II SA/Kr 686/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) Asesor WSA Anna Kopeć Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Cyganik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi J. Z. i M. Z. na czynność Wójta Gminy Wierzchosławice z dnia 12 września 2014 r. w przedmiocie włączenia karty adresowej budynku nr [...] znajdującego się na działce ewidencyjnej nr [...] w miejscowości S. do Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy Wierzchosławice postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić skarżącym kwotę 200 (dwieście złotych) zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi.

II SA/Kr 686/25 UZASADNIENIE 5 maja 2025 r. J. Z. i M. Z. wnieśli o stwierdzenie bezskuteczności czynności Wójta Gminy Wierzchosławice polegającej na włączeniu karty adresowej domu mieszkalnego nr [...] na działce nr [...] w S. do gminnej ewidencji zabytków, zarzucając przy tym naruszenie: 1) art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z.o.z. przez włączenie do GEZ bez zapewnienia udziału w procedurze, a tym samym ograniczenie prawa własności; 2) art. 22 ust. 5 pkt 3 w zw. z art. 3 pkt 1 i 2 u.o.z.o.z. w zw. z § 18 rozporządzenia MKiDN z dnia 26 maja 2011 r. przez bezpodstawne uznanie za zabytek oraz włączenie karty adresowej do GEZ bez sprawdzenia, czy zawarte w niej dane są wyczerpujące i prawdziwe; 3) art. 31 ust. 2 i ust. 3 w zw. z art. 64 ust. 1-3 Konstytucji RP przez ograniczenie prawa własności bez uzasadnienia i wyważenia interesów. Skarżący podnieśli, że przy planowanym remoncie dowiedzieli się o ujęciu w GEZ, więc 15 października 2024 r. zwrócili się o wyłączenie. Organ – po uzyskaniu negatywnej opinii MWKZ – wezwał ich do przedłożenia opisu prac remontowych pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Nie znając procedury, skarżący wniosku nie uzupełnili, ale 24 lutego 2025 r. ponownie zwrócili się o wyłączenie (tym razem z opisem prac remontowych). 1 kwietnia 2025 r. doręczono im – sporządzone po ponownej negatywnej opinii MWKZ – pismo o odmowie wyłączenia. Nie wiadomo, na podstawie jakich przepisów kartę adresową włączono do GEZ, skoro włączenie nastąpiło już w 1992 r., zaś GEZ pojawiły się dopiero w 2003 r. Skoro poprzedni właściciel, nie wiedząc o uznaniu budynku za zabytek, wykonywał remonty i przeróbki bez zgody/opinii MWKZ, to budynek nie może być zabytkiem, a fakt ten w opinii MWKZ zupełnie pominięto ("posiada zachowaną pierwotną formę i gabaryty"). W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Wierzchosławice wniósł o odrzucenie skargi (ze względu na to, że skarżący dowiedzieli się o fakcie włączenia najpóźniej 15 października 2024 r., więc termin do wniesienia skargi upłynął 14 listopada 2024 r.) albo oddalenie skargi (ze względu na to, że wyrok TK o sygn. akt P 12/18 ma skutek zobowiązujący, a nie derogujący). W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ podniósł w szczególności, że wykluczał (zgodnie z negatywną opinią MWKZ) możliwość wyłączenia z GEZ, nie zaś możliwość wykonania remontu. Wezwanie do przedłożenia opisu prac remontowych pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania (art. 27 u.o.z.o.z.) pozostało bez reakcji, czego nie można złożyć na karb nieznajomości przepisów prawa, bo wezwanie było jednoznaczne, a urzędnicy pozostawali do dyspozycji skarżących. Budynek ujęto w GEZ na podstawie – opublikowanego w BIP – zarządzenia nr 0050.66.2014 z dnia 12 września 2014 r. w sprawie przyjęcia Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy Wierzchosławice, a przed 2019 r. nie było obowiązku zawiadamiania o włączeniu karty adresowej zabytku do GEZ. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zaskarżona czynność na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) podlega kognicji sądu administracyjnego. Czynność której skarga dotyczy miała miejsce w dniu 12 września 2014 r., kiedy to wydane zostało zarządzenie nr 0050.66.2014 Wójta Gminy Wierzchosławice w sprawie przyjęcia Gminnej Ewidencji Zabytków, na podstawie którego włączono do GEZ kartę adresową zabytku nieruchomego - domu mieszkalnego nr [...], położonego na działce nr [...] w S. Wobec zatem faktu, że kwestionowana czynność dokonana została przed 1 czerwca 2017r., zaskarżenie powyższej czynności winno odbyć się na zasadach wynikających z przepisów art. 52 i art. 53 p.p.p.a., w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie (z dniem 1 czerwca 2017 r.) ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 935), która w przepisie przejściowym art. 17 ust. 2 stanowi, że przepisy art. 52 i art. 53 ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz przepisy ustaw zmienianych w art. 2, art. 6, art. 7 i art. 11, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Zgodnie zaś z art. 52 § 1 p.p.s.a., w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, czyli sprzed nowelizacji, skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (§ 2). W myśl art. 52 § 3 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. W niniejszej sprawie skarżący nie wnieśli takiego wezwania. Cała korespondencja w Wójtem Gminy Wierzchosławice znajdująca się w przekazanych aktach administracyjnych dotyczyła innej czynności – wyłączenia karty adresowej zabytku z Gminnej Ewidencji Zabytków. Zatem wobec braku zaistnienia w niniejszej sprawie wezwania do usunięcia naruszenia prawa, nie wyczerpano wymaganego przepisami trybu poprzedzającego złocenie skargi, co doprowadziło do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt I sentencji. Zgodnie z treścią art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego. Wobec odrzucenia skargi należało stosownie do art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zwrócić skarżącym całość uiszczonego wpisu, o czym orzeczono jak pkt II sentencji.