II SA/Łd 10/26

Dnia 15 kwietnia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Porczyński, Sędzia WSA Michał Zbrojewski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 kwietnia 2026 roku sprawy ze skargi E. W. i Z. W. na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 24 listopada 2025 roku nr 188/2025 znak: WOP.7722.180.2025.LZ w przedmiocie wstrzymania budowy wiaty 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rawie Mazowieckiej z dnia 8 października 2025 r. nr 44/2025, znak: ROP.5144.11.2024; 2. zasądza od Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi solidarnie na rzecz skarżących E. W. i Z. W. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. ał

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 listopada 2025 r., nr 188/2025, Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rawie Mazowieckiej z dnia 8 października 2025r. nr 44/2025, którym na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 418 ze zm.) – powoływanej dalej jako: "u.p.b.", oraz art. 123 k.p.a. wstrzymano E. W. i Z. W. budowę wiaty zlokalizowanej w miejscowości P. [...], [...] R., na działce nr ewidencyjny [...], obręb [...], gm. R. i poinformowano o możliwości złożenia wniosku o legalizację w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy oraz, że złożenie wniosku o legalizację skutkować będzie obowiązkiem przedłożenia dokumentów legalizacyjnych i koniecznością wniesienia opłaty legalizacyjnej w wysokości 125.000,00 zł. Z akt sprawy wynika, że w dniu 4 lipca 2024 r. do organu I instancji wpłynęło pismo interwencyjne z wnioskiem o sprawdzenie legalności wybudowanej wiaty na działce zlokalizowanej pod adresem P. [...], [...] R.. Następnie w odpowiedzi na pismo organu I instancji Starostwo Powiatowe w Rawie Mazowieckiej pismem z dnia 16 lipca 2024 r. poinformowało, że w zasobach archiwum nie odnaleziono dokumentacji związanej z wydaniem pozwolenia na budowę lub ze zgłoszenie budowy przedmiotowej wiaty. W dalszej kolejności w dniu 31 lipca 2024 r. organ I instancji przeprowadził kontrolę na przedmiotowej działce w sprawie legalności budowy wiaty, w trakcie której ustalono wykonanie wiaty o konstrukcji drewnianej słupowo-ryglowej, zadaszonej dachem czterospadowym z pełnym deskowaniem pokryty papą. Ustrój nośny dachu wykonany jako krokwiowo-jętkowy. Odprowadzanie wód opadowych z powierzchni dachu za pomocą systemu rynien wraz z rurami spustowymi w ilości 4 szt., w całości powierzchniowo na teren działki nr [...] będącej własnością E. W. i Z. W.. Wykonana wiata jest na rzucie prostokąta o powierzchni zabudowy 8,21 m x 24,83 m = 203,85 m2. Wysokość w kalenicy mierzona od powierzchni kostki brukowej do spodu kalenicy wynosi 5,36 m. Wysokość okapu mierzona od powierzchni kostki brukowej do spodu deski okapowej wynosi 2,39 m, 2,80 m, 3,00 m. Wysokość okapu jest zróżnicowana ze względu na ukształtowanie i spadek terenu od drogi gminnej w kierunku kolei wąskotorowej. Wiata zlokalizowana w odległości 1,02 m (jeden narożnik skrajny pierwszy od budynku gospodarczego) i w odległości 1,10 m (jeden narożnik skrajny pierwszy od ogrodu znajdującego się w głębi działki na tyłach domu jednorodzinnego mieszkalnego) od ogrodzenia działki rozgraniczającego działki nr ewidencyjny [...] oraz [...] wykonanego w postaci siatki ogrodzeniowej na cokole betonowym i słupach stalowych. Wiata wykonana jest w odległości 3,90 m od istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz w odległości 8,32 m od istniejącego budynku gospodarczego na kontrolowanej działce nr [...]. E. W. i Z. W. podczas czynności inspekcyjno-kontrolnych nie przedłożyli jakichkolwiek dokumentów dotyczących przedmiotowego obiektu budowlanego. Załącznik do protokołu stanowi dokumentacja fotograficzna. W dniu 1 sierpnia 2024 r. organ I instancji zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy przedmiotowej wiaty. W dniu 31 października 2024 r. wpłynął wniosek Z. W. o legalizację przedmiotowej wiaty. Następnie w dniu 13 grudnia 2024 r. organ I instancji postanowieniem nr 84/2024, na podstawie art. 48b ust. 1 oraz ust. 2 u.p.b., nałożył na E. W. i Z. W. obowiązek przedłożenia w terminie do dnia 28 lutego 2025 r. wskazanych dokumentów legalizacyjnych dotyczących budowy przedmiotowej wiaty i poinformował o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w wysokości 125 000,00 zł w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego. Po rozpatrzeniu zażalenia Z. W. na powyższe postanowienie organu I instancji, Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi postanowieniem z dnia 20 stycznia 2025 r. nr 6/2025 stwierdził niedopuszczalność zażalenia na postanowienie z dnia 13 grudnia 2024 r. nr 84/2024. Przy piśmie z dnia 28 lutego 2025 r. E. W. i Z. W. przedłożyli w organie I instancji dokumenty legalizacyjne. Następnie organ I instancji postanowieniem z dnia 17 marca 2025 r. nr 13/2025 ustalił dla E. W. i Z. W. opłatę legalizacyjną w kwocie 125 000,00 zł związaną z budową przedmiotowej wiaty. Po rozpatrzeniu zażalenia na powyższe postanowienie organ II instancji postanowieniem z dnia 8 maja 2025 r. nr 80/2025 uchylił w całości postanowienie z dnia 17 marca 2025 r. nr 13/2025 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Prowadząc ponownie postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie, organ I instancji postanowieniem z dnia 17 czerwca 2025 r. nr 35/2025, na podstawie art. 77 § 2 k.p.a., uchylił w całości własne postanowienie z dnia 13 grudnia 2024 r. nr 84/2024, którym nałożono na E. W. i Z. W. obowiązek przedłożenia w terminie do dnia 28 lutego 2025 r. wskazanych dokumentów legalizacyjnych dotyczących budowy przedmiotowej wiaty. W dniu 3 września 2025 r. organ I instancji przeprowadził kontrolę na przedmiotowej działce i w jej wyniku stwierdzono wykonanie wiaty o konstrukcji drewnianej słupowo-ryglowej, zadaszonej dachem czterospadowym z pełnym deskowaniem pokrytym papą. Kontrolowana wiata pozostaje w stosunku do poprzedniej kontroli przeprowadzonej w dniu 31 lipca 2024 r. w stanie niezmienionym w kwestii ustroju nośnego konstrukcji oraz pokrycia dachowego. W trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 3 września 2025 r. stwierdzono wykonanie montażu lamp oświetleniowych, zamontowanych do jętek ustroju dachowego w ilości 3 szt. oraz zaparkowane pod dachem przyczepy rolnicze, a także samochodowe oraz cysterny na substancje ciekłe, siewnik, opryskiwacz i kompresor. Inwestorzy w dniu kontroli złożyli oświadczenie do protokołu, że nie dopełnili zgłoszenia robót budowlanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 32 u.p.b., w którym jest mowa o budowie wiat gospodarczych do powierzchni 300 m2, jednocześnie poinformowali, że na dzień kontroli budowa nie została zakończona. Wiata służy jedynie jako zadaszenie maszyn, urządzeń oraz płodów rolnych wykorzystywanych w ich gospodarstwie. Załącznik do protokołu stanowi dokumentacja fotograficzna. W dniu 26 września 2025 r. organ I instancji zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy przedmiotowej wiaty. A następnie postanowieniem z 8 października 2025 r. nr 44/2025 wstrzymał E. W. i Z. W. budowę przedmiotowej wiaty i poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy. Dodał, że złożenie wniosku o legalizację skutkować będzie obowiązkiem przedłożenia dokumentów legalizacyjnych oraz koniecznością wniesienia opłaty legalizacyjnej w wysokości 125 000,00 zł. Zażalenie na powyższe postanowienie organu I instancji wnieśli E. W. i Z. W., nie zgadzając się z zakwalifikowaniem przedmiotowej wiaty do kategorii obiektów VIII - inne budowle. Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 24 listopada 2025 r. nr 188/2025 Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi, po rozpatrzeniu powyższego zażalenia, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji, przytaczając przepisy prawa, na podstawie których wydane zostały postanowienia organów obu instancji, wskazał, że przedmiotowa wiata została wybudowana w 2020 r. przez wcześniejszych właścicieli przedmiotowej działki nr [...]