II SA/Kr 21/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędziowie: WSA Joanna Człowiekowska WSA Paweł Darmoń po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. C. na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu udziału w nieruchomości skargę oddala

Starosta [...] decyzja z dnia 15 czerwca 2020 r. nr [...] orzekł o odmowie zwrotu udziału w łącznej wysokości [...] cz. w nieruchomości oznaczonych jako działki: nr [...], objętej KW nr [...], nr [...] objętej KW nr [...], nr [...] objętej KW nr [...], nr [...] objętej KW nr [...] oraz część działki nr [...], objętej KW nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K. w granicach wywłaszczonej działki nr [...], b. gm. kat. [...] w tym na rzecz: A. C. w [...] cz., W. G. w [...] cz., A. K. w [...] cz., M. M. w [...] cz., J. C. w [...] cz., G. N. w [...] cz., M. B. w [...] cz., J. U. w [...] cz., C. W. w [...] cz., Z. C. w [...] cz., U. P. w [...] cz., A. C. w [...] cz., M. N. w [...] cz., R. N. w [...] cz. i P. N. w [...] cz. (pkt 1), o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonych jako działki: nr [...], objętej KW nr [...] [...], nr [...] objętej KW nr [...] [...], nr [...] objętej KW nr [...] [...], nr [...] objętej KW nr KR l [...] oraz część działki nr [...], objętej KW nr [...], pół. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K. w granicach wywłaszczonej działki nr [...], b. gm. kat. [...] na rzecz: A. C., A. C. i H. C. (pkt 2). Odwołanie od części pkt. 1 ww. decyzji Starosty [...] złożył A. C. powyższemu rozstrzygnięciu zarzucając: "naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. l w zw. z art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - poprzez bezzasadną odmowę zwrotu nieruchomości wywłaszczonych, tj. działki nr [...], nr [...] oraz nr [...] wobec błędnego przyjęcia, że ww. działki nie stały się zbędne na cel, na który zostały wywłaszczone, tj. budowę spółdzielczego osiedla mieszkaniowego "[...]", określony w decyzji Urzędu Miasta K. z dnia 22 lutego 1974 r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego spółdzielczego osiedla mieszkaniowego "[...]" w K. oraz decyzji Naczelnika Dzielnicy K. - [...] z dnia 14 marca 1975 r. w przedmiocie wywłaszczenia m. in. nieruchomości oznaczonej wówczas jako działka nr [...] b. gm. kat. [...] na ww. cel, w sytuacji gdy: 1) wywłaszczona działka nr l w zakresie odpowiadającym obecnej działce nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K. "znajdowała się poza obszarem planowanej inwestycji"; 2) w obszarze obejmującym obecna działkę nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K. posadowione są trzy konstrukcje garażowe typu blaszak, nieoznaczone co do numeru oraz wysoce zaniedbane, nie stanowiące ciągu z pozostałymi garażami posadowionymi w obrębie ww. osiedla - gdzie w dalszej części decyzji organ nie uznaje powyższego za część infrastruktury osiedla niezbędnej dla jego prawidłowego funkcjonowania, wskazując iż za ww. niezbędne elementy na kanwie niniejszej Decyzji uznał obszary obejmujące "drogę osiedlową, stację trafo, infrastrukturę ciepłowniczą"; 3) w obszarze obejmującym obecną działkę nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K. posadowiony jest budynek Miejskiego Przedsiębiorstwa [...] S.A. w K., zaś do ww. budynku w części ww. działki przylega budynek prywatnego Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "[...]" Sp. z o.o. w K., w którym mieszczą się magiel oraz pralnia, oferujące swoje usługi dla hoteli, pensjonatów, zakładów gastronomicznych i zakładów pracy - wobec czego nie sposób uznać, iż ww. działalność usługowa wchodzi w skład koniecznej i zwyczajowej infrastruktury osiedla mieszkaniowego, zaś sama ww. firma istnieje dopiero od roku 1988, tj. powstałą w blisko 13 lat po dacie wywłaszczenia rzeczonych nieruchomości, - przy jednoczesnym zaniechaniu ustalenia jaki jest faktyczny zakres zajęcia wywłaszczonych nieruchomości, co, abstrahując od zaniechania dokonania prawidłowego ustalenia, czy ww. nieruchomości nie pozostają zbędne na cel wywłaszczenia, prowadziło do dowolnego przyjęcia przez organ, iż ww. oznaczone działki zajęte i użytkowane są na cel wywłaszczenia w całości i jako takie nie podlegają zwrotowi w żadnej części." Wojewoda decyzją z dnia 9 listopada 2020 r. nr [...] działając na podstawie art. 9 a w związku z art. 142 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postepowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw uchylił część pkt 1 decyzji nr [...] Starosty [...] i orzekł o odmowie zwrotu udziału w łącznej wysokości [...] cz. w nieruchomości oznaczonych jako działki: nr [...], objętej księgą wieczystą nr [...], nr [...] objętej księgą wieczystą nr [...] i nr [...] objętej księgą wieczystą nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...], m. K. w granicach wywłaszczonej działki nr [...], b. gm. kat. [...] w tym na rzecz: A. C. w [...] cz., W. G. w [...] cz., A. K. w [...] cz., K. M. w [...] cz., E. M. w [...] cz., A. H. w [...] cz, B. K. w [...] cz., J. C. w [...] cz., G. N. w [...] cz., M. B. w [...] cz., J. U. w [...] cz., C. W. w [...] cz., Z. C. w [...] cz., U. P. w [...] cz., A. C. w [...] cz., M. N. w [...] cz., R. N. w [...] cz. i P. N. w [...] cz. W uzasadnieniu organ wskazał, że pismem z 14 czerwca 2016 r. L. C. działający w imieniu A. C., H. C., A. C., A. C., U. P., W. G., M. M., A. K. i A. N. wystąpił do P. K. z wnioskiem o zwrot nieruchomości składającej się z działki nr [...], objętej Lwh [...] c.d. KW [...] wywłaszczonej decyzją Naczelnika Dzielnicy [...] z 14 marca 1975 r. Następnie, do sprawy zwrotu, m. in. nieruchomości składających się z działek: nr [...], nr [...] i nr [...], pół. w obr. [...], jedn. ewid. [...], m. K. w granicach wywłaszczonej działki nr [...], b. gm. kat. [...] przyłączyli się: Z. C., C. W. i J. C. (oświadczenie z 24 lutego 2018 r.), G. N., M. B., J. U. (oświadczenie z 20 lutego 2018 r.), J. C., A. C. i ponownie U. P. (oświadczenie z 23 lutego 2018 r.). W dniu 8 stycznia 2020 r. T. W. dostarczył do akt sprawy organu I instancji pełnomocnictwo udzielone mu przez: M. N., R. N. i P. N. do reprezentowania ich w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości składającej się z działki nr [...], obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K.. Decyzją Naczelnika Dzielnicy K. - [...] z 14 marca 1975 r. wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa udział wynoszący łącznie [...] części w działce nr l o pow. 2,1257 ha, obj. Lwh [...] cd. KW [...], b. gm. kat. [...], poł. w obr. [...], dz. adm. [...] pod budowę spółdzielczego osiedla mieszkaniowego "[...]". Na podstawie dokumentacji geodezyjno-kartograficznej Starosta [...] ustalił, iż wywłaszczona działka nr [...] odpowiada obecnie, m. in. działkom: nr [...], nr [...] i nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K.. Zauważyć należy, iż niewątpliwie w omawianej sprawie spełnione zostały dwie podstawowe przesłanki, bez zaistnienia których nie jest możliwe orzeczenie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Po pierwsze, z wnioskiem o zwrot przedmiotowej nieruchomości wystąpiły uprawnione do tego osoby, co potwierdzają zgromadzone w aktach sprawy, stosowne dokumenty. Po drugie zaś, w stosunku do ww. nieruchomości znajdą zastosowanie przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n., gdyż jej nabycie nastąpiło na podstawie decyzji Naczelnika Dzielnicy K. - [...] z 14 marca 1975 r. pod budowę spółdzielczego osiedla mieszkaniowego "[...] w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Na podstawie treści planu realizacyjnego stanowiącego załącznik graficzny do decyzji Urzędu Miasta K. z 22 lutego 1974 r. Starosta [...] stwierdził, że wywłaszczona działka nr [...], b. gm. kat. [...] w zakresie odpowiadającym obecnym działkom nr [...] i nr [...] znajdowała się w obszarze planowanej inwestycji, określonej jako budowa spółdzielczego osiedla mieszkaniowego "[...]", natomiast w zakresie odpowiadającym obecnej działce nr [...] znajdowała się poza obszarem planowanej inwestycji, jednakże znajdowała się "w granicach niniejszego opracowania", a w jej obszarze planowana była droga dojazdowa do osiedla. Według ww. planu na obecnych działkach nr [...] i nr [...] przewidziano "budynki do śmierci technicznej", a na działkach nr [...] planowana była droga osiedlowa. Jak zauważył organ I instancji, z rastru archiwalnej mapy sytuacyjno -wysokościowej, sporządzonej wg stanu wrzesień 1985 r., tj. na 10 rok od daty wywłaszczenia wynika, że na terenie działek: nr [...], nr [...] i nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K. zrealizowano inwestycje związaną z celem wywłaszczenia. Obecnie działki nr [...] i nr [...] zabudowane były budynkiem, natomiast na działce nr [...] znajdowała się droga. W celu ustalenia sposobu użytkowania przedmiotowej nieruchomości organ I instancji pozyskał do akt sprawy z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Warszawie zdjęcia lotnicze obejmujące przedmiotową nieruchomość wykonane w 1975 r., 1982 r., 1993 r., 1998 r. i 2003 r. Z powyższych zdjęć wynika, że stan zagospodarowania tego terenu częściowo uległ zmianie po wywłaszczeniu. Na zdjęciu wykonanym w 1975 r. przedmiotowy obszar stanowił teren budowy. Na zdjęciu z 1982 r. działka nr [...] stanowiła teren budowy, działka nr [...] w części zabudowana była budynkiem odpowiadającym obecnemu budynkowi Przedsiębiorstwa [...] a w pozostałej części stanowił parking dla samochodów, a działka nr [...] stanowiła drogę osiedlową. Zdjęcie z 1993 r. ukazuje taki sam stan-zagospodarowania działek nr [...] i nr [...], natomiast na działce nr [...] znajdowały się garaże. Na zdjęciach z 1998 r. i z 2003 r. stan zagospodarowania przedmiotowych nieruchomości nie uległ zmianie. W ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego 6 grudnia 2018 r. Starosta [...] przeprowadził rozprawę administracyjną połączoną z oględzinami nieruchomości, podczas której stwierdzono, że w obszarze działki nr [...] od strony północnej zlokalizowany jest dojazd betonowy usytuowany na terenie stanowiącym otoczenie budynku MPEC S.A. W dalszej części zajęta jest pod pas zieleni pomiędzy ww. wjazdem a budynkiem MPEC S.A. Część tego murowanego budynku na długości ok. 6 metrów zlokalizowana jest w obszarze opisywanej działki nr [...]