Sygnatura
II SA/Kr 631/26
Wyrok WSA w Krakowie z 23 czerwca 2026 r., II SA/Kr 631/26 – odpady
Wynik
oddalono skargę
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
- Data orzeczenia
- 23 czerwca 2026
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Anna Frasik – Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 25 lutego 2026 r. znak: SKO.BP/4104/35/2025 w przedmiocie nałożenia obowiązku zwrotu poniesionych kosztów za usunięcie odpadów oddala skargę.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wójt Gminy T. decyzją z dnia 25 sierpnia 2025 r. nr RISKiR.6236.1.2025 działając na podstawie art. 26 a ust. 9 i 11 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach oraz art. 104 K.p.a. nałożył na posiadacza odpadów K. M. obowiązek zwrotu poniesionych kosztów za usunięcie odpadów o kodzie 17 06 05 i ich zagospodarowanie, w kwocie [...]zł. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła K. M. zarzucając naruszenie art. 26a ust. 12 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach polegające na jego niezastosowaniu i wydaniu zaskarżonej decyzji w trybie art. 26a ust. 3 ustawy o odpadach w odniesieniu do odpadów, które zostały nawiezione w latach 80-tych i 90-tych XX wieku i od tego czasu są składowane na działce wnioskodawczyni, podczas gdy z treści powołanej normy wynika, że przepisów art. 26a ust. 1-11 ustawy o odpadach nie stosuje się, w przypadku gdy odpady są składowane w miejscu, w którym przed dniem 1 października 2001 r. były składowane odpady. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia 25 lutego 2026 r. nr SKO.BP/4104/35/2025 utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ dwoławczy przytoczył następujący stan faktyczny. Wójt Gminy T. decyzją z dnia 27 lipca 2022 r. nakazał K. M. usunięcie odpadów o kodzie 20 03 01 niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne, 15 01 04 opakowania z metali, 15 01 02 opakowania z tworzyw sztucznych, 15 01 07 opakowania ze szkła, 20 01 02 szkło, 20 03 07 odpady wielkogabarytowe, 17 01 07 zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego, odpadów materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia inne niż wymienione w 17 01 06, 17 06 05* materiały budowlane zawierające azbest, 02 01 83 odpady z upraw hydroponicznych z nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] położona w miejscowości T., gmina T.. Organ orzekł, że powyższe odpady należy przetransportować do miejsca składowania lub unieszkodliwiania przez podmiot wpisany do rejestru podmiotów wprowadzających produkty, produkty w opakowaniach i gospodarujących odpadami. Odpady należy zabezpieczyć w taki sposób by uniemożliwić kontakt odpadów niebezpiecznych z odpadami innymi niż niebezpieczne. Ww. odpady należy zagospodarować poprzez składowanie na składowisku odpadów niebezpiecznych lub unieszkodliwienie, przez podmioty posiadające zezwolenie na przetwarzanie odpadów o kodzie 20 03 01, 15 01 04, 15 01 02, 15 01 07, 20 01 02, 20 03 07, 17 01 07, 17 06 05*. 02 01 83. Od tej decyzji odwołanie wniosła K. M.. Decyzją z dnia 3 października 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie utrzymało w mocy powyższą decyzję Wójta Gminy T. z 27 lipca 2022 r. Skarga na decyzję Kolegium wniesiona przez K. M. okazała się nieskuteczna, bowiem wyrokiem z dnia 19 stycznia 2022 r. sygn.. akt II SA/Kr 1306/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie skargę K. M. oddalił. Obecnie na skutek skargi kasacyjnej sprawa jest przedmiotem rozpatrzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ponadto decyzją z dnia z 23 maja 2024 r. Wójta Gminy T. orzekł konieczność niezwłocznego usunięcia odpadów o kodzie 17 06 05 * materiały budowlane zawierające azbest zgromadzonych w 6 workach typu