II SA/Kr 524/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Protokolant: sekretarz sądowy Joanna Biegalska – Ciepacz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 16 lutego 2026 r. znak: SKO.OŚ/4170/5/2026 w przedmiocie sprzeciwu w sprawie eksploatacji przydomowej oczyszczalni ścieków I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie na rzecz J. T. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

II SA/Kr 524/26 UZASADNIENIE Burmistrz [...] decyzją z 19 grudnia 2025 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 152 ust. 4a w zw. z art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U z 2025 r. poz. 647 ze zm., dalej: "Poś"), wniósł sprzeciw do zgłoszenia przez J. T. (dalej: "skarżący") eksploatacji przydomowej oczyszczalni ścieków na działce nr [...] przy ul. [...] w P. , wskazując przy tym, że instalacja nie spełnia wymagań ochrony środowiska w zakresie zastosowania odpowiednich rozwiązań technologicznych. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że oczyszczone ścieki mają trafiać do środowiska za pomocą zraszaczy Green Shower wystających ponad powierzchnię gruntu. "Urządzeniami wodnymi służącymi do wprowadzania do ziemi ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków na potrzeby zwykłego korzystania z wód", o których mowa w art. 394 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2025 r. poz. 960 ze zm., dalej: "Pw"), są m.in. drenaż rozsączający, studnia chłonna, tunel rozsączający oraz skrzynki rozsączające. W świetle art. 84 ust. 2 pkt 1 i 2 Pw przez "rolnicze wykorzystanie ścieków" rozumie się nawadnianie użytków rolnych czy nawożenie użytków rolnych przez dodanie materiałów do gleby albo przez rozprowadzenie na powierzchni, albo przez wstrzykiwanie do gruntu, umieszczenie pod powierzchnią gruntu lub mieszanie z warstwami powierzchniowymi gruntu. Nie ma zatem możliwości stosowania ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków przez ich wykorzystanie do nawadniania za pomocą systemów nawadniających, zraszaczy, drenaży posadowionych na powierzchni gruntu, bo odprowadzanie ścieków następuje do ziemi, a jedyną możliwością rozprowadzenia na powierzchnię gruntu jest "rolnicze wykorzystanie ścieków". Nie sposób uznać jakoby nawadnianie trawnika z przydomowej oczyszczalni za pomocą zraszaczy było rolniczym wykorzystaniem ścieków. W odwołaniu skarżący zarzucił oparcie rozstrzygnięcia na niewiążącej opinii prawnej Ministerstwa Infrastruktury (DGW-5.0212.7.2025 z 6 maja 2025 r., DGW-5.0212.11.2024 z 20 maja 2025 r.) i wskazał, że art. 33 ust. 4 pkt 2 Pw ("wprowadzanie ścieków do ziemi") nie ogranicza metody technicznej do systemów podpowierzchniowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z 16 lutego 2026 r., znak: SKO.OŚ/4170/5/2026, utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy, wskazując przy tym, że termin do wniesienia sprzeciwu został zachowany (bo organ pierwszej instancji pismem 2 grudnia 2015 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia zgłoszenia o opinię geologiczną), zraszacze nie są urządzeniami wodnymi (art. 16 pkt 65 lit. f Pw), zaś powierzchniowe zagospodarowanie ścieków za pomocą zraszaczy stanowi wylewanie ich na grunt, a nie wprowadzanie do ziemi. Skarżący wniósł o uchylenie obu decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Podniósł, że instalacja została pozytywnie oceniona przez Wody Polskie i starostę, jej parametry są dużo lepsze od wymaganych (BZT5 99%, zawiesina ogólna 94,6%), a z dokumentacji technicznej wynika brak ryzyka dla wód gruntowych. Jego zdaniem o kwalifikacji urządzenia wodnego powinna decydować funkcja (wprowadzanie ścieków do ziemi), a nie sposób rozprowadzania ścieków. Powierzchniowe rozprowadzenie przez zraszacze stanowi kontrolowaną infiltrację, a nie "rolnicze wykorzystanie ścieków". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Z punktu widzenia powyższego skarga okazała się być zasadna. Rozpocząć należy od wskazania, że zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U.2025.960 t.j.), właścicielowi gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód stanowiących jego własność oraz z wód podziemnych znajdujących się w jego gruncie. Z kolei zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 2 Pw zwykłe korzystanie z wód obejmuje wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m3 na dobę. Wedle art. 394 ust. 1 pkt 13 Pw zgłoszenia wodnoprawnego wymaga wykonanie urządzeń wodnych służących do wprowadzania do ziemi ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków na potrzeby zwykłego korzystania z wód. Zgodnie z § 2 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 2 lipca 2010 r. w sprawie rodzajów instalacji, których eksploatacja wymaga zgłoszenia, zgłoszenia z uwagi na wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi wymagają oczyszczalnie ścieków o przepustowości do 5 m3 na dobę, wykorzystywane na potrzeby własnego gospodarstwa domowego lub rolnego w ramach zwykłego korzystania z wód. Wedle art. 152 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U.2025.647 t.j.): 1.Instalacja, z której emisja nie wymaga pozwolenia, mogąca negatywnie oddziaływać na środowisko, podlega zgłoszeniu organowi ochrony środowiska, z zastrzeżeniem ust. 8. 4. Do rozpoczęcia eksploatacji instalacji nowo zbudowanej lub zmienionej w sposób istotny można przystąpić, jeżeli organ właściwy do przyjęcia zgłoszenia w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia nie wniesie sprzeciwu w drodze decyzji. 4a. Sprzeciw, o którym mowa w ust. 4, jest wnoszony, jeżeli: 1) eksploatacja instalacji objętej zgłoszeniem powodowałaby przekroczenie standardów emisyjnych lub standardów jakości środowiska; 2) instalacja nie spełnia wymagań ochrony środowiska, o których mowa w art. 76 ust. 2 pkt 1 i 2. Art. 76 Poś zaś stanowi: 1.Nowo zbudowany lub przebudowany obiekt budowlany, zespół obiektów lub instalacja nie mogą być oddane do użytkowania, jeżeli nie spełniają wymagań ochrony środowiska, o których mowa w ust. 2. 2. Wymaganiami ochrony środowiska dla nowo zbudowanego lub przebudowanego obiektu budowlanego, zespołu obiektów lub instalacji są: 1) wykonanie wymaganych przepisami lub określonych w decyzjach administracyjnych środków technicznych chroniących środowisko; 2) zastosowanie odpowiednich rozwiązań technologicznych, wynikających z ustaw lub decyzji; 3) uzyskanie wymaganych decyzji określających zakres i warunki korzystania ze środowiska. W efekcie co do przydomowych oczyszczalni ścieków o przepustowości do 5 m3 na dobę koniecznym jest m.in. spełnienie wymagań z art. 76 ust. 2 pkt 1 i 2. W ocenie organów przedmiotowa oczyszczalnia nie spełnia wymagań z art. 76 ust. 2 pkt 2 Poś. Mianowicie, jakkolwiek są spełnione konieczne parametry oczyszczania ścieków, to sposób ich odprowadzania nie odpowiada wymaganiu "zastosowania odpowiednich rozwiązań technologicznych, wynikających z ustaw lub decyzji". Zastosowanie zraszaczy Green Shower wystających ponad powierzchnię gruntu nie odpowiada, zdaniem SKO, wymogowi zwykłego