. Od strony wschodniej znajduje się droga dojazdowa do budynku zajmowanego przez MPEC i magiel. Pomiędzy drogą dojazdową, a samym budynkiem jest pas zieleni (trawnik). Działka nr [...] ma kształt trójkąta; przy jej granicy południowej zlokalizowany jest betonowy słup lampy oświetlającej, dojazd do garaży, który usytuowany jest na działce nr [...]. .Wnioskodawcy zwrócili uwagę, iż lampa służy oświetleniu terenu MPEC-u, a nie, terenu garaży, które użytkowane są prawdopodobnie bezumownie. W obszarze działki nr [...] zlokalizowane są również części 4 garaży blaszaków. Z kolei działka nr [...] stanowi asfaltową drogę ul. [...] z chodnikiem z kostki brukowej od strony południowej. Następnie, pismem z 3 lipca 2019 r. [...] poinformowała, iż na działkach nr [...] i nr [...] nie znajduje się infrastruktura teletechniczna, która znajduje się na działce nr [...]. Spółka [...] pismem z 18 lipca 2019 r. wskazała, iż na terenie działki nr [...] znajdują się 4 x relacje kablowe SN 3180-33023 (...), kable sieci nN oraz stacja trafo, na terenie działki nr [...] znajdują się 3 x relacje kablowe SN 33026-33023 (...), a na terenie działki nr [...] znajdują się linie kablowe SN relacji st. 33150-33023 (...). Z pisma Miejskiego Przedsiębiorstwa [...] S.A. z 30 lipca 2019 r. wynika, że na częściach działek nr [...], nr [...] i nr [...] posadowiona jest infrastruktura ciepłownicza. Dla potrzeb prowadzonego postępowania organ I instancji pozyskał ponadto informacje na temat obciążeń przedmiotowych nieruchomości prawami obligacyjnymi bądź rzeczowymi na rzecz osób trzecich. Zgodnie z pismem Urzędu Miasta K. z 25 kwietnia 2018 r. działki nr [...] i nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K. nie są obciążone prawami obligacyjnymi ani rzeczowymi ustanowionymi na rzecz osób trzecich. Ponadto pismem z 7 marca 2018 r. Zarząd Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. poinformował, że: "działka nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] zagospodarowana jest infrastrukturą drogową ul. [...]. Przedmiotowa droga na omawianym odcinku nie została zaliczona do żadnej z kategorii dróg publicznych, stanowi drogę wewnętrzną i pozostaje w zarządzie tut. jednostki. Mając na uwadze powyższe organ I instancji wskazał, że celem wywłaszczenia była budowa spółdzielczego osiedla mieszkaniowego "[...]" w/ramach którego miały powstać nie tylko budynki mieszkalne, ale także cała infrastruktura związana z jego funkcjonowaniem, m. in. droga osiedlowa oraz inne obiekty i urządzenia techniczne, co w ocenie Starosty [...] zostało na przedmiotowej nieruchomości zrealizowane. W oparciu o zgromadzony w postępowaniu materiał dowodowy, w świetle przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami Starosta [...] uznał zatem, iż działki: nr [...], nr [...] i nr [...] nie są zbędne na cel wywłaszczenia, ponieważ przedmiotowy teren stanowił i stanowi nadal część infrastruktury osiedla niezbędnej dla jego prawidłowego funkcjonowania (droga osiedlowa, stacja trafo, infrastruktura ciepłownicza) i orzekł o odmowie ich zwrotu. W tym .miejscu wskazać należy, iż jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, celem wywłaszczenia przedmiotowych nieruchomości była budowa kompleksowo zaprojektowanego spółdzielczego osiedla mieszkaniowego "[...]", wymagającego dla swojego prawidłowego funkcjonowania powstania również dróg osiedlowych i infrastruktury technicznej. Jak ustalił organ I instancji, na wnioskowanych do zwrotu nieruchomościach znajdują się sieci: energetyczna i ciepłownicza, które zostały wybudowane na potrzeby osiedla mieszkaniowego "[...]" i nadal służą zaspokajaniu potrzeb jego mieszkańców - fakt ten nie jest negowany przez żadną ze stron niniejszego postępowania. Dodatkowo, na działce nr [...] znajduje się droga. W piśmie z 18 lipca 2019 r. spółka [...] wskazała, iż na terenie działki nr [...] znajdują się 4 x relacje kablowe SN 3180-33023 (...), kable sieci nN oraz stacja trafo, na terenie działki nr [...] znajdują się 3 x relacje kablowe SN 33026-33023 (...), a na terenie działki nr [...] znajdują się linie kablowe SN relacji st. 33150-33023 (...). "Inwestycja realizowana była na potrzeby budowanego osiedla [...] prawdopodobnie przez Centralny Związek Spółdzielni Budownictwa Mieszkaniowego, ul. [...] w K.. Realizacja budowy infrastruktury to lata 1977 i następne. Również z pisma Miejskiego Przedsiębiorstwa [...] S.A. z 30 lipca 2019 r. wynika, że na częściach działek nr .