B. B. płyty azbestowe i rejonu wąwozu z miejsca nie przeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, zlokalizowanego na terenie działki nr [...] w miejscowości T., będącej własnością K. M. ze względu na zagrożenie życia i zdrowia ludzi oraz środowiska. Zobowiązał właściciela działki K. M. do udostępnienia i zapewnienia swobodnego dostępu do miejsca, na którym znajdują się odpady na okres od dnia wydania niniejszej decyzji do dnia 2 września 2024 r. w celu usunięcia składowanych odpadów organowi administracji oraz innym podmiotom i osobom wykonującym działania na zlecenie organu. Obecnie wydana przez organ I instancji decyzja jest następstwem usunięcia odpadów, do czego zobowiązywała organ I instancji decyzja z dnia 23 maja 2024 r. W aktach sprawy znajduje się protokół z odbioru prac z 10 września 2024 r. za usługę wykonaną przez Firmę F. " tj. odseparowanie odpadów azbestowych od odpadów komunalnych na działce nr [...] w workach B. B. w ilości 21 sztuk. W aktach znajduje się faktura z dnia 10 września 2024 r. na kwotę [...]zł. Stosownie do art. 26a ust. 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012r. o odpadach, właściwy organ żąda od posiadacza odpadów odpowiedzialnego za gospodarowanie odpadami zwrotu poniesionych przez siebie kosztów działań polegających na usunięciu odpadów i gospodarowaniu nimi. Posiadacz odpadów jest obowiązany zwrócić te koszty w terminie 14 dni od dnia doręczenia żądania. Zgodnie z art. 26a ust. 9 w/w ustawy, po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 6, w stosunku do posiadacza odpadów, który nie ustanowił zabezpieczenia roszczeń, o którym mowa w art. 48a ust. 1, właściwy organ, w drodze decyzji, nakłada na posiadacza odpadów obowiązek zwrotu kosztów, o których mowa w ust. 6, oraz określa wysokość tych kosztów oraz sposób i termin ich uiszczenia W niniejszej sprawie Wójt Gminy T. pismem z dnia z 21 października 2024 r. wezwał K. M. do zwrotu kosztów poniesionych przez Gminę T. w związku z usunięciem odpadów o kodzie 17 06 05* w kwocie 9 936,00. Skarżąca nie uiściła w wyznaczonym terminie należności. W odwołaniu skarżąca stwierdziła, iż nie jest posiadaczem przedmiotowych odpadów. Organ celowo na wstępie uzasadnienia przytoczył, że w sprawie tych samych odpadów wydane zostały dwie decyzje tj. w oparciu o art. 26 ustawy - decyzja z 27 lipca 2022 r. i w oparciu o art. 26a ustawy - decyzja z dnia z 23 maja 2024 r. Co istotne w sprawie decyzji z 27 lipca 2022 r. wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku II SA/Kr 1306/22 z dnia 19 stycznia 2022 r., który stwierdził, że nie mógł również zostać uwzględniony zarzut naruszenia art.26 ust. 2 ustawy o odpadach. Skarżąca konsekwentnie kwestionowała ocenę organów, że jest posiadaczem odpadów. Analiza przeprowadzona przez organy w tej kwestii jest prawidłowa. Właściwa jest także konstatacja organów, że skarżąca nie obaliła domniemania z art. 2 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, że władający powierzchnią ziemi jest jednocześnie uznawany za posiadacza odpadów, w stosunku do którego można wydać decyzję w trybie art. 26 ust. 2 ustawy nakazującą usunięcie odpadów. Ta okoliczność ma decydujące znaczenie dla rozpatrzenia sprawy. Otóż jest faktem, że na działce skarżącej znajdują się odpady azbestowe. Okoliczność ta nie jest kwestionowana. W żadnym z postępowań dotyczących odpadów azbestowych na działce nr [...] położonej w T. skarżąca nie zakwestionowała skutecznie ustaleń organu, tzn. nie zwolniła się z domniemania wynikającego z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy. W konsekwencji wydając zaskarżoną decyzję organ I instancji prawidłowo uznał, że posiadaczem odpadów jest K. M. jako właściciel działki nr [...] w T. . Należy powtórzyć, że