korzystania z wód zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 2, które to korzystanie obejmuje wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m3 na dobę. Chodzi w ocenie SKO o sformułowanie "do ziemi", przez co SKO rozumie, jak się wydaje, wprowadzanie ścieków od razu pod powierzchnię ziemi. Z tego samego powodu zraszacze takie nie są urządzeniami wodnymi w rozumieniu prawa wodnego. W ocenie Sądu organy nie wyjaśniły przekonywująco, dlaczego zraszacze nie mogą być traktowane jako urządzenia wodne odprowadzające ścieki "do ziemi". Jak trafnie wskazuje SKO, w prawie wodnym jest mowa o wprowadzaniu ścieków "do wód", "do ziemi" i "do urządzeń wodnych". W ocenie Sądu, rozróżnienie to służy do dywersyfikacji rodzaju odbiornika ścieków (woda, ziemia czy urządzenie wodne), a nie sposobu technologicznego ujęcia i przeprowadzenia ścieków do tegoż odbiornika. Wskazane wyżej przepisy nie mówią zatem o tym, że wprowadzenie "do ziemi" ma się odbywać "pod ziemią", a tylko, że odbiornikiem tych ścieków jest ziemia. W tym ujęciu, przy użyciu zraszaczy umieszczonych na powierzchni gruntu – ścieki będą wsiąkać w głąb i tym sposobem tak czy inaczej będą odprowadzane "do ziemi" (a nie, przykładowo, do wód). Zdaniem Sądu, nie mają racji organy, gdy twierdzą, że wspomniane zraszacze nie są to urządzenia wodne w rozumieniu prawa wodnego. Zgodnie z art. 16 pkt 65 Pw, ilekroć w ustawie jest mowa o: urządzeniach wodnych - rozumie się przez to urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów. Trzeba przy tym pamiętać, że wymienione pod literą "f" wyloty urządzeń kanalizacyjnych (służące do wprowadzania ścieków do wód, do ziemi lub do urządzeń wodnych oraz wyloty służące do wprowadzania wody do wód, do ziemi lub do urządzeń wodnych) – wymienione są jedynie przykładowo. W ocenie Sądu, zraszacze są to urządzenia, które poprzez fakt odprowadzania ścieków kształtują zasoby wodne ( tak samo jak wyloty urządzeń kanalizacyjnych). Tym samym są to urządzenia wodne w rozumieniu prawa wodnego. Trzeba jeszcze powiedzieć, że nie jest trafne przeciwstawianie rozwiązania z art. 84 Pw, gdzie jest mowa o rolniczym wykorzystaniu ścieków bytowych, komunalnych i przemysłowych biologicznie rozkładalnych oraz wód z chowu i hodowli ryb – poprzez ich wykorzystanie do nawadniania czy nawożenia użytków rolnych, a przez to ich oczyszczanie – odprowadzaniu ścieków "do ziemi" w innych przepisach. Po pierwsze, w przepisie art. 84 Pw mamy do czynienia z zezwoleniem na zrzut ścieków nieoczyszczonych ze względu na specyficzne potrzeby rolnictwa. Po drugie, w rozumieniu, które Sąd wyżej zaprezentował, wspomniane w tym przepisie rolnicze wykorzystanie również polega na odprowadzaniu ścieków "do ziemi", gdyż ziemia, a nie woda czy urządzenia, jest tutaj odbiornikiem. Stąd też z tego, że ustawodawca wyjątkowo zezwolił tutaj na wprowadzenie ścieków do ziemi poprzez rozprowadzenie po użytku rolnym ścieków nieoczyszczonych, a w związku z tym wskazał tego sposoby – nie można wysuwać wniosku, że jest to przepis stojący w opozycji do wszystkich innych traktujących o wprowadzeniu ścieków "do ziemi". W podsumowaniu wskazać trzeba, że organy nie powołały żadnych konkretnych przepisów, z których wynikałby zakaz zastosowania omawianego rozwiązania technologicznego, a w konsekwencji – podstawa do wniesienia sprzeciwu. Tym samym sprzeciw został wniesiony bezpodstawnie, a skoro tak, decyzje podlegały uchyleniu na zas. art. 145 § 1 pkt 1 lit.a p.p.s.a. O kosztach orzeczono na zas. art. 200 p.p.s.a.