[...], nr [...] i nr [...] posadowiona jest infrastruktura ciepłownicza "wykonana w technologii tradycyjnej o średnicy 2 x Dn 250, która dokumentem: PT nr [...] z dnia 20.03.1981 r. została przekazana na majątek MPEC S.A. oraz sieć ciepłownicza wykonana w technologii rur preizolowanych o średnicy 2 x Dn 200, która dokumentem: OT nr [...] z dnia 30.12.2011 r. wprowadzona została na majątek MPEC S.A." Z powyższego wynika zatem, iż budowa drogi oraz powstanie infrastruktury technicznej osiedla było, także celem wywłaszczenia i wobec tego faktu, zdaniem organu odwoławczego zrealizowanie tych elementów osiedla mieszkaniowego stanowi realizację celu wywłaszczenia na przedmiotowych nieruchomościach. Taki pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 września 2013 r. sygn. akt I OSK 643/12, w którym NSA stwierdził, iż: "zrealizowana infrastruktura podziemna nierozerwalnie związana jest z obsługą istniejącego osiedla i jako taka była jednym z celów, dla których dokonano wywłaszczenia. Wybudowaną infrastrukturę techniczną należy, bowiem uznać, za urządzenia służące mieszkańcom osiedla (cel publiczny). (...). Jednocześnie wyjaśnić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą podziela pogląd, wielokrotnie wyrażany w orzecznictwie, że budowa infrastruktury technicznej z natury rzeczy nie koliduje ze zwrotem nieruchomości, jednakże jedynie w sytuacji, gdy ta infrastruktura techniczna nie stanowi celu wywłaszczenia, a związana jest jedynie z realizacją innej inwestycji będącej celem wywłaszczenia. W niniejszej sprawie cel wywłaszczenia został określony jako budowa osiedla wielorodzinnego "(...)", a uszczegółowienie tej inwestycji znalazło się w planie realizacyjnym zatwierdzonym decyzją Wydziału Gospodarki Przestrzennej, Geologii i Ochrony Środowiska Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z (...) września 1973 r., nr (...). Jednym z elementów inwestycji, a tym samym celem wywłaszczenia była budowa infrastruktury technicznej osiedla. Cel ten został zrealizowany. (...) Zauważyć należy, że nawet, jeśli dana nieruchomość została wywłaszczona na jakikolwiek cel publiczny i inwestycja ta w określonym czasie została zrealizowana, a później ta nieruchomość została zaadaptowana na inne cele, to, mimo że nieruchomość nie jest już wykorzystywana na cel wywłaszczenia, to jednak należy uznać, iż sam cel wywłaszczenia został zrealizowany (por. wyrok NSA z 27 sierpnia 2009 r. sygn. akt I OSK 1138/08 oraz z 13 stycznia 2010 r. sygn. akt I OSK 471/09. Tym niemniej w rozpoznawanej sprawie cel wywłaszczenia został osiągnięty i nieruchomość nadal jest wykorzystywana zgodnie z nim w części dotyczącej infrastruktury technicznej osiedla. Mając na uwadze powyższe Wojewoda zauważył, iż przedmiotowe nieruchomości, oznaczone jako działki: nr [...], nr [...] i nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], m. K. zostały wykorzystane na cel wywłaszczenia, a mianowicie pod, budowę osiedla mieszkaniowego "[...]", a w jego ramach pod budowę infrastruktury technicznej (sieć energetyczna i ciepłownicza) i powstanie drogi. Tym samym nie można uznać przedmiotowych nieruchomości jako zbędnych na cel wywłaszczenia i orzec o ich zwrocie. Dodać również w tym miejscu należy, iż co prawda infrastruktura techniczna nie znajduje się na całej wnioskowanej do zwrotu nieruchomości, jednakże dla prawidłowej eksploatacji i konserwacji sieci ciepłowniczej i energetycznej muszą istnieć strefy ochronne wolne od zadrzewienia. Poza tym, w części wywłaszczona nieruchomość stanowi betonowy dojazd i teren zielony, a jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 846/13 dotyczącym zwrotu działki wywłaszczonej pod budowę osiedla mieszkaniowego, obecnie porośniętej jedynie dziką trawą i krzakami inwestycja w postaci budowy osiedla mieszkaniowego ma charakter złożony i wieloetapowy, a jej realizacja może trwać niejednokrotnie dłuższy okres. Teren zajęty przez osiedla mieszkaniowe nie musi być w całości pokryty różnymi inwestycjami budowlanymi. W szczególności mogą występować na nim również tzw. obszary zielone, czy rekreacyjne lub strefy ochronne. Zgromadzone zatem w postępowaniu materiały i dowody wskazują, że na całym przedmiotowym terenie, odpowiadającym nieruchomości wywłaszczonej, zrealizowano cel wywłaszczenia określony jako budowa osiedla mieszkaniowego. Nie można bowiem tracić z pola widzenia faktu, iż zrealizowana infrastruktura techniczna nie była celem samym w sobie, ale została zrealizowana w ramach budowy osiedla mieszkaniowego. Wobec powyższego, zdaniem organu odwoławczego należy stwierdzić, iż na cel wywłaszczenia niezbędne były całe przedmiotowe nieruchomości, pomimo faktu, iż same instalacje nie były położone na całej powierzchni tej działki. Oceniając zatem zebrany w sprawie materiał dowodowy, w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11, należy stwierdzić, iż cel wywłaszczenia został na przedmiotowych nieruchomościach zrealizowany, a tym samym nie można orzec o ich zwrocie na rzecz uprawnionych podmiotów. Odnosząc się do zarzutów odwołania wskazać należy, iż działka nr 1/17 znajdowała się, co prawda poza obszarem planowanej inwestycji, jednakże znajdowała się "w granicach niniejszego opracowania", a w jej obszarze planowana była droga dojazdowa do osiedla. Zauważyć również należy, iż plany realizacyjne o tyle mogą mieć znaczenie, o ile umożliwiają, czy też ułatwiają właściwie ustalenie i wyłożenie samej decyzji wywłaszczeniowej. Są przydatne szczególnie wówczas, kiedy sama decyzja jest niejasna lub na tyle ogólna, że ustalenie tylko na jej podstawie konkretnego celu wywłaszczenia nie jest możliwe. W przedmiotowej sprawie takiego problemu nie ma. Realizacja spółdzielczego osiedla mieszkaniowego "[...]" to cel konkretnie i jasno określony. Dla przedmiotowej sprawy nie ma również znaczenia, iż na przedmiotowych nieruchomościach znajdują się trzy konstrukcje garażowe typu blaszak oraz w części budynek prywatnego przedsiębiorstwa. Zauważyć bowiem należy, że nawet, jeśli dana nieruchomość została wywłaszczona na jakikolwiek cel publiczny i inwestycja ta w określonym czasie została zrealizowana, a później ta nieruchomość została zaadaptowana na inne cele, to, mimo że nieruchomość nie jest już wykorzystywana na cel wywłaszczenia, to jednak należy uznać, iż sam cel wywłaszczenia został zrealizowany. Tym bardziej w niniejszej sprawie, kiedy na wywłaszczonych nieruchomościach zrealizowano cel wywłaszczenia (sieć ciepłownicza i energetyczna oraz droga) i nieruchomości nadal są wykorzystywane zgodnie z nim w części dotyczącej infrastruktury technicznej osiedla. Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł A. C. zaskarżając ją w zakresie odmowy zwrotu na rzecz skarżącego udziału wynoszącego [...] cześć w nieruchomościach oznaczonych jako działka nr [...], działka [...] oraz działka [...]. Przedmiotowej decyzji zrzucił naruszenie: 1/ art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 w zw. z art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez bezzasadną odmowę zwrotu nieruchomości wywłaszczonych, tj. działek nr [...], nr [...] oraz nr [...], wobec błędnego przyjęcia, że ww. działki nie stały się zbędne na cel, na który zostały wywłaszczone, tj. budowę spółdzielczego osiedla mieszkaniowego "[...]", określony w decyzji Urzędu Miasta K. z dnia 22 lutego 1974 r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego spółdzielczego osiedla mieszkaniowego "[...]" w K. oraz decyzji Naczelnika Dzielnicy K. - [...] z dnia 14 marca 1975 r. w przedmiocie wywłaszczenia m.in. nieruchomości oznaczonej wówczas jako działka nr [...] b. gm. kat. [...] na ww. cel, oraz iż w obszarze ww. nieruchomości został zrealizowany pierwotny cel przedmiotowej inwestycji, w sytuacji, gdy: - wywłaszczona działka nr [...] w zakresie odpowiadającym obecnej działce nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K. "znajdowała się poza obszarem planowanej inwestycji" rozumianej jako budowa spółdzielczego osiedla mieszkaniowego "[...]", wobec czego późniejsze wykorzystanie tejże działki jako drogi dojazdowej do osiedla "[...]" nie stanowi o celowym wywłaszczeniu ww. działki a winno być traktowane jako realizacja odrębnej inwestycji; - w obszarze obejmującym obecną działkę nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K. posadowione są trzy konstrukcje garażowe typu blaszak, nieoznaczone co do numeru oraz wysoce zaniedbane, nie stanowiące ciągu z pozostałymi garażami posadowionymi w obrębie ww. osiedla oraz do których nie prowadzi żaden bezpośredni wjazd (stąd posadowiona tamże latarnia uliczna nie spełnia żadnej funkcji użytkowej), albowiem otoczone pozostają chodnikiem oraz wysokimi trawami, a nadto ww. konstrukcje garażowe nie pozostają w użytku mieszkańców osiedla, nie pozostając w ogólności obciążone jakimikolwiek ujawnionymi prawami osób trzecich; - ze zdjęć lotniczych pochodzących z Centralnego Ośrodka Dokumentami Geodezyjnej, obejmujących przedmiotowe nieruchomości, wynika, iż w 1975 r. i w 1982 r. działka nr [...] stanowiła "teren budowy", zaś dopiero w 1993 r. posadowione na tejże były już rzeczone blaszane konstrukcje garażowe, co przeczy przyjęciu przez organ II instancji, iż nawet temporalnie na ww. obszarze zrealizowany został cel wywłaszczenia, w sytuacji gdy od 1982 r. teren ten pozostawał zbędny na cele wywłaszczenia; - w obszarze obejmującym obecną działkę nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K. posadowiony jest jedynie w części budynek Miejskiego Przedsiębiorstwa [...] S.A. w K., zaś do ww. budynku w dalszej części ww. działki przylega budynek prywatnego Przedsiębiorstwa Wielobranżowe "[...]" Sp. z o.o. w K., w którym mieszczą się magiel oraz pralnia, oferujące swoje usługi dla hoteli, pensjonatów , zakładów gastronomicznych i zakładów pracy - wobec czego nie sposób uznać, iż ww. działalność usługowa wchodzi w skład koniecznej i zwyczajowej infrastruktury osiedla mieszkaniowego, zaś sama ww. firma istnieje dopiero od roku 1988, tj. powstała w blisko 13 lat po dacie wywłaszczenia rzeczonych nieruchomości, a zatem co najmniej w tej części na której posadowiony jest prywatna nieruchomość podmiotu prywatnego Spółki [...] powinien nastąpić zwrot nieruchomości na rzecz skarżącego’ 2/ naruszenie przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a to art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 21 ust. 2 i art. 31 ust. 3 poprzez nieuzasadnioną odmowę zwrotu nieruchomości zbędnych dla celów wywłaszczenia, a tym samym bezprawną ingerencję w prawo własności ponad poziom dopuszczalny ustawą; 3/ art. 7, 77 i 107 K.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego zebrania materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie, oraz rażąco dowolną ocenę pobieżnie zebranego materiału dowodowego, polegającego na: - zaniechaniu ustalenia przez organ II instancji w jakim okresie posadowione zostały w obrębie aktualnej działki nr [...] trzy garaże typu blaszak oraz w na jakiej podstawie nastąpiło powyższe, a także czy obecnie ww. garaże są użytkowane, w czyim władaniu pozostają i w oparciu o jaką podstawę - i w konsekwencji powyższego dowolne przyjęcie, iż ww. blaszane konstrukcje garażowe posadowione zostały w bezpośrednim związku z realizacją inwestycji budowy spółdzielczego osiedla mieszkaniowego "[...]" i użytkowane są przez mieszkańców rzeczonego osiedla, tworząc niezbędną infrastrukturę osiedlową; - zaniechaniu ustalenia i wykazania, iż znajdujący się w obrębie nr [...] budynek Miejskiego Przedsiębiorstwa [...] S.A. w K. posadowiony został w okresie i w ramach realizacji inwestycji objętej celem wywłaszczenia, a przede wszystkim, iż wchodzi on w infrastrukturę mającą na celu zaopatrzenie w energię cieplną wyłącznie osiedla mieszkaniowego "[...]" w K., a nie służy na cele funkcjonowania innej inwestycji niż objęta celem wywłaszczenia, zwłaszcza iż ww. budynek MPEC S.A. w K. położony jest w skrajnej granicy byłej działki nr [...]; - zaniechaniu ustalenia, jaki obszar działek nr [...], [...] oraz [...] zajmuje podziemna infrastruktura techniczna (ciepłownicza i energetyczna), tj. jaki jest dokładny przebieg rzeczonych podziemnych linii oraz jaki w niniejszej sytuacji zakres obszarowy zajmowałyby strefy ochronne wolne od zadrzewienia, niezbędne dla prawidłowej eksploatacji i konserwacji ww. sieci podziemnych, przy jednoczesnym błędnym utożsamieniu istnienia ww. ewentualnych ograniczeń w zabudowie tychże nieruchomości w określonej części z okolicznością rzeczywistego ich zagospodarowania zgodnie z celem wywłaszczenia co doprowadziło do dowolnego i odgórnego przyjęcia przez organ II instancji, iż przedmiotowe nieruchomości w całości zagospodarowane zostały zgodnie z celem wywłaszczenia i stricte na potrzeby budowy oraz funkcjonowania spółdzielczego osiedla "[...]" w K.. W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie odmowy zwrotu na rzecz skarżącego udziału wynoszącego [...] cześć w nieruchomościach oznaczonych jako działka nr [...], działka [...] oraz działka [...] oraz o uchylenie w tym samym zakresie decyzji organu i instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej powoływana jako P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 P.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 P.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty – w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania. Kontroli sądu w niniejszej sprawie poddana jest ocena legalności decyzji o odmowie zwrotu udziału w nieruchomości. W ocenie organów administracji, cel wywłaszczenia – budowa osiedla Piaski Wielkie został zrealizowany a zatem nieruchomość nie stała się zbędna na cel, na jaki została wywłaszczona. W ocenie sądu decyzja jest prawidłowa. Zgodnie z dyspozycją art. 136 ust 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 z późn. zm. (dalej; u.g.n.). poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Przepis art. 137 ust 1 ustawy stanowi natomiast, iż nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Z kolei art. 216 ust 1 przesądza, iż przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79) (...). Przedmiotem niniejszego postępowania jest nieruchomość wywłaszczona w oparciu o przepisy w/w aktu tj. ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Żądanie zwrotu tej nieruchomości zostało złożone przez osoby uprawnione – spadkobierców byłego właściciela. Organy przeprowadziły zatem prawidłowo postępowanie zmierzające wykazania czy żądanie zwrotu tej nieruchomości jest zasadne tj. do ustalenia czy cel wywłaszczenia został (nie został) zrealizowany. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13 marca 2014 r. P 38/11 orzekł, iż art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Orzeczenie to na nowo zdefiniowało pojęcie zbędności na cel wywłaszczenia nieruchomości wywłaszczonych przed 27 maja 1990 r. Jeżeli bowiem cel wywłaszczenia został zrealizowany po upływie terminów, o których mowa w art. 137 ust 1 u.g.n., ale przed złożeniem wniosku o zwrot tej nieruchomości i przed datą 22 września 2004 r., brak podstaw by uznać, iż nieruchomość stałą się zbędna na cel wywłaszczenia, a co za tym idzie, że żądanie jej zwrotu było uprawnione. Tytułem wstępu wskazać należy, iż przedmiotowa sprawa dotyczy przejęcia własności nieruchomości (wywłaszczenia) jakie dokonało się w latach 70-tych ubiegłego wieku, wywłaszczenia które dokonane było w zupełnie innym porządku prawnym, niż porządek aktualnie obowiązujący. Obecnie wywłaszczenie to akt indywidualny z jasno określonym celem publicznym, na jaki ma być ono dokonane i polega na pozbawieniu albo ograniczeniu prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. W przeszłości wywłaszczenie (przejęcie na własność) było często aktem zbiorowym - skierowanym do wielu podmiotów a cel, na jaki wywłaszczenia (odjęcia własności) dokonywano, określany był przeważnie w bardzo ogólnikowy sposób. Jak stanowi w art. 216 ust 1 u.g.n. - przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości Odpowiedzenie stosowanie przepisu dopuszcza pewne modyfikacje, jeżeli nie co do samego brzmienia normy prawnej wywodzonej z danego przepisu to z pewnością do określenia szczegółowości kwestii normowanych tym przepisem (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 21 marca 2013 r. II SA/Ke 119/13). Jak mowa wyżej, w przeszłości akt wywłaszczenia nie odpowiadał aktualnie obowiązującym standardom. Nie można w ocenie sądu do stanów faktycznych zaistniałych w innym porządku prawnym stosować wprost aktualnych uregulowań w zakresie takich pojęć jak cel wywłaszczenia czy realizacja celu wywłaszczenia. Interpretacja pojęcia "cel wywłaszczenia" musi uwzględniać fakt, że w dacie dokonania wywłaszczenia i co wynikało z ówcześnie obowiązujących przepisów i praktyki, cel wywłaszczenia nie musiał być precyzyjnie określony a podmioty przejmujące własność nieruchomości nie były ograniczone czasowo w realizacji tego celu. Często kwestie - co konkretnie miało być realizowane na danym obszarze wywłaszczonym, określane było już po wywłaszczeniu w planach realizacyjnych czy planach generalnych, które zresztą (także legalnie) były zmieniane bądź korygowane. Podobnie należy podchodzić do kwestii realizacji celu wywłaszczenia. Gdy cel wywłaszczenia nie był precyzyjnie określony, nie można też precyzyjnie ustalić, co w ramach tego celu zostało zrealizowane. Istotnym jest ustalenie, że w następstwie wywłaszczenia, w którym cel określony był szeroko lub nieprecyzyjnie wykonano roboty, których skutki z tym celem można powiązać funkcjonalnie tj. ustalić że efekt wykonanych prac dotyczących zagospodarowania danego terenu pozostaje w związku z celem na jaki ten teren wywłaszczono. W ocenie sądu, jeżeli ustalono, iż celem wywłaszczenia miała być budowa osiedla Piaski Wielkie, organ nie musiał ustalać czy wywłaszczona działka miała podlegać jakiemuś szczególnemu, konkretnemu zagospodarowaniu – jak mowa wyżej ówczesne uregulowania prawne takich wymogów nie przewidywały. Dla wykazania, że cel wywłaszczenia został zrealizowany wystarcza ustalenie, iż wywłaszczony teren został zagospodarowany, jako fragment miejskiej infrastruktury tj. czy to pod zabudowę, czy pod infrastrukturę techniczną czy pod też tereny zielone. Jak wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 lipca 2016 r. I OSK 2600/14w przypadku realizacji takiej inwestycji jak osiedle mieszkaniowe, o wykorzystaniu na cel wywłaszczenia świadczy nie tylko zabudowanie budynkami mieszkaniowymi, ale także wszelkimi innymi obiektami, które są potrzebne dla osiedla. O wykorzystaniu na cel wywłaszczenia może także świadczyć inne niż zabudowa zagospodarowanie, w tym pozostawienie terenów zielonych. W przypadku realizacji dużej inwestycji na poszczególnych etapach może dochodzić do zmian w projektach zagospodarowania poszczególnych części terenu, stanowiących o realizacji osiedla (podobnie w wyrokach NSA z dnia z 21 kwietnia 2016 r., I OSK 1519/14, 30 sierpnia 2017 I OSK 2999/15 oraz z dnia 30 stycznia 2018 r. I OSK 670/16)). Poglądy wyżej przytoczonych orzeczeniach sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela.. Mając na względzie fakt, że wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano w okresie, kiedy przepisy nie wymagały od organów administracji uszczegółowienia celu, na jaki dana nieruchomość była wywłaszczana lub przejmowana a także z uwagi na charakter tych aktów, które często nie dotyczyły jednej konkretnej ale kilku, kilkunastu, czy nawet kilkudziesięciu nieruchomości, wskazać należy iż ustalenie, że nieruchomość wywłaszczona była na cel budowy osiedla mieszkaniowego oznacza, iż celem wywłaszczenia było