domniemanie, iż władający powierzchnią ziemi, jest posiadaczem odpadów zostało wprowadzone przez ustawodawcę w celu uniknięcia sytuacji, gdy brak jest podmiotu odpowiedzialnego za umieszczenie odpadów na nieruchomości (wytwórcy odpadów). Wprowadzone przez ustawodawcę omawianego domniemania zdejmuje z organów prowadzących postępowanie obowiązek dociekania z urzędu, kto był faktycznym posiadaczem (wytwórcą) odpadów. Organ podkreślił, że decyzja z dnia 29 sierpnia 2025 r. została wydana dlatego, że skarżąca ujawniła (już po wydaniu decyzji z 23 maja 2024 r.), iż na działce nr [...] znajdują się dodatkowe odpady azbestowe, które nie zostały zidentyfikowane wcześniej, w poprzednich postępowaniach. Należy w tym miejscu podkreślić, że na działce skarżącej odpady są składowane od kilkudziesięciu lat i to w różnych miejscach. Są to odpady zwykłe komunalne, zmieszane często z odpadami niebezpiecznymi. W protokole z oględzin przeprowadzonych w dniu 24 kwietnia 2025 r. jasno jest stwierdzone, co nie było kwestionowane, iż w toku tego postępowania ujawniono dodatkowe odpady azbestowe, co do których nie orzeczono w decyzji z 23 maja 2024 r. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła K. M. zarzucając naruszenie: 1/ art. 26a ust. 12 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 14 grudnia 2012 odpadach i przyjęcie, że hipotezą tego przepisu są objęte wyłącznie przypadki składowania odpadów na składowiskach, w sytuacji gdy przepis ten - poprzez podaną datę 1 października 2001 r. - odsyła do stanów faktycznych zaistniałych przed dniem wejścia w życie nieobowiązującej już ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach tj. pod rządami ówcześnie obowiązujących regulacji prawnych, w tym - do dnia 30 września 2001 r. - ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o odpadach, która nie wiązała pojęcia składowania odpadów wyłącznie ze składowaniem ich na składowisku i sankcjonowała np. składowanie odpadów "w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym" (art. 37 ust. 1 i art. 50 2/ art. 26a ust. 9 ustawy o odpadach i wydanie zaskarżonej decyzji odniesieniu do odpadów nawiezionych na nieruchomość skarżącej w łatach 80- tych i 90-tych XX wieku tj. składowanych na niej przed dniem 1 października 2001 r., podczas z przepisy art. 26a ust. 12 pkt 1 lit. b ustawy o odpadach wynika, że przepisów art. 26a ust. 1-11 ustawy o odpadach nie stosuje się, w przypadku gdy odpady są składowane w miejscu, w którym przed dniem 1 października 2001 r. były składowane odpady, a w konsekwencji wydanie decyzji rażąco naruszającej prawo materialne tj. obarczonej kwalifikowaną wadą prawną określoną w art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a.; 3/ art. 26a ust. 9 ustawy o odpadach polegające na wydaniu zaskarżonej decyzji i obciążeniu skarżącej kosztami usunięcia odpadów o kodzie 17 06 05* zaskarżonej decyzji pomimo, że ostateczna decyzja Wójta Gminy T. z dn. 23 maja 2024 r., znak: RJSKiR.6236.1.2024, która poprzedziła wydanie zaskarżonej decyzji, nie została wykonana i na działce skarżącej nadal znajdują się odpady o kodzie 17 06 05*, co wynika wprost z uzasadnienia decyzji Wójta Gminy T. z dn. 29 sierpnia 2025 r., znak: RISKiR.6236.1.2025, doręczonej równocześnie z decyzją tego organu o kosztach, a tym samym roszczenie organu o zwrot takich kosztów nie istnieje lub co najmniej nie jest wymagalne, 4/ art. 26a ust. 9 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach oraz art. 28 k.p.a. polegające na skierowaniu zaskarżonej decyzji do skarżącej pomimo, że nie jest ona posiadaczem odpadów, których dotyczy zaskarżona decyzja; 5/ art. 7 i art. 80 k.p.a. polegające na błędnym ustaleniu przez organ odwoławczy jakoby decyzja Wójta Gminy T. zaskarżona