II SA/Kr 634/23

Kraków, dnia 7 września 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator po rozpoznaniu w dniu 7 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 20 lutego 2023 r. nr SKO.OŚ/4170/41/2023 w przedmiocie nakazu przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej postanawia: 1/ umorzyć postępowanie sądowe, 2/ zasądzić od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania

Pismem z dnia 18 kwietnia 2023 r. D. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 20 lutego 2023 r. nr SKO.OŚ/4170/41/2023 w przedmiocie nakazu przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. W konkluzji skargi domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ podał, że decyzją z dnia 19 maja 2023 r. nr SKO.SA/420/423/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie uwzględniło w całości skargę D. D. i działając na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. orzekło o uchyleniu zaskarżonej decyzji z dnia 20 lutego 2023 r. a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W konkluzji organ wniósł o umorzenie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.) organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA z 27.01.2017 r., I OSK 2601/16, LEX nr 2237703) zauważa się, że odnośnie do regulacji dotyczącej prawidłowości wydania decyzji w ramach autokontroli w orzecznictwie i piśmiennictwie prezentowane są dwa stanowiska. Zgodnie z pierwszym uwzględnienie skargi przez organ nie może ograniczyć się jedynie do uchylenia aktu, gdyż organ winien orzec bądź przez rozstrzygnięcie sprawy co do istoty, uchylając w razie potrzeby decyzję wydaną w pierwszej instancji, bądź przez umorzenie postępowania (np. wyrok NSA z dnia 5 lutego 2008 r., I OSK 581/07). Uwzględnienie skargi co do istoty sprawy obejmuje uznanie zasadności zarzutów oraz wniosków, jak i wskazanej w skardze podstawy prawnej. A zatem, jeżeli organ nie podziela niektórych zarzutów, nie uwzględnia w całości wniosków, kwestionuje podaną podstawę lub ocenę prawną naruszeń, to nie może wydać rozstrzygnięcia, lecz winien przekazać skargę sądowi do rozpoznania. W przeciwieństwie do organu działającego w trybie art. 54 § 3 P.p.s.a. Sąd nie jest bowiem związany granicami skargi (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Natomiast zgodnie z drugim poglądem w ramach autokontroli możliwe jest również uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, jeżeli takie żądanie strona zawarła w skardze (por. J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi..., 2004, s. 106; R. Mikosz: Skutki prawne uwzględnienia przez organ administracji publicznej skargi wniesionej do sądu administracyjnego, ZNSA 2007, nr 5-6, s. 7 i n.; A. Kabat, w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, s. 305; wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2008 r., II OSK 935/07, LEX nr 493164; wyrok NSA z dnia 21 października 2009 r., II OSK 1627/08; wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2013 r., II OSK 317/12; wyrok NSA z dnia 27 października 2015 r., II OSK 411/14, wyrok NSA z 27.01.2017 r., I OSK 2601/16). Zwolennicy tej koncepcji nie podzielają zastrzeżeń, że w tym przypadku dochodzi do pozbawienia strony możliwości oceny jej stanowiska przez sąd, wskazują bowiem, że ocena taka może nastąpić w toku ewentualnego rozpatrywania przez sąd skargi na rozstrzygnięcie autokontrolne. W powoływanym już wyroku NSA z 27.01.2017 r. wskazano, że organ administracji publicznej respektując podstawową zasadę decyzji autokontrolnej (wydanej na podstawie art. 54 § 3 P.p.s.a.), polegającą na uwzględnieniu skargi w całości, może skorzystać ze wszystkich uprawnień przysługujących organowi odwoławczemu na podstawie art. 138 K.p.a., a więc również w sytuacji kiedy zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, uchylić decyzję organu I instancji w całości i sprawę przekazać temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Jeżeli zatem organ odwoławczy uwzględnienia skargę w całości, to nie ma żadnych przeszkód do zastosowania przez ten organ również art. 138 § 2 K.p.a. Sąd w niniejszej sprawie podziela powyższe stanowisko, iż dopuszczalne jest w ramach autokontroli skorzystanie przez organ z możliwości jakie daje art. 138 § 2 K.p.a. Należy przy tym podkreślić, że w niniejszej sprawie skarżący w skardze wniósł jedynie o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, co wiąże się z przekazaniem sprawy ponownie do organu I instancji, w sytuacji, gdyby zapadł wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie uwzględniający owo żądanie. Tak więc decyzja podjęta przez organ w ramach autokontroli uwzględnia skargę w całości. Należy przy tym jednoznacznie podkreślić, że zaskarżona decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego poprzez wydanie decyzji w trybie autokontroli. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., sąd między innymi wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można rozstrzygnąć sprawy co do istoty (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2000, s. 428). Stąd z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn" w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. mamy do czynienia m.in. wtedy, gdy w toku tego postępowania, przed wydaniem wyroku, przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. Jest bowiem zasadą, że "zniknięcie" przedmiotu kontroli sądowej przed dniem wyrokowania przez sąd administracyjny skutkuje bezprzedmiotowością postępowania sądowego, uzasadniającą jego umorzenie (por. R. Hauser, Stosowanie reguł walidacyjnych w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (na przykładzie konkretnej sprawy) (w:) W poszukiwaniu dobra wspólnego. Księga jubileuszowa Profesora Maciej Zielińskiego, pod red. A. Choduń i S. Czepity, Szczecin 2010, s. 325 i nast.). Sytuacja taka występi, gdy zaskarżona decyzja zostanie pozbawiona bytu prawnego (uchylona) w rezultacie skorzystania przez organ, którego decyzja została zaskarżona, z uprawnień "autokontrolnych" przewidzianych w art. 54 § 3 P.p.s.a. Na marginesie wskazać jeszcze należy, że w piśmiennictwie i orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażony został pogląd, że uchylenie przez sąd administracyjny decyzji autokontrolnej skutkuje tym, że "odżywa" wcześniejsza decyzja ostateczna organu administracji i złożona na nią skarga do sądu administracyjnego, przy czym obowiązek rozpoznania przez sąd administracyjny skargi złożonej na wcześniejszą decyzję ostateczną (tzn. tę uchyloną w ramach autokontroli) aktualizuje się nawet pomimo umorzenia postępowania sądowego z wcześniejszej skargi. Jak zauważył NSA w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 grudnia 2013 r. sygn. II GSK 2367/13 prawomocność materialna postanowienia wydanego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zostaje wzruszona skutek prawomocnego wyroku uwzględniającego skargę na decyzję autokontrolną. W rezultacie uchylenie decyzji autokontrolnej oznacza, że postępowanie z pierwotnej skargi nie jest już bezprzedmiotowe i musi się toczyć według zasad postępowania sądowoadministracyjnego (por. J. P. Tarno prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2010, str. 179; wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2011 r. sygn. II FSK 1552/10, wyrok NSA z 11 maja 2011 r. sygn. II OSK 810/10). W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji nin. postanowienia, które zgodnie z art. 161 § 2 P.p.s.a. zostało wydane na posiedzeniu niejawnym. O kosztach postępowania sądowego, obejmujących wpis od skargi w kwocie 200 zł, opłatę skarbową od pełnomocnictwa oraz koszty zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie art. 201 § 1 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.