2016. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji wyjaśnił, że z cytowanych przepisów jasno wynika, że ustalenie przez wojewodę, że w danej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 23a ust. 3 u.ś.r.), przesądza o jego właściwości rzeczowej w sprawach świadczeń objętych tymi przepisami. W następstwie dokonanych ustaleń wojewoda orzeka w sprawach świadczeń rodzinnych za okres, w którym dana osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz decyduje w sprawach ustalania i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych za okres, w którym dana osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji (art. 23a ust. 4-9 w związku z art. 21 oraz art. 30 u.ś.r.). Uzyskanie przez organ gminy informacji od wojewody, że w stosunku do danej osoby mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, obliguje organ do uchylenia decyzji przyznającej świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji. Organ pomocy społecznej w tym zakresie nie ma swobody działania i nie jest uprawniony do badania zasadności ustaleń wojewody ani rozważania, jakie mogą być potencjalne skutki uchylenia decyzji. Jest zobowiązany do zastosowania art. 23a ust. 5 ustawy nie dokonując przy tym analizy przesłanek, w oparciu o które wojewoda stwierdził, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji zabezpieczenia społecznego. Ustawodawca wyraźnie wskazał w art. 23a ust. 5 u.ś.r., że to wojewoda (a nie jakikolwiek inny organ lub organy) samodzielnie ustala, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Prawidłowość tego ustalenia może być poddana ocenie dopiero na etapie kontrolowania wydanych przez wojewodę decyzji w sprawie przyznania albo zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Przy tym, uchylenie decyzji w trybie art. 23a ust. 5 ustawy nie niesie ze sobą skutku w postaci obowiązku zwrotu pobranych świadczeń lub odmowy ich przyznania, lecz przenosi kompetencję do rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie świadczeń rodzinnych na rzecz innego, umocowanego do tego prawnie organu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 725/21, publ. CBOSA). W świetle powyższego Kolegium podkreśliło, że uchylenie w związku z koniecznością zastosowania reguł koordynacyjnych, prawa do świadczeń rodzinnych nie oznacza jeszcze, że zostały one nienależnie pobrane. Powoduje to konieczność podjęcia działań przez organ właściwy do realizacji zadań w zakresie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, który przeprowadzi postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenia, czy strona była, bądź jest, uprawniona do świadczeń w Polsce, czy też w innym kraju. Organ pierwszej instancji zobowiązany będzie w związku z tym przekazać do organu właściwego (Wojewody) całość akt przedmiotowej sprawy, który podejmie stosowne rozstrzygnięcie. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył M.W. podnosząc, że nie zgadza się z treścią zaskarżonej decyzji ponieważ jest ona krzywdząca i niezgodna z prawem. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi. W piśmie procesowym z 23 czerwca 2026 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego zarzucił zaskarżonej decyzji: a) naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: - art. 23a ust. 5 w zw. z art. 23a ust. 1 i 2 u.ś.r. poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w sytuacji, gdy skarżący oraz dziecko zamieszkiwali i przebywali w spornym okresie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a skarżący nie wykonywał w tym czasie żadnej pracy za granicą; - art. 3 pkt 16 u.ś.r. poprzez błędne zdefiniowanie kręgu "członków rodziny" skarżącego i włączenie do niego byłej żony skarżącego, podczas gdy na mocy prawomocnego wyroku rozwodowego Sądu Okręgowego w Sieradzu z dnia [...] lutego 2014 r. wydanego w sprawie sygn. akt [...] małżeństwo ustało, a dziecko pozostało przy ojcu, co wyklucza uznanie byłej małżonki za członka rodziny w rozumieniu tej ustawy; b) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy mających istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, zaniechanie wszechstronnego zbadania stanu faktycznego, bezkrytyczne oparcie się wyłącznie na piśmie Wojewody i zignorowanie kluczowego dowodu w postaci wyroku rozwodowego z [...] lutego 2014 r. określającego miejsce pobytu dziecka przy ojcu w Polsce. W związku z powyższym pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji SKO w Sieradzu oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta Uniejów, a ponadto o przyznanie pełnomocnikowi kosztów udzielonej skarżącemu z urzędu pomocy prawnej, nieopłaconych w całości ani w części, według norm przepisanych. W ocenie pełnomocnika skarżącego organy obu instancji dokonały błędnej interpretacji pojęcia koordynacji świadczeń rodzinnych. Przepisy te stosuje się bowiem, gdy wnioskodawca, dziecko lub członek rodziny przebywa poza granicami RP w państwie unijnym. W spornym okresie ani skarżący, ani dziecko nie przebywali za granicą ani też skarżący nie wykonywał w tym okresie pracy zarobkowej za granicą. Natomiast zgodnie z definicją legalną pojęcia rodziny zawartą w art. 3 pkt 16 u.ś.r., po rozwodzie i powierzeniu dziecka jednemu z rodziców, drugi rodzic (tutaj: była żona skarżącego) nie tworzy już rodziny z dzieckiem i jego opiekunem. Ewentualna praca zarobkowa byłej żony skarżącego za granicą pozostaje więc całkowicie bez wpływu na prawo skarżącego do świadczeń rodzinnych w Polsce, ponieważ nie jest ona członkiem jego rodziny. Według pełnomocnika skarżącego organ administracyjny bezkrytycznie przyjął stanowisko Wojewody ignorując fakt, że prawo do zasiłku było realizowane przez uprawnionego rodzica w kraju zamieszkania dziecka. Zdaniem skarżącego Wojewoda Łódzki i Burmistrz Miasta Uniejów mogą koordynować świadczenia tylko wtedy, gdy sytuacja dotyczy członków tej samej rodziny. Skoro rodzina składa się wyłącznie ze skarżącego i z dziecka, którzy żyją w Polsce, brak jest jakiegokolwiek elementu transgranicznego uzasadniającego stosowanie art. 23a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nadto, w ocenie pełnomocnika skarżącego chybione i sprzeczne z zasadą legalizmu (art. 7 k.p.a.) oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.) jest twierdzenie organów obu instancji, jakoby były one bezkrytycznie związane informacją Wojewody o zaistnieniu koordynacji i z tego powodu zwolnione z obowiązku samodzielnego badania stanu faktycznego sprawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym informacja Wojewody o podleganiu przepisom o koordynacji dotyczy wyłącznie sfery faktów - tj. stwierdzenia, że dany obywatel przebywa lub pracuje za granicą. Taki komunikat w żadnym wypadku nie zwalnia jednak organu I instancji ani organu odwoławczego z autonomicznego obowiązku prawnego ustalenia, czy osoba, której ta informacja dotyczy, w ogóle wchodzi w skład rodziny skarżącego. Pełnomocnik skarżącego ponownie zaznaczył, że zgodnie z art. 3 pkt 16 u.ś.r., definicja rodziny ma charakter zamknięty. Z chwilą uprawomocnienia się ww. wyroku rozwodowego z 6 lutego 2014 r. i powierzenia wyłącznej pieczy nad dzieckiem skarżącemu jako ojcu, jego była żona przestała być członkiem jego rodziny w rozumieniu tej ustawy. Przepisy o koordynacji unijnej służą zabezpieczeniu rodzin migrantów, a nie automatycznemu odbieraniu świadczeń w kraju stałego zamieszkania dziecka przez rodzica, który nigdy Polski nie opuścił. Skoro komórka rodzinna składa się wyłącznie ze skarżącego i z jego dziecka, a skarżący wraz z dzieckiem nieprzerwanie zamieszkuje w Polsce, to w przedmiotowej sprawie nie występuje żaden element transgraniczny. Status zawodowy byłej żony skarżącego za granicą jest prawnie obojętny dla prawa skarżącego do świadczeń rodzinnych. Organ, zasłaniając się rzekomym "brakiem swobody działania", dopuścił się więc rażącego naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., bezkrytycznie przenosząc informację o sytuacji osoby trzeciej (byłej żony skarżącego) na jego sytuację prawną i całkowicie ignorując kluczowy dowód w postaci wyroku rozwodowego. Skarżący kategorycznie nie zgadza się z zaskarżoną decyzją i domaga się zbadania zasadności tego rozstrzygnięcia przez Sąd rozpatrujący skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Podstawę materialnoprawną kwestionowanego skargą rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2025 r., poz. 1208) – dalej: "u.ś.r.". Stosownie do art. 23a ust. 3 w zw. z ust. 2 u.ś.r. organem właściwym rzeczowo do ustalenia, czy w danej sprawie w przedmiocie prawa do świadczeń rodzinnych mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, jest wyłącznie wojewoda, który jednocześnie ustala także okres, w którym przepisy te mają zastosowanie. W związku z powyższym, zgodnie z art. 23a ust. 5 u.ś.r. w przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2 ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne za okres, o którym mowa w ust. 3. Wówczas, w myśl art. 23a ust. 6 u.ś.r. wojewoda wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 za okres, o którym mowa w ust. 3. Natomiast w przypadku o którym mowa w ust. 2, gdy wojewoda ustali, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego informuje o tym fakcie organ właściwy – art. 23a ust. 7 u.