odwołaniem nie dotyczyła odpadów składowanych na działce skarżącej, podczas gdy z treści pkt 2 decyzji Wójta Gminy T. z dnia 23 maja 2024 r., która poprzedziła wydanie zaskarżonej decyzji, wprost wynika, że na wnioskodawczynię nałożono obowiązek udostępnienia nieruchomości "w celu usunięcia składowanych odpadów", 6/ art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na braku poczynienia jakichkolwiek ustaleń faktycznych w sprawie, w szczególności co do osoby posiadacza odpadów, których dotyczy zaskarżona decyzja, faktu usunięcia odpadów i wykonania decyzji Wójta Gminy T. z dnia 23 maja 2024 r., w tym przede wszystkim ilości i rodzaju usuniętych odpadów, kosztami usunięcia których organy obciążyły stronę, a także bezzasadne pominięcie wszystkich wniosków dowodowych zgłoszonych przez stronę w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, a w konsekwencji błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy; 7/ art. 85 § 1 k.p.a. polegające na zaniechaniu przeprowadzenia oględzin nieruchomości w celu ustalenia czy i jakie odpady oraz ewentualnie w jakiej ilości zostały z niej usunięte, a w konsekwencji czy można przyjąć, że decyzja organu z dnia 23 maja 2024 r. została wykonana, a tym samym czy zaktualizowało się uprawnienia organu do dochodzenia kosztów usunięcia odpadów (roszczenie o zwrot kosztów stało się wymagalne); 8/ art. 107 § 3 k.p.a. polegające na braku sporządzenia prawidłowego uzasadnienia faktycznego decyzji, w szczególności braku wyjaśnienia podstawy faktycznej uznania skarżącej za posiadacza odpadów, a także braku wyjaśnienia czy i jakie odpady, w jakiej ilości oraz z jakich miejsc zostały usunięte z nieruchomości skarżącej. W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji bądź jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Kontroli sądu w niniejszym postępowaniu poddana jest ocena legalności decyzji o nałożeniu obowiązku zwrotu kosztów poniesionych przez Wójta Gminy T. w kwocie [...]zł. za usunięcie odpadów z działki nr [...], właścicielem której jest skarżąca. Decyzja została wydana po, wcześniej decyzji o konieczności niezwłocznego usunięcia w tej działki odpadów zawierających azbest i po wykonaniu tego obowiązku przez podmiot zewnętrzny. Za wykonaną usługę (usunięcie niebezpiecznych odpadów) wystawiona została przez wykonawcę faktura, na kwotę [...]zł. Skarżąca jest też adresatem wcześniejszej decyzji o nakazie usunięcia odpadów z działki nr [...]. Zgodnie z art. 26a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1587 z późn. zm.(dalej; ustawa) w przypadku gdy ze względu na zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska konieczne jest niezwłoczne usunięcie odpadów, właściwy organ podejmuje działania polegające na usunięciu odpadów i gospodarowaniu nimi (ust 1). Właściwym organem w sprawach, o których mowa w ust. 1, jest: w przypadku terenów zamkniętych oraz nieruchomości, którymi gmina włada jako władający powierzchnią ziemi - regionalny dyrektor ochrony środowiska; 2) w przypadku gdy obowiązek usunięcia odpadów powstał w związku z wydaniem decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzeniem nieważności, uchyleniem lub wygaśnięciem decyzji związanej z gospodarką odpadami - organ właściwy do wydania tej decyzji; 3) w pozostałych przypadkach - wójt, burmistrz lub prezydent miasta (ust 2). W celu wykonania obowiązków, o których mowa w ust. 1, właściwy organ określa, w drodze decyzji skierowanej do władającego powierzchnią ziemi: zakres i termin udostępnienia przez niego powierzchni ziemi, obiektów lub innych miejsc, w których znajdują się odpady; 2) zakres i sposób przeprowadzenia działań mających na celu usunięcie odpadów przez ten organ; 3) termin rozpoczęcia i zakończenia działań, o których mowa w