zainwestowanie różnego rodzaju, na które to zainwestowanie składa się budowa osiedli (zabudowa mieszkaniowa) ale też urządzeń infrastruktury towarzyszącej takiej zabudowie jak np. przedsiębiorstwa ciepłowniczego, drogi, chodniki, parkingi czy tereny zielone. Stwierdzenie, że takie zainwestowania zostało zrealizowane pozwala organowi uznać, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany. Organ nie musi ustalać, co konkretnie na danym obszarze miało powstać, bo jak mowa wyżej, w dacie wywłaszczenia takie wymogi tj. uszczegółowienie rodzaju zainwestowania na danej, wywłaszczanej działce, nie obowiązywały. Często dokonanie takiego ustalenia jest wręcz niemożliwe, bo w dacie dokonania wywłaszczenia takiego uszczegółowienia - co konkretnie ma powstać na wywłaszczonej działce, nie poczyniono. W ocenie sądu pojęcie "cel wywłaszczenia" odnosić należy do czasu poprzedzającego dokonanie tego aktu (zamiar organu wywłaszczającego) oraz najpóźniej czasu, kiedy czynność ta (wywłaszczenie) była dokonana. Cel wywłaszczenia nie mógł być określany po dokonaniu tej czynności - musiał być formułowany (ustalany) przed jej dokonaniem i oznajmiony także w zakresie jego konkretyzacji w dacie, w jakiej wywłaszczenia dokonywano i w stosunku do osób, które wywłaszczano. Późniejsze zdarzenia nie mogą celu wywłaszczenia określać. W niniejszej sprawie organy ustaliły, że celem wywłaszczenia miała być realizacja na tym terenie osiedla mieszkaniowego [...] Jak wynika z ustaleń organu, na działkach, których zwrotu domaga się skarżący zrealizowany został budynek Przedsiębiorstwa [...] z infrastrukturą towarzyszącą (dojazd, zieleń towarzysząca i oświetlenie) oraz garaże blaszkowe oraz droga z chodnikiem nie zaliczona do sieci dróg publicznych – ul. [...] Na działkach tych zlokalizowane są także sieci kablowe zrealizowane na potrzeby budowy osiedla. W ocenie sądu wszystkie te elementy to część infrastruktury miejskiej czy węziej ujmując, osiedlowej a ich realizacja, o czym dobitnie świadczą zdjęcia lotnicze (k. 481 tom II akt adm.) nastąpiła przed 4 maja 1982 r., chociaż i ta kwestia tj. daty realizacji poszczególnych fragmentów osiedla po wydaniu wyżej przytoczonego wyroku Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z dnia 13 marca 2014 r. P 38/11 nie ma większego znaczenia, podkreślić wypada, iż kontrolowana w niniejszym postpowaniu realizacja celu wywłaszczenia nastąpiła prze upływem 10 lat od daty wywłaszczenia. Konkludując, stwierdzić należy, iż organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że cel wywłaszczenia – budowa osiedla [...], we fragmentach wywłaszczonych nieruchomości zwrotu których domaga się skarżący, został zrealizowany. Żądanie zwrotu tych nieruchomości nie miało zatem umocowania prawnego. Odnosząc się do zarzutów skargi, podnieść należy, iż nie zasługują one na uwzględnienie. Fakt, że droga zlokalizowana na działce nr [...] nie ma statusu drogi publicznej a co za tym idzie nie jest wyłączona z obrotu i co do zasady może podlegać zwrotowi, to wskazać należy iż, nieruchomość taka może być zwrócona byłemu właścicielowi lub jego następcy prawnemu ale jedynie w sytuacji kiedy cel wywłaszczenia był na tyle precyzyjnie wskazany, że można ustalić że realizacja drogi niepublicznej tym celem nie była tj. celem wywłaszczenia była np. budowa szkoły która na wywłaszczonej działce zrealizowana nie została a działka jest wykorzystywana jako droga niepubliczna. Jak mowa wyżej, ogólnie określony cel wywłaszczenia – budowa osiedla, musi skutkować przyjęciem, że realizacja drogi wewnętrznej do obsługi osiedla odpowiada celowi, na jaki nieruchomość została wywłaszczona. Bez znaczenia pozostaje także, co aktualnie znajduje się na terenie budynku MPEC SA i w jego otoczeniu i jaka działalność jest tam prowadzona. Istotnym jest, że budynek ten powstał w ramach realizacji osiedla mieszkaniowego. Sposób jego późniejszego i aktualnego wykorzystania jest bez znaczenia dla uznania, że cel wywłaszczenia, jakim była realizacja osiedla mieszkaniowego, został zrealizowany. W końcu kwestia daty realizacji blaszanych garaży w świetle przytoczonego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r. P 38/11 jest bez znaczenia. Garaże takie (sąd nie ocenia tu kwestii estetycznych) dla struktury osiedli mieszkaniowych, szczególnie w czasach minionych, były elementem dość powszechnie występującym. Trudno więc uznać, że realizacja tych garaży sprzeciwiała się celowi na jaki nieruchomość została wywłaszczona. W końcu, co do podziemnej sieci kablowej, wskazać należy, iż nie stanowi ona jedynego celu, na jaki nieruchomość ta została wykorzystana. Sieci te są jedynie częścią infrastruktury nieruchomości, na której zrealizowano przede wszystkim zabudowę kubaturową oraz drogę stanowiące fragment osiedla mieszkaniowego. Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności sąd na zasadzie art. 151 P.p.s.a orzekła jak w sentencji.