. Wiata jest konstrukcji drewnianej słupowo-ryglowej, zadaszonej dachem czterospadowym z pełnym deskowaniem pokrytym papą. Ustrój nośny dachu wykonany jako krokwiowo-jętkowy. Odprowadzanie wód opadowych z powierzchni dachu za pomocą systemu rynien wraz z rurami spustowymi w ilości 4 szt. w całości powierzchniowo na teren działki nr [...], będącej własnością E. W. i Z. W.. Wykonana wiata jest na rzucie prostokąta o powierzchni zabudowy 8,21 m x 24,83 m = 203,85 m2. Wysokość w kalenicy mierzona od powierzchni kostki brukowej do spodu kalenicy wynosi 5,36 m. Wysokość okapu mierzona od powierzchni kostki brukowej do spodu deski okapowej wynosi 2,39 m, 2,80 m, 3,00 m. Wysokość okapu jest zróżnicowana ze względu na ukształtowanie i spadek terenu od drogi gminnej w kierunku kolei wąskotorowej. Wiata zlokalizowana w odległości 1,02 m (jeden narożnik skrajny pierwszy od budynku gospodarczego) i w odległości 1,10 m (jeden narożnik skrajny pierwszy od ogrodu znajdującego się w głębi działki na tyłach domu jednorodzinnego mieszkalnego) od ogrodzenia działki rozgraniczającego działki nr ewidencyjny [...] oraz [...], wykonanego w postaci siatki ogrodzeniowej na cokole betonowym i słupach stalowych. Wiata wykonana jest w odległości 3,90 m od istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz w odległości 8,32 m od istniejącego budynku gospodarczego na kontrolowanej działce nr [...]. W ocenie organu II instancji, na budowę przedmiotowej wiaty wymagane było pozwolenie na budowę, którym inwestor się nie legitymował, o czym świadczy pismo Starosty Rawskiego z dnia 16 lipca 2024 r., że w archiwum urzędu nie odnaleziono dokumentacji związanej z budową przedmiotowej wiaty. W związku z powyższym prawidłowo Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rawie Mazowieckiej prowadzi postępowanie w trybie art. 48 u.p.b. Zdaniem organu II instancji, właściwa jest również kwalifikacja prawno-budowlana przedmiotowego obiektu budowlanego jako wiata. Niewątpliwie obiekt ten jest lekką konstrukcją składającą się z dachu czterospadowego z pełnym deskowaniem pokryty papą, wspartego na słupach. Budowla nie posiada ścian co oznacza, że nie spełnia przesłanek do uznania jej za budynek. Ten ostatni, zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 2 u.p.b., musi być wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiadać fundamenty i dach. Odnosząc się do zarzutu skarżących dotyczącego błędnej kwalifikacji obiektu do kategorii obiektów - VIII (inne budowle), a w ocenie skarżących, winna być to kategoria obiektu II, organ II instancji wyjaśnił, że kategorie obiektów budowlanych, na potrzeby procesu budowlanego, zostały określone w załączniku do u.p.b., w którym do II kategorii obiektów budowlanych zaliczono budynki służące gospodarce rolnej, jak: produkcyjne, gospodarcze, inwentarsko-składowe. Aby dany obiekt budowlany służący gospodarce rolnej mógł zostać zaliczony do tej kategorii, musi spełniać ustawowe kryteria budynku, określone w art. 3 pkt 2 u.p.b. W przeciwnym razie musi zostać zaliczony do kategorii VIII - inne budowle, gdyż w załączniku do ustawy Prawo budowlane nie przewidziano odrębnej kategorii dla budowli rolniczych, niebędących budynkami. Tym samym – zdaniem organu II instancji - prawidłowo organ poinformował o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. Organ II instancji wskazał, że w postanowieniu z dnia 8 października 2025 r. nr 44/2025 nie zawarto treści wskazujących na skutki prawne braku wniosku czy opóźnienia w złożeniu wniosku o legalizację (art. 48a u.p.b.), a skutki w postaci rozbiórki są w zasadzie nieodwracalne i dotkliwe dla właściciela, organ miał obowiązek pouczyć stronę - zgodnie z art. 9 k.p.a. - o ewentualnych konsekwencjach niezłożenia wniosku o legalizację w zakreślonym terminie. Tym samym organ zażaleniowy poinformował, że zgodnie z art. 48a ust. 1 u.p.b. w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może złożyć wniosek o legalizację. Wniosek o legalizację można wycofać do dnia wydania decyzji o legalizacji (art. 48a ust. 2). Jeżeli zostało wniesione zażalenie na postanowienie o wstrzymaniu budowy, termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym to postanowienie stało się ostateczne (art. 48a ust. 3). Organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie (art. 49e ust. 1 u.p.b.). W ocenie organu II instancji, nie ma podstaw do kwestionowania legalności i prawidłowości postanowienia z dnia 8 października 2025 r. nr 44/2025. Odnosząc się do treści zażalenia organ II instancji wyjaśnił, że podnoszone w nim argumenty nie miały wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, a w kwestii zarzutów błędnej kwalifikacji przedmiotowej wiaty i mającego w sprawie zastosowania art. 29 ust. 1 pkt 32 u.p.b., tj. jednokondygnacyjnych budynków gospodarczych i wiat o prostej konstrukcji, związanych z produkcją rolną, o powierzchni zabudowy do 300 m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 7 m i wysokości nie większej niż 7 m, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane, organ II instancji wskazał, że analizowana wiata nie spełnia ww. przesłanek. Ponadto nawet przy założeniu, że przedmiotowa wiata spełniałaby przesłanki wskazane w art. 29 ust. 1 pkt 32 u.p.b., to i tak nie miałaby w sprawie zastosowania, gdyż ocena, czy zaistniała samowola budowlana dokonywana jest według przepisów u.p.b. obowiązujących w dacie wykonania robót budowlanych. W analizowanej sprawie w dacie budowy przedmiotowej wiaty przepis art. 29 ust. 1 pkt 32 u.p.b. nie obowiązywał. Ponadto organ odwoławczy poinformował o treści art. 49 c, art. 49e i art. 48a ust. 3 u.p.b. Skargę na powyższe postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnieśli E. W. i Z. W., reprezentowani przez pełnomocnika w osobie adwokata, zarzucając naruszenie: 1. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne zastosowanie art. 48 ust. 1 u.p.b., w sytuacji gdy otwarta wiata gospodarcza o powierzchni 203,85 m2 mieści się w granicach dyspozycji art. 29 ust. 1 pkt 32 u.p.b. i jako taka nie wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, 2. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez niezastosowanie art. 29 ust. 1 pkt 32 u.p.b., w sytuacji gdy otwarta wiata gospodarcza o powierzchni 203,85 m2, jednokondygnacyjna, związana z produkcją rolną w sposób oczywisty nie spełnia definicji budynku w rozumieniu art. 3 pkt 2 u.p.b., 3. prawa materialnego, które miało wpływ na rozstrzygnięcie, poprzez zastosowanie art. 28 ust. 1 u.p.b., w sytuacji gdy inwestycja objęta postępowaniem nie wymagała pozwolenia na budowę; 4. przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 k.p.a., poprzez zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, 5. przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego, w szczególności: a) nieustalenie dokładnej daty powstania obiektu, b) nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania poprzednich właścicieli działki nr [..], c) nieprzeprowadzeniu kompletnej analizy dokumentacji geodezyjnej z ograniczeniem do fotogrametrycznego zdjęcia lotniczego, 6. przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 80 k.p.a., poprzez dowolną, a nie swobodną, ocenę materiału dowodowego, w szczególności polegające na oparciu rozstrzygnięcia wyłącznie na fotogrametrycznym zdjęciu lotniczym, 7. przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 107 § 3 k.p.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia, które nie odnosi się do zarzutów postawionych przez skarżących, a jedynie powiela argumentację organu I instancji, 8. przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 10 § 1 k.p.a., poprzez pozbawienie skarżących czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności poprzez brak możliwości odniesienia się do przyjętej przez organ kwalifikacji prawnej obiektu, 9. przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu I instancji przy jednoczesnym nieusunięciu istotnych uchybień postępowania. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że przedmiotowy obiekt od samego początku pełni funkcję ściśle związaną z produkcją rolną, służąc ochronie maszyn, sprzętu oraz płodów rolnych. Zdaniem skarżących, organy nadzoru budowlanego w sposób automatyczny przyjęły, że przedmiotowy obiekt wymagał uzyskania pozwolenia na budowę, nie podejmując nawet próby weryfikacji, czy nie zachodzą przesłanki wyłączające taki obowiązek. Kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie ma art. 29 ust. 1 pkt 32 u.p.b., który w sposób jednoznaczny zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę wiaty związanej z produkcją rolną o powierzchni do 300 m2. Skarżący podnieśli, że organy zaniechały prawidłowego ustalenia daty powstania obiektu, a poprzestały na ogólnikowym stwierdzeniu, iż budowa została rozpoczęta "przed dniem 12 sierpnia 2020 r.", opierając to ustalenie wyłącznie na analizie fotogrametrycznych zdjęć lotniczych. Jednocześnie skarżący wskazali, że organy zaniechały przesłuchania poprzednich właścicieli nieruchomości, nie dokonały analizy dokumentów geodezyjnych ani księgi wieczystej, nie ustaliły również, czy obiekt nie powstał w okresie wcześniejszym, co mogłoby mieć istotne znaczenie z punktu widzenia zastosowania przepisów przejściowych. Ponadto skarżący zwrócili uwagę na wewnętrzną sprzeczność ustaleń organów. Z jednej strony organy stwierdziły, że budowa nie została zakończona, z drugiej zaś opisały obiekt jako kompletny, w pełni funkcjonalny i użytkowany zgodnie z przeznaczeniem. W odpowiedzi na skargę Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143) - powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (postanowienia) (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że przedmiotem skargi jest postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi wydane w przedmiocie wstrzymania budowy wiaty, a zatem stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym. Dodać przy tym należy, że w przypadku skargi na postanowienie skierowanie jej do rozpoznania w trybie uproszczonym nie zostało uzależnione od wniosku strony w tym zakresie. Stąd też sprawa niniejsza została skierowana do rozpoznania w tym trybie na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 2 marca 2026 r. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 listopada 2025 r. nr 188/2025 Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji w przedmiocie wstrzymania E. W. i Z. W. budowy wiaty zlokalizowanej w miejscowości P. [...], na działce nr ewidencyjny [...], obręb [...], gm. R.. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w powyższym trybie i granicach nakreślonej na wstępie kognicji sądów administracyjnych Sąd stwierdził, że wniesiona przez E. W. i Z. W. skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji dotyczące wstrzymania budowy przedmiotowej wiaty zostały wydane z naruszeniem prawa w sposób określony w powołanych przepisach, co uzasadnia ich uchylenie w całości. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym postanowieniu stanowił art. 48 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418 ze zm.) - powoływanej w niniejszym uzasadnieniu także jako: "u.p.b.". Zgodnie z powołanym przepisem, organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. W postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego dalej "wnioskiem o legalizację", oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, zwanej dalej "decyzją o legalizacji", oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (art. 48 ust. 3 u.p.b). Na postanowienie o wstrzymaniu budowy przysługuje zażalenie (art. 48 ust. 4 u.p.b.). Postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy (art. 48 ust. 5 u.p.b.). Dokonana z perspektywy powołanych regulacji analiza akt sprawy dowodzi, że organ nie przeanalizował sprawy w zakresie zebranych informacji dotyczących daty, w której mogła powstać przedmiotowa wiata. Organ nie odniósł się do pisma A. W. z dnia 3 lipca 2024 r., w którym poinformowała o samowoli budowlanej polegającej na budowie wiaty o powierzchni powyżej 50 m2 bez pozwolenia na budowę, pod adresem P. [...], wskazując przy tym, że wiata powstała w ubiegłym roku (czyli w 2023 r.). W dalszej kolejności z zażalenie inwestora z dnia 23 grudnia 2024 r. na postanowienie organu I instancji z dnia 13 grudnia 2024 r. nr 84/2024 wynika, że budowa spornego obiektu została rozpoczęta w kwietniu 2020 