pkt 2 (ust 3) Decyzja, o której mowa w ust. 3, podlega natychmiastowemu wykonaniu. Przepisów art. 61 § 3 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 i 803) nie stosuje się (ust 4). Z kolei przepis art. 26a ust 6 ustawy stanowi, że właściwy organ żąda od posiadacza odpadów odpowiedzialnego za gospodarowanie odpadami zwrotu poniesionych przez siebie kosztów działań polegających na usunięciu odpadów i gospodarowaniu nimi. Posiadacz odpadów jest obowiązany zwrócić te koszty w terminie 14 dni od dnia doręczenia żądania. Zgodnie zaś z regulacją zamieszczoną w art. 26a ust 9, po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 6, w stosunku do posiadacza odpadów, który nie ustanowił zabezpieczenia roszczeń, o którym mowa w art. 48a ust. 1, właściwy organ, w drodze decyzji, nakłada na posiadacza odpadów obowiązek zwrotu kosztów, o których mowa w ust. 6, oraz określa wysokość tych kosztów oraz sposób i termin ich uiszczenia. Tytułem wstępu wskazać należy, że sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela wyrażane w orzecznictwie stanowisko, że postępowania prowadzone na podstawie art. 26 i 26a ustawy z 2012 r. o odpadach, to postępowania prowadzane w oparciu o różne przesłanki, a także w różnych trybach i w których adresaci obowiązku usunięcia odpadów są różni. Fakt, że toczyło się już postępowanie na podstawie art. 26 ustawy o odpadach, które zostało zakończone ostateczną decyzją nakazującą usunięcie odpadów, nie stanowi przesłanki uniemożliwiającej wszczęcie postępowania na podstawie art. 26a ustawy i wydanie decyzji w oparciu przesłanki wynikające z art. 26a ustawy (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 kwietnia 2026 r. II SA/Kr 91/26 oraz z dnia 24 stycznia 2023 r. II SA/Kr 1056/22). Celem regulacji zawartej w art. 26a ustawy z 2012 r. o odpadach jest niezwłoczne usunięcie odpadów zagrażających życiu lub zdrowiu ludzi bądź środowisku. Aby skutecznie zrealizować takie cele, ustawodawca zdecydował się na powierzenie właściwemu organowi uprawnienia do podjęcia niezbędnych działań mających doprowadzić do niezawodnego i zgodnego z prawem usunięcia odpadów, bez czekania na wywiązanie się przez posiadacza odpadów z obowiązków nakładanych w trybie art. 26 ustawy, bądź wynikających z art. 47 ust. 5 ustawy. To organ przy tym ma prawo i obowiązek określić zakres i sposób przeprowadzenia działań mających na celu usunięcie odpadów. Organ może ten obowiązek zrealizować w dowolny sposób, skoro nie ma w tym zakresie ustawowych ograniczeń (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 31 marca 2026 r. II SA/Ke 542/25). Zarzut skargi dotyczący wcześniejszego wydania decyzji w trybie art. 26 ustawy, adresatem której jest skarżąca jest bezzasadny. Jak mowa wyżej, decyzja wydana w trybie art. 26a ustawy nie jest uzależniona od warunku, że wcześniej organ nie wydawał decyzji w oparciu o art. 26 ustawy tj. decyzji nakazującej posiadaczowi odpadów nakaz ich usunięcie z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Obie te decyzje mają odmienne (aczkolwiek nie sprzeczne) przesłanki, inny a przynajmniej nie tożsamy (w rozumieniu podmiotu, na który nakłada się określony w decyzji obowiązek) jest też adresat tych decyzji. Decyzja wydana ja podstawie art. 26 ustawy skierowana jest do posiadacza odpadów a przesłanką jej wydania jest ustalenie uprawnionego organu, że odpady tj. substancje lub przedmioty, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany (art. 3 ust 1 pkt 6 ustawy) są gromadzone w miejscach nieprzeznaczonych do ich składowania lub magazynowania. Nakaz kierowany do posiadacza odpadów, to nakaz ich usunięcia. Decyzja wydawana w oparciu o przesłanki z art. 26a ustawy adresata obowiązku usunięcia odpadów wprost nie wskazuje, daje