II SA/Kr 974/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Sędzia NSA Joanna Tuszyńska po rozpoznaniu w dniu 24 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. B. na postanowienie nr 532/2025 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 18 czerwca 2025 r., znak: WOB.7721.113.2025.MULE w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę

II SA/Kr 974/25 UZASADNIENIE Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie – Powiat Grodzki (dalej PINB) decyzją z 18 grudnia 2023 r., znak: ROIK I.5160.243.2023.IGR, wydaną m.in. na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Pb, nakazał R. B. (inwestorowi i właścicielowi lokalu) doprowadzenie przebudowanego – bez pozwolenia na budowę i bez zgody wspólnoty mieszkaniowej w zakresie części wspólnej – tarasu przynależnego do lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. prof. [...] w K. do stanu poprzedniego zgodnego z pozwoleniem na budowę z 19 sierpnia 2022 r. przez zdemontowanie: jacuzzi, sauny, ścianki aranżacyjnej, donic z roślinnością. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie (dalej MWINB) postanowieniem nr 532/2025 z 18 czerwca 2025 r., znak: WOB.7721.113.2025.MULE, stwierdził, że odwołanie R. B. z 1 kwietnia 2025 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia MWINB wskazał na wstępie, że: - PINB wysłał decyzję do Wspólnoty Mieszkaniowej "P. " reprezentowanej przez zarządcę i zastępowanej przez adwokata F. M. (doręczona 4 stycznia 2024 r.) oraz do R. B. (ul. prof. M. S. [...], [...] – zwrócona z powodu niepodjęcia w terminie); - odwołanie reprezentowanego przez radcę prawnego R. B. z 3 czerwca 2024 r. zostało załatwione w ten sposób, że odmówiono przywrócenia terminu i stwierdzono wniesienie odwołania z uchybieniem terminu (niezaskarżone do sądu postanowienie MWINB nr 36-37/2025 z 20 stycznia 2025 r.); - 11 marca 2025 r. PINB odmówił wznowienia postępowania z uwagi na to, że decyzja nie jest ostateczna, bo nie została doręczona (zażalenie w toku), a następnie doręczył decyzję radcy prawnemu (19 marca 2025 r.), który złożył (kolejne) odwołanie z 1 kwietnia 2025 r. Dalej MWINB wskazał, że korespondencja PINB była zwracana po awizowaniu, bo adres (ul. prof. M. S. [...], [...]) nie był ani korespondencyjnym podawanym przez stronę w toku postępowania, ani ustalonym na podstawie ustawy o ewidencji ludności – w konsekwencji tzw. fikcja doręczenia (art. 44 kpa) nie znajduje zastosowania. Ponieważ strony były dwie, a w stosunku do jednej (Wspólnota Mieszkaniowa "P. ") skuteczne doręczenie nastąpiło, to należy przyjąć, że R. B. mógł wnieść odwołanie w terminie przewidzianym dla tej Wspólnoty, czyli do 18 stycznia 2024 r., co nie nastąpiło, a zatem decyzja stała się ostateczna. Choć w kolejnym odwołaniu z 1 kwietnia 2025 r. R. B. zaznaczył, że decyzja "została doręczona [...] 19 marca 2025 r.", to w ocenie MWINB pismo przesłane wraz z decyzją przez PINB - było to jedynie pismo informacyjne, które nie mogło na nowo otworzyć terminu do wniesienia odwołania. Skoro odwołania nie wniesiono do 18 stycznia 2024 r., a termin nie został przywrócony, to MWINB rozstrzygnął po myśli art. 134 k.p.a. W skardze R. B. wniósł o uchylenie postanowienia, zarzucając mu naruszenie art. 134 w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. oraz art. 6, art. 8 § 1 w zw. z art. 15 k.p.a. Skarżący podkreślił, że PINB odmówił wznowienia postępowania i w związku z tym – celem naprawienia sytuacji – ponowił doręczenie. Skoro doręczenie nastąpiło (19 marca 2025 r.) i nastąpiło też terminowe wniesienie odwołania (2 kwietnia 2025 r.), to zaskarżone rozstrzygnięcie jest błędne. W odpowiedzi na skargę MWINB wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodne z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Stosownie natomiast do treści art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Dokonując kontroli legalności wskazanego postępowania w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych ustaw sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kluczową w sprawie jest okoliczność ustalona przez MWINB, iż R. B. nie uczestniczył w postępowaniu, w związku z faktem, że zawiadomienia były nieodmiennie doręczane na wadliwy adres. Albowiem przyjęty przez PINB adres nie był ani adresem korespondencyjnym podawanym przez R. B. w toku postępowania, ani adresem ustalonym na podstawie przepisów ustawy o ewidencji ludności. Innymi słowy, z ustaleń tych wynika, że skarżący nigdy nie został zawiadomiony o toczącym się postępowaniu. E. , na żadnym etapie nie brał w nim udziału. Ta okoliczność jest kluczowa dla określenia, kiedy decyzja stała się ostateczna, także w relacji do wniesionego odwołania. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Termin określony w art. 129 § 2 k.p.a. jest terminem prekluzyjnym, co oznacza, iż jego uchybienie skutkuje bezskutecznością wniesionego odwołania, a jego upływ organ odwoławczy ma obowiązek uwzględnić z urzędu ( wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 20 marca 2025 r. IV SA/Wr 7/25 LEX nr 3860501). Niedopuszczalnym jest merytoryczne rozpoznawanie odwołania wniesionego po terminie. Takie działanie organu odwoławczego stanowi przejaw rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i uzasadnia unieważnienie decyzji organu odwoławczego (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 kwietnia 2025 r. III SA/Kr 1339/24, LEX nr 3853515). Wobec tego sednem sprawy jest odpowiedź na pytanie, czy odwołanie wniesione w dniu 1 kwietnia 2025r. zostało złożone po terminie. Tak ocenił MWINB i wedle Sądu jest to ocena prawidłowa. Trafnie bowiem MWINB zauważa, że decyzja PINB z dnia 18 grudnia 2023r. znak ROIK.I.5160.243.2023.IGR została doręczona – oprócz skarżącemu na wadliwy adres – także pełnomocnikowi Wspólnoty Mieszkaniowej "P. w dniu 4 stycznia 2024r. W tej sytuacji decyzja stała się ostateczna z upływem 14 dni od dnia 4.01.2024r. czyli z dniem 19 stycznia 2024r., albowiem w tym terminie nie zostało wniesione żadne odwołanie. "Strona, która nie brała udziału w postępowaniu może również wnieść odwołanie od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, która w postępowaniu brała udział (art. 129 § 2 k.p.a.). Po upływie tego terminu podmiot, który nie brał udziału w postępowaniu, nie jest jednak pozbawiony ochrony, może bowiem bronić swego interesu prawnego, poprzez żądanie wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a" ( wyrok NSA z dnia 14 listopada 2024 r. II OSK 955/23 LEX nr 3854896). Wniesienie odwołania przez stronę, która została pominięta w postępowaniu administracyjnym i której organ nie doręczył i nie ogłosił decyzji, jest możliwe z tym zastrzeżeniem, że odwołanie takie może być wniesione w terminie, który biegnie dla stron postępowania, którym tę decyzję doręczono. W przypadku wielości stron postępowania, termin do wniesienia odwołania rozpocznie bieg dla strony pominiętej w postępowaniu od daty ostatniego doręczenia. W razie nieskorzystania przez strony z prawa do wniesienia odwołania w terminie określonym w art. 129 § 2 k.p.a. decyzja w myśl art. 16 § 1 k.p.a. staje się ostateczna, niezależnie od tego, czy organ doręczył lub ogłosił ją wszystkim tym podmiotom, które winny być stronami. Natomiast decyzja ostateczna może być wzruszona tylko w trybie nadzwyczajnym. Po upływie ustawowego terminu do wniesienia odwołania osoba, która w postępowaniu w I instancji nie brała udziału, nie ma prawa do wniesienia odwołania, przysługuje jej natomiast prawo żądania wznowienia postępowania przewidziane w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. ( wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 maja 2025 r. IV SA/Po 259/25 LEX nr 3865497). W świetle powyższego wskazać trzeba, że skoro decyzja stała się ostateczna z dniem 19 stycznia 2024r., późniejsze jej doręczenie przez PINB w dniu 19 marca 2025r. pełnomocnikowi skarżącego nie mogło wywołać skutków prawnych i może zostać ocenione jedynie jako przekazanie informacji o decyzji. Tym sposobem nie otwarł się bieg terminu do wniesienia odwołania., które jest przedmiotem sprawy ( z dnia 1.04.2025r.). "Podmiot, który nie brał udziału w postępowaniu zakończonym decyzją, bądź któremu nie doręczono decyzji, i który nie wniósł odwołania w terminie otwartym dla strony, której doręczono decyzję, nie ma możliwości usunięcia skutków prawnych upływu terminu do wniesienia odwołania. W takiej sytuacji podmiot taki nie może skorzystać z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, gdyż możliwość skorzystania z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (art. 58 § 1 k.p.a.) służy jedynie stronie, której organ doręczył decyzję" ( wyrok NSA z dnia 28 października 2024 r. I OSK 1408/21, LEX nr 3851727). Wobec tego prawidłowe było stanowisko organu odwoławczego w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, skoro decyzja PINB stała się ostateczna w dniu 19.01.2024r., a odwołanie wniesiono w dniu 1.04.2025r. Z wymienionych przyczyn, na zas. art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.