r. Z powyższego nie wynika, jak przyjęły organy, że wiata powstała w 2020 r. Organ natomiast ustalił bezsprzecznie, że przedmiotowy obiekt wykonano w warunkach samowoli budowlanej. Okoliczności tej nie kwestionują skarżący. Zakwalifikowanie przedmiotowego obiektu - uwzględniając ustaloną przez organ konstrukcję tego obiektu – jako wiatę i zaliczenie jej do kategorii obiektów VIII (inne budowle) nie budzi wątpliwości Sądu. Zasadniczą kwestią sporną w sprawie, jaka powstała pomiędzy stronami postępowania, jest natomiast zastosowanie przez organ przepisu art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w dacie ustalonej przez organ jako data wzniesienia obiektu. Zdaniem organu, w sprawie zastosowanie ma powyższy przepis, natomiast w ocenie skarżących (inwestorów), zastosowanie w sprawie powinien znaleźć art. 29 ust. 1 pkt 32 ustawy Prawo budowlane, w brzmieniu obowiązującym w dniu orzekania przez organy. W ocenie organu, obiekt powstał w 2020 r. i wspomniany przepis art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186) – w brzmieniu obowiązującym w tej dacie – stanowił, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, garaży, wiat lub przydomowych ganków i oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekroczyć dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. Zdaniem organów, wobec faktu, że powierzchnia przedmiotowej wiaty przekracza 35 m2, zgodnie z art. 28 u.p.b. wymagane jest pozwolenie na budowę. Natomiast wspomniany przepis art. 29 ust. 1 pkt 32 u.p.b. - obowiązujący w dniu orzekania przez organy nadzoru budowlanego (2025 r.) - stanowił, że nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa jednokondygnacyjnych budynków gospodarczych i wiat o prostej konstrukcji, związanych z produkcją rolną, o powierzchni zabudowy do 300 m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 7 m i wysokości nie większej niż 7 m, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane. W kontekście powyższego zauważyć należy, że art. 29 ust. 1 pkt 32 ustawy Prawo budowlane został dodany przez art. 2 pkt 1 lit. a tiret drugie ustawy z dnia 9 maja 2023 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy – Prawo budowlane oraz ustawy o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 967), zmieniający ustawę Prawo budowlane z dniem 3 czerwca 2023 r. W ocenie Sądu, organy słusznie stwierdziły, że zgodnie z poglądem szeroko prezentowanym w orzecznictwie, okoliczność czy obiekt stanowi samowolę budowlaną, podlega ocenie według przepisów z daty jego budowy (realizacji) natomiast możliwość legalizacji oceniana jest na datę wydania decyzji (np. wyrok NSA z dnia 29 września 2018 r., sygn. akt II OSK 109/18, LEX nr 2591963). Ocena legalności wykonania konkretnego obiektu budowlanego powinna być dokonana w odniesieniu do przepisów obowiązujących w dacie jego wykonywania, gdyż to one określały standardy jego realizacji (wyrok NSA z dnia 2 marca 2022 r., sygn. akt II OSK 757/21, LEX nr 3333893). NSA w uchwale z dnia 16 grudnia 2013 r., sygn. akt II OPS 2/13 (ONSAiWSA 2014, nr 6, poz. 89), podkreślił, że należy odróżnić samo zdarzenie prawne, jakim jest samowola budowlana, od likwidacji jej skutków. Ponadto wskazał, że samowola budowlana jest zdarzeniem prawnym o charakterze ciągłym. Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy należy podkreślić, że proces budowalny z zasady jest rozłożony w czasie i dla oceny, czy obiekt stanowi samowolę budowlaną, znaczenie ma zakończenie jego procesu budowy. Organy podjęły próbę ustalenia jedynie daty budowy wiaty i w tym celu pozyskane zostały zdjęcia z ortofotomapy. Ze zdjęć tych wynika jednak tyle, że w dniu 12 sierpnia 2020r. obiekt był w trakcie budowy. Na zdjęciu wykonanym w dniu 18 czerwca 2021r. widoczny jest jedynie dach, a zatem wynika z niego tylko tyle, że obiekt istniał w tej dacie i został wykonany jego dach. Analiza pisma A. W. z dnia 3 lipca 2024 r. wskazuje zaś, że obiekt powstał w 2023 r. Z wyjaśnień skarżącego wskazanych w zażaleniu z dnia 23 grudnia 2024 r. wynika z kolei, że budowa została rozpoczęta w kwietniu 2020 r. Natomiast z dalszych ustaleń organu I instancji, tj. oględzin dokonanych w dniu 3 września 2025 r., wynika, że zostało zamontowanie oświetlenie w przedmiotowej wiacie. W oparciu zatem o tę ostatnią okoliczność wskazać można, że roboty budowlane związane z przedmiotowym obiektem były prowadzone również w 2025 r. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, proces budowlany przedmiotowego obiektu trwał zatem przez pewien okres, tj. od kwietnia 2020 r. do 2025 r. Jeżeli roboty budowlane związane z przedmiotowym obiektem zostały zakończone w 2025 roku (zamontowano jeszcze oświetlenie), to do likwidacji skutków tej samowoli mają zastosowanie przepisy ustawy Prawo budowlane obowiązujące w dacie zakończenia realizacji obiektu. Nie ulega wątpliwości, że przedstawione powyżej okoliczności wskazują, że samowola budowlana w tej sprawie miała charakter ciągły i trwała do stwierdzenie przez organ podczas oględzin w dniu 3 września 2025 r., że wykonane zostało oświetlenie, które bez wątpienia ma na celu umożliwienie korzystania z obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, który Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela, że jeżeli samowola budowlana jest ciągiem pewnych zdarzeń faktycznych mających miejsce na przestrzeni lat, to mają w takim przypadku zastosowanie przepisy Prawa budowlanego obowiązujące w dacie orzekania (zob. wyrok NSA z dnia 18 maja 2007 r., sygn. akt II OSK 782/06, LEX nr 336707). Wychodząc z tych ustaleń należało stwierdzić, że organy nie dokonały rzetelnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, a okazało się to niezbędne do jednoznacznego ustalenia daty zakończenia budowy spornej wiaty, co w dalszej konsekwencji warunkowało zastosowanie właściwych przepisów ustawy Prawo budowlane. Organy powinny rozważyć zastosowanie w sprawie art. 29 ust. 1 pkt 32 w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy i w dacie zakończenia budowy wiaty. Jednocześnie organy powinny ocenić podnoszoną przez inwestora okoliczność prowadzenia gospodarstwa rolnego i przeznaczenia spornej wiaty na przechowywanie maszyn rolniczych (co wynika również ze zdjęć znajdujących się w aktach sprawy). Podkreślić należy, że w ramach toczącego się postępowania inwestor podnosił, że obiekt wykorzystywany jest na cele rolnicze. Z powyższego wynika również, że organ II instancji naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji, bowiem nie zbadał wnikliwie sprawy i nie dokonał należytej jej analizy, w szczególności w zakresie zarzutów podniesionych przez skarżących w zażaleniu, czym naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zdaniem Sądu, w konsekwencji należało uchylić zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji z dnia 8 października 2025 r. nr 44/2025, jako wydane z naruszeniem art. 48 u.p.b. oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Naruszenia te miały istotny wpływ na wynik kontrolowanej sprawy. Stosownie do wspomnianych przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji w toku postępowania podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ponadto zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Organy w kontrolowanej sprawie nie zastosowały się do wymogów ww. przepisów prawa. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji, stosownie do art.153 p.p.s.a., przeprowadzi postępowanie administracyjne z uwzględnieniem wyrażonej w niniejszym wyroku oceny prawnej oraz wynikających z niej wskazań. W szczególności, doprowadzi do jednoznacznego ustalenia daty powstania spornego obiektu (zakończenia jego budowy). Poczynione zaś w tych kwestiach ustalenia zakwalifikuje zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, dając temu wyraz w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia zgodnie z wymogami kodeksu postępowania administracyjnego. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 215). Zasądzona kwota obejmuje zwrot wpisu od skargi (100 zł), wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym (480 zł) oraz zwrot opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł). ds