natomiast podstawę dla właściwego organu by we własnym zakresie odpady usuną, z terenu nie przeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Określa bowiem zakres i sposób przeprowadzenia działań mających na celu usunięcie odpadów przez ten organ oraz termin rozpoczęcia i zakończenia tych działań (art. 26a ust 3 pkt 2, 3). Przesłanką zaś wydania tej decyzji jest ustalenie stanu zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska i związaną z tym konieczność niezwłoczne usunięcie odpadów. Nakazy kierowane do posiadacza odpadów w decyzji wydanej na podstawie art. 26a ust 3 ustawy nie dotyczą nakazu usunięcia odpadów, ale zakresu i terminu udostępnienia przez niego powierzchni ziemi, obiektów lub innych miejsc, w których znajdują się odpady (art. 26a ust 3 pkt 1 ustawy). Z kolei postępowanie opisane w art. 26a ust 4 ustawy, kończone decyzją wydaną na podstawie art. 26a ust 9 ustawy jest prostą konsekwencją wydania wcześniej decyzji na podstawie art. 26a ust 3 ustawy. Poniesienie przez organ kosztów usunięcia odpadów niebezpiecznych uprawnia go do żądania zwrotu tych kosztów od posiadacza odpadów a w razie braku ich zwrotu, daje podstawę prawną do wydania decyzji administracyjnej nakładającą obowiązek zwrotu tych kosztów. W niniejszej sprawie decyzją z dnia 23 maja 2023 r. Wójta Gminy T. orzekł konieczność niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nie przeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, zlokalizowanego na terenie działki nr [...] w miejscowości T.. W związku z poniesionymi kosztami usunięcia odpadów w kwocie [...]zł. Wójt Gminy T. wezwał skarżącą, jako posiadacza odpadów do zwrotu tych kosztów. Koszty te nie zostały przez skarżącą zwrócone, konsekwencją czego było wydanie decyzji z dnia 25 sierpnia 2025 r. W postępowaniu tym organ nie ustala kto jest posiadaczem odpadów. Ustalenia te organ poczynił bowiem w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji w oparciu o art 26a ust 3 ustawy, określając mu zakres i termin udostępnienia powierzchni ziemi, obiektów lub innych miejsc, w których znajdują się odpady. Podkreślić przy tym należy, że organ żądając zwrotu poniesionych kosztów usunięcia odpadów działa w ramach związania administracyjnego. Wynika to z kategorycznego formylowania nakazów wynikających z przepisu art 26a ust 6 ustawy a w konsekwencji decyzji wydanej na podstawie art 26 ust 9 "Właściwy organ żąda od posiadacza odpadów odpowiedzialnego za gospodarowanie odpadami zwrotu poniesionych przez siebie kosztów działań polegających na usunięciu odpadów i gospodarowaniu nimi. Posiadacz odpadów jest obowiązany zwrócić te koszty w terminie 14 dni od dnia doręczenia żądania" (art 26a ust 6) " (...) właściwy organ, w drodze decyzji, nakłada na posiadacza odpadów obowiązek zwrotu kosztów, o których mowa w ust 6, oraz określa wysokość tych kosztów oraz sposób i termin ich uiszczenia" (art 26a ust 9). Zarzuty skargi są w tym zakresie zarzuty pozbawione jakichkolwiek podstawy prawnych. Odnosząc się do zarzutu niezastosowania się przez organ do przepisu art 26a pkt 1b ustawy, w sytuacji, gdy odpady na działce nr [...] były składowane już w latach 80 tych i 90 a więc braku podstaw prawnych do stosowania art. 26a ust 1-11, wskazać należy, po pierwsze, że wydanie decyzji w trybie art. 2a ust 9 ustawy, jak mowa wyżej jest, konsekwencją wcześniejszego wydania decyzji w trybie art. 26a ust 3 ustawy. Skoro została wydana ostateczna decyzja na podstawie art. 26a ust 3 ustawy, nie można negować prawnej dopuszczalności wydania decyzji w trybie art. 26a ust 9 ustawy. Przepis art. 26a ust 12 pkt 1b stanowi bowiem, że przepisów ust. 1-11 nie stosuje się, w przypadku gdy odpady są składowane w miejscu, w którym przed dniem 1 października 