ś.r. Z powołanych przepisów wynika jednoznacznie podział kompetencji. Do zadań wojewody należy pełnienie funkcji instytucji właściwej w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego oraz wydawanie w tym zakresie decyzji. To wojewoda (a nie inny organ) samodzielnie ustala, czy w danej sprawie zachodzi koordynacja. Powyższe stanowisko znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie. Na przykład w wyrokach NSA z 15 maja 2025 r., I OSK 1074/23 i I OSK 1075/23 (dostępne w CBOSA) podkreślono, że ustalenie, że w danej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, przesądza o właściwości rzeczowej wojewody w sprawach dotyczących przyznawanych świadczeń. Oznacza to, że w następstwie dokonanych ustaleń wojewoda orzeka w sprawach świadczeń rodzinnych za okres, w którym dana osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. NSA wyjaśnił, że prowadzone przez wojewodę postępowanie wyjaśniające w kwestii możliwości zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ma m.in. na celu potwierdzenie ustalenia organu właściwego w sprawie przyznania świadczeń rodzinnych. Dokonane przez wojewodę pozytywnego ustalenia w tym zakresie ma ten skutek, że dotychczasowy organ właściwy w sprawie świadczeń rodzinnych, na podstawie art. 23a ust. 5 u.ś.r., w odrębnym postępowaniu uchyla decyzję o ich przyznaniu, co powinno nastąpić od dnia podlegania osoby ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a jednocześnie wojewoda staje się organem właściwym w zakresie przyznania owych świadczeń rodzinnych. Zadaniem wojewody w tego rodzaju sprawie jest zatem nie tylko stwierdzenie faktu przebywania czy podjęcia zatrudnienia członka rodziny jako osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, lecz także ustalenie, czy w sprawie tej mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w związku z równoległym nabyciem uprawnień w innym państwie objętym przepisami o koordynacji. W odniesieniu do powyższej okoliczności ustalenia dokonane przez wojewodę mają znaczenie zarówno dla ustalenia właściwości organu w sprawie, jak i samego świadczenia. Są także wiążące dla organu właściwego, w sytuacji opisanej w art. 23a ust. 5 u.ś.r. i stanowią podstawę uchylenia decyzję o przyznaniu świadczeń rodzinnych. NSA stwierdził, że uchylenie decyzji w trybie art. 23a ust. 5 u.ś.r., przenosi kompetencję do rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie świadczeń rodzinnych na rzecz innego, umocowanego do tego prawnie organu. Ustawodawca wyraźnie wskazał bowiem w art. 23a ust. 5 u.ś.r., że to wojewoda samodzielnie ustala, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Prawidłowość tego ustalenia może być zatem poddana ocenie na etapie kontrolowania wydanej przez wojewodę decyzji w sprawie przyznania bądź odmowy przyznania świadczenia. W postępowaniu o zwrot świadczeń kwestii tych organ już ponownie nie bada. Reasumując, skoro wojewoda jest jedynym organem właściwym do ustalenia czy w danej sprawie w przedmiocie prawa do świadczeń rodzinnych mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, to pozytywne ustalenia w tym zakresie przesądzają o jego właściwości rzeczowej w sprawach świadczeń objętych tymi przepisami. Natomiast organ, który wydał decyzję przyznającą świadczenia rodzinne, zanim nastąpiło ustalenie, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczeń społecznych, z tą chwilą posiada kompetencję wyłącznie do uchylenia swojej decyzji w przedmiocie prawa do świadczeń rodzinnych, jednocześnie tracąc swoją właściwość rzeczową w zakresie orzekania o prawie do tych świadczeń za okres, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Na marginesie zaznaczyć należy, że jak słusznie podniosło Kolegium, fakt uchylenia decyzji przyznających świadczenia rodzinne oraz przekazanie spraw wojewodzie nie jest równoznaczne z odmową przyznania skarżącemu prawa do tych świadczeń, a tym bardziej do uznania ich za nienależnie pobrane. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że orzekające w sprawie organy obu instancji działały na podstawie i w granicach obowiązującego prawa (art. 6 k.p.a.). Wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącego organy nie dopuściły się naruszenia art. 8 k.p.a., gdyż prowadząc postępowanie kierowały się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne (art. 7 k.p.a.), jak i przeprowadzoną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego (art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a.) uznać należy za wystarczające do załatwienia sprawy. Uzasadnienia wydanych rozstrzygnięć odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 i art. 11 k.p.a. Przedstawione motywy wydanych w sprawie rozstrzygnięć pozwalają na prześledzenie toku rozumowania organów oraz poznanie przesłanek, które przemawiały za wydaniem takiego, a nie innego rozstrzygnięcia. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił (pkt 1 wyroku). O należnym wynagrodzeniu ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącego Sąd orzekł w pkt 2 wyroku, na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a., przyznając kwotę 480 zł powiększoną o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług, stosownie do § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c) w związku z § 4 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn.: Dz. U. z 2026 r. poz. 87).