II SA/Lu 68/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi Gminy Miejskiej [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...]; II. zasądza od Wojewody na rzecz Gminy Miejskiej [...] kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. Wojewoda po rozpoznaniu odwołania B. Ł. utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] lipca 2020r. o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości niezabudowanej położonej w Ł. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha oraz projektowana działka nr [...] o pow. [...] ha powstałą z podziału działki nr [...] o pow. [...] ha, wykazaną na mapie do celów prawnych, wpisanej do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] marca 2018 r. Nr [...] na rzecz T. J. w udziale [...] części, J. J. w udziale [...] części, B. K. w udziale [...] części, A. D. w udziale [...] części, E. Z. w udziale [...] części i S. J. w udziale [...] części. oraz umarzającej postępowanie w zakresie zwrotu działki nr [...] o pow. [...] ha. Jednocześnie organ I instancji orzekł o zwrocie zwaloryzowanej kwoty odpowiadającej wypłaconemu odszkodowaniu przez T. J. w wysokości [...] zł, J. J. w wysokości [...] zł, B. K. w wysokości [...] zł, A. D. w wysokości [...] zł, E. Z. w wysokości [...] zł, S. J. w wysokości [...] zł, w terminie 14 dni, licząc od dnia, kiedy niniejsza decyzja stanie się ostateczna. Organ stwierdził również, że zwrot zwaloryzowanej kwoty odszkodowania wraz z należnymi odsetkami podlegać będzie zabezpieczeniu poprzez ustanowienie hipoteki na nieruchomości zwracanej, a decyzja stanowić będzie podstawę wpisu hipoteki do księgi wieczystej. W uzasadnieniu Wojewoda podał, że decyzją Urzędu Miejskiego w Ł. z dnia [...] lipca 1986 r. została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość niezabudowana o powierzchni 0, 00 ha, położona w Ł., przy ul. [...] (obecnie ul. [...]), oznaczona jako działki: nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] stanowiąca własność C. J. i jego żony T. J.. W dacie wywłaszczenia nieruchomość nie posiadała księgi wieczystej, stan prawny właścicieli ustalono na podstawie prawomocnych aktów własności ziemi [...] z dnia [...] czerwca 1978 r. oraz [...] z dnia [...] stycznia 1991 r. Z uzasadnienia decyzji wynikało, że wywłaszczenie nastąpiło zgodnie z lokalizacją budowy spółdzielczego osiedla mieszkaniowego. Wnioskiem z dnia [...] maja 2017 r. przekazanym Staroście Łukowskiemu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w Ł., oznaczonej jako działki: nr [...], [...], [...] oraz [...] wniósł J. J.. W dniu [...] sierpnia 2017 r. o zwrot powyższych nieruchomości wystąpiła także T. J.. Organ ustalił, że obok byłej właścicielki stronami postępowania są spadkobiercy C. J. na podstawie poświadczenia dziedziczenia Rep. A Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. - J. J., B. K., A. D., E. Z. i S. J.. Wszyscy przyłączyli się do wniosku J. J. o zwrot nieruchomości. Obecnie właścicielem wywłaszczonej nieruchomości jest M. Ł. na podstawie decyzji Wojewody z dnia [...] czerwca 2017 r. Pismem z dnia [...] listopada 2017 r. wszyscy wnioskodawcy zmodyfikowali żądanie zwracając się o zwrot działek niezabudowanych tj.: nr [...], [...] oraz część działki nr [...] znajdującej się za ogrodzeniem. Organ I instancji stwierdził, że nieruchomość, której dotyczy wniosek o zwrot obejmuje w całości działki ewidencyjne: nr [...] o pow. 0,0058 ha, nr [...] o pow. [...] ha oraz projektowaną działkę nr [...] o pow. [...] ha wydzieloną z działki nr [...] o pow. [...] ha, wykazaną na mapie wpisanej do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] marca 2018 r. pod NR [...] Jednocześnie uznał, że na ww. działkach od momentu wywłaszczenia do chwili obecnej nie zrealizowano obiektów będących częścią planowanego w dacie wywłaszczenia osiedla mieszkaniowego. Organ ustalił, co wynika z decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] lipca 1986 r., że działki były przeznaczone pod budowę spółdzielczego osiedla mieszkaniowego wielorodzinnego im. H. S. w Ł. zgodnie z planem realizacyjnym zagospodarowania terenu zatwierdzonym decyzją znak: [...] [...] z dnia [...] maja 1980 r. wydaną z upoważnienia Wojewody Siedleckiego przez z-cę Głównego Architekta Województwa Siedleckiego. Według planu realizacyjnego zagospodarowania osiedla w granicach oznaczonych literami ABCDEFGHIJKLŁMNOPRSTUWXYZA w miejscu wywłaszczonych działek zaprojektowano wjazd do stacji obsługi z 9-ma stanowiskami. Z kolei według opisu technicznego do szczegółowego planu zagospodarowania terenu inwestycji wynika, że został opracowany aneks do planu realizacyjnego osiedla opracowany przez "[...]" L. w lutym 1980 r. na zlecenie inwestora [...] S. Nr [...] w sprawie ustalenia sposobu odprowadzania ścieków sanitarnych i wód deszczowych z osiedla oraz szczegółowy plan zagospodarowania terenu inwestycji - zadanie [...] plan bezkolizyjności na mapie sytuacyjno - wysokościowej w skali 1:500, na której zaznaczono budynek przepompowni ścieków. W opisie technicznym w pkt. 2 zatytułowanym - Położenie terenu i jego charakterystyka widnieje zapis, że obszar objęty zadaniem [...] położony jest w południowo - wschodniej części osiedla, na jego skraju. Zadaniem [...] objęte są między innymi - przepompownia ścieków sanitarnych. Organ ustalił, że nieruchomość, której dotyczy wniosek o zwrot graniczy bezpośrednio z działką J. J., jest porośnięta trawą, na działkach nr [...] i [...] częściowo znajduje się nieutwardzona droga gruntowa. Obecnie na działce nr [...] oraz na części działki nr [...] znajduje się budynek przepompowni ścieków, zarządzany przez Przedsiębiorstwo Usług i Inżynierii Komunalnej w Ł., wobec czego działka nr [...] o pow. [...] w celu wyodrębnienia budynku została podzielona na projektowane działki nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha. Jak ustalił organ I instancji, budynek przepompowni zlokalizowany jest na działce nr [...] oraz projektowanej działce o nr [...], która jest ogrodzona i nie jest przedmiotem niniejszego postępowania. W trakcie prowadzonego postępowania organ uznał, że działki nr [...] i nr [...] oraz projektowana działka nr [...] stały się zbędne na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W tej sytuacji orzekł o zwrocie wspomnianych nieruchomości. Wojewoda stanowisko powyższe podzielił. W jego ocenie zebrany w sprawie materiał dowodowy uzupełniony w toku postępowania odwoławczego w postaci zdjęć z geoportalu oraz z googlemaps, na których widnieje ogrodzony budynek przepompowni, potwierdza, że na części wywłaszczonej nieruchomości cel wywłaszczenia, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego został zrealizowany. O takim stanie rzeczy świadczy także zapis znajdujący się w piśmie z dnia [...].08.1981 r. skierowanym przez Zakład Projektowania i Usług Inwestycyjnych "[...]" do Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej w Ł., z którego wynika (pkt. 5), że przepompownia ścieków zlokalizowana jest wewnątrz osiedla, z zachowaniem odpowiedniej strefy izolacyjnej - 60 m od budynków mieszkalnych. Pozostała jednak część nieruchomości nr [...] obecnie oznaczona nr [...] jest niezabudowana, porośnięta trawą, w części tej znajdują się dwie wylewki betonowe o wymiarach 3x5 m. Natomiast na pozostałych działkach o nr [...] oraz nr [...] częściowo znajduje się nieutwardzona droga prowadząca do budynków J. J., co oznacza, że cel wywłaszczenia na przedmiotowych działkach nie został zrealizowany i zachodzi przesłanka zbędności, które to elementy uprawniają do wydania przez organ administracji decyzji o zwrocie przedmiotowych nieruchomości. Odnosząc się do zarzutu braku dojazdu do przepompowni, oraz niemożliwości usuwania awarii, w sytuacjach kryzysowych, związanych z ewentualnym nieprawidłowym funkcjonowaniem przepompowni, organ odwoławczy stwierdził, że podziemna infrastruktura techniczna posadowiona poza ogrodzonym terenem przepompowni, sama w sobie nie stanowi przeszkody do zwrotu nieruchomości na rzecz osób uprawnionych. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2018 r. ( I OSK 1429/16) Wojewoda stwierdził, że istnienie na nieruchomości infrastruktury technicznej nie uniemożliwia korzystania z niej przez byłego właściciela, a co najwyżej może ograniczać jej pełne zagospodarowanie w przyszłości. Dostęp do infrastruktury technicznej może być zapewniony poprzez ustanowienie np. służebności gruntowej, a ewentualne usytuowanie na terenie działki jakiejkolwiek budowli będzie wymagało uzyskania stosownego pozwolenia organów, dzięki czemu i tak zachowana zostanie kontrola nad dostępnością do znajdującej się tam infrastruktury podziemnej. Organ wyjaśnił również, że stosownie do art. 140 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w przypadku zwrotu wywłaszczonej nieruchomości były właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie podlegające waloryzacji na dzień wydania decyzji o zwrocie nieruchomości. Kwota ustalona za wywłaszczony grunt o łącznej powierzchni [...] m2 wynosiła [...] zł. Na zawnioskowaną do zwrotu powierzchnię [...] m2 przypada proporcjonalna kwota [...]zł. Po zwaloryzowaniu i denominacji powyższej sumy przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego i uwzględnieniu denominacji otrzymano kwotę [...]zł. Według ustaleń organu I instancji zwaloryzowane odszkodowanie nie przekracza 50% aktualnej wartości nieruchomości, o czym mowa w art. 217 ust. 2 w związku z art. 140 ust. 2 ustawy. Zgodnie z art. 140 ust. 4 ustalone w powyższy sposób odszkodowanie powiększa się lub pomniejsza, jeśli nastąpiła zmiana wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na niej po wywłaszczeniu. Jednakże, zgodnie z poglądem ugruntowanym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zwiększenie wartości nieruchomości spowodowane nakładami nie związanymi z realizacją celu wywłaszczenia, nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu wysokości odszkodowania (np. wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2016 r. sygn. akt I OSK 407/15, czy z dnia 21 stycznia 2015 r. sygn. akt I OSK 1323/13). Nie był jednak przedmiotem sporu, w prowadzonym postępowaniu brak uwzględnienia w kwocie odszkodowania nakładów dokonanych na nieruchomości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B. Ł. zarzucił decyzji Wojewody naruszenie art. 77 § 1 Kpa poprzez dokonanie nieprawidłowej oceny w zakresie uznania, że cel wywłaszczeniowy nie został zrealizowany, w sytuacji gdy nieruchomość stanowi część przestrzeni osiedla im. H. S. w Ł., stanowiąc infrastrukturę techniczną związaną z budownictwem mieszkaniowym o charakterze osiedlowym, co za tym idzie niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania osiedla i jego mieszkańców oraz naruszenie art. 80 kpa poprzez zaniechanie rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz wybiórcze rozpatrzenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Skarżący wskazał, że dla ustalenia spełnienia przesłanki "realizacji celu" o czym stanowi art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami i samego "celu" istotne jest to czy cel publiczny wskazany w decyzji wywłaszczeniowej został spełniony tzn. czy została wybudowana w określonym czasie, przez uprawniony podmiot, inwestycja ze względu, na którą dokonano wywłaszczenia. Realizacja celu, jakim jest budowa osiedla mieszkaniowego, obejmuje nie tylko budowę na wywłaszczonych gruntach budynków mieszkalnych, ale też niezbędnych mieszkańcom, dróg, chodników, parkingów, zieleńców, placów zabaw oraz budowli, sieci i urządzeń infrastruktury technicznej, instalacje podziemne takie jak: sieci wodociągowe, kanalizacyjne, ciepłownicze, kable elektryczne, instalacja gazowa, sanitarna, kanały deszczowe budynków handlowych, usługowych, a więc wszystkie elementy jako mieszczące się w celu wywłaszczenia, pod warunkiem że stanowią element niezbędny do prawidłowego funkcjonowania osiedla. Nie można również - co do zasady - wykluczyć możliwości by na terenie osiedlowym, pierwotnie przeznaczonym pod zieleń lub mającym tzw. charakter rekreacyjny, w przyszłości powstał np. jakiś obiekt bardziej obecnie potrzebny jego mieszkańcom. Według skarżącego organy nie uwzględniły, że do planu realizacyjnego osiedla został opracowany przez [...] L. aneks w sprawie ustalenia sposobu odprowadzania ścieków sanitarnych i wód deszczowych oraz szczegółowy plan zagospodarowania terenu inwestycji-zadanie [...] plan bezkolizyjności na mapie sytuacyjno-wysokościowej w skali 1:500, na której zaznaczony jest ogrodzony budynek przepompowni. Ponadto "porośnięte trawą, częściowo zajęte nieutwardzoną drogą" działki stanowią swego rodzaju powierzchnie czynną biologicznie wokół budynku przepompowni. Skarżący zwrócił uwagę, że przepompownia to nie tylko widoczne na działkach będących przedmiotem postępowania budynek przepompowni i ogrodzenie, ale także urządzenia poziemne przepompowni, kanały doprowadzające i odprowadzające ścieki, teren niezbędny do obsługi technicznej przepompowni i manewrowania, droga dojazdowa dla ciężkiego sprzętu i inne. Jego zdaniem budowa każdej infrastruktury technicznej, o ile jest ona funkcjonalnie powiązana z celem wywłaszczenia, jakim jest budowa osiedla, realizuje cel tego wywłaszczenia. Bez znaczenia pozostaje zatem, czy ta infrastruktura to infrastruktura podziemna czy naziemna, gdyż istotne jest to czy jest ona funkcjonalnie powiązana z realizacją celu wywłaszczenia. Zaznaczył, że zwrot nieruchomości ograniczy w sposób znaczący Przedsiębiorstwu Usług i Inżynierii Komunalnej Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością dojazdu do przepompowni, ale także uniemożliwi usuwanie awarii, których to czynności należy dokonywać natychmiast, często wielotonowym sprzętem z zapewnieniem drogi dojazdowej i terenem do manewrowania, składowania i wykonywania robót. Skarżący zwrócił uwagę, że wprawdzie w orzecznictwie zarysował się pogląd, iż budowa infrastruktury technicznej z