2001 r. były składowane odpady. Wydanie ostatecznej decyzji w trybie art. 26a ust 3 ustawy nie dopuszcza niemożności wydania decyzji w trybie art. 26a ust 9 ustawy z uwagi na odmienną interpretację przepisu art. 26a ust 12. Po drugie zaś zauważyć należy, że ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o odpadach (Dz. U. Nr 96, poz. 592 z późn. zm.) w art. 21 ust 1 stanowiła, że składowanie lub wylewanie odpadów, zwane dalej "składowaniem odpadów", z zastrzeżeniem ust. 6, może się odbywać wyłącznie w miejscu do tego wyznaczonym. Zgodnie zaś z art. 21 ust 2 w/w ustawy wyznaczenie składowiska odpadów dokonywane jest w trybie przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym. Z kolei przepis art. 21 ust 6 w/w ustawy stanowił zaś, że nie uważa się za składowisko odpadów, wymagające wyznaczenia, w trybie określonym ustawą, takiego miejsca gromadzenia odpadów, na którym umieszczanie ich przez wytwarzającego lub odbiorcę spełnia łącznie następujące warunki: 1) dotyczy odpadów przeznaczonych do wykorzystywania lub unieszkodliwiania, z wyjątkiem składowania, 2) wynika z procesów technologicznych bądź organizacyjnych i nie przekracza terminów uzasadnionych zastosowaniem tych procesów, jednakże nie dłuższych niż jeden rok, 3) odbywa się na terenie, do którego wytwarzający lub odbiorca posiada tytuł prawny. Zgodnie zaś z art. 21 ust 7 w/w ustawy zgodę na miejsce oraz sposób gromadzenia odpadów w przypadku, o którym mowa w ust. 6, wydaje wójt, burmistrz lub prezydent miasta, uwzględniając odpowiednio wymagania ustalone w art. 22. Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o odpadach (Dz. U. Nr 96, poz. 592 z późn. zm.) dopuszczała zatem składowanie odpadów wyłącznie w miejscu do tego wyznaczonych w trybie administracyjnym (składowiskach odpadów), a jako wyjątek od tej reguły, między innymi na terenie, do którego wytwarzający lub odbiorca posiadał tytuł prawny, ale za zgodą właściwego organu administracji. W ocenie sądu posłużenie się przez ustawodawcę w przepisach 37 i art. 50 w/w ustawy sformułowaniem dotyczącym składowania odpadów w miejscu na ten cel nie wyznaczonym, było niedbałością legislacyjną (powinien być użyty termin "gromadzenie odpadów" jak w art. 21 ust 7). Ustawa ta jednak wyraźnie wskazuje, że składowanie odpadów może odbywać się jedynie na wyznaczonych w trybie administracyjnym na składowiskach odpadów (art. 21 ust 1) a legalne gromadzenie odpadów poza tymi składowiskami, dopuszczone było także na terenach do którego wytwarzający lub odbiorca posiada tytuł prawny, po uzyskaniu zgody właściwego organu administracji (art. 21 ust 7). W ocenie sądu wyjątek, o którym mowa w art. 26a ust 12 ustawy aktualnie obowiązującej dotyczy tylko przypadków składowania odpadów w miejscach o których mowa w art. 21 ustawy z 1997 r a nie w miejscach nielegalnego (zagrożonego sankcjami karnymi) gromadzenia odpadów to jest miejsc o których mowa a art 37 oraz art 50. Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności, sąd na zasadzie art 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 11 maja 2026
- Symbol z opisem
- 6135 Odpady
- Hasła tematyczne
- Odpady
- Skarżony organ
- Samorządowe Kolegium Odwoławcze
- Sędziowie
- Joanna Tuszyńska /przewodniczący/ Mirosław Bator /sprawozdawca/ Paweł Darmoń
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
art 25 a · Dz.U. 2023 poz. 1587
Powiązane dokumenty
Sygnatura: III OSK 2522/25 · 23 czerwca 2026
Wyrok NSA z 23 czerwca 2026 r., III OSK 2522/25 – odpady
Sygnatura: III OSK 1857/25 · 23 czerwca 2026
Wyrok NSA z 23 czerwca 2026 r., III OSK 1857/25 – odpady
Sygnatura: III OSK 2442/23 · 23 czerwca 2026
Wyrok NSA z 23 czerwca 2026 r., III OSK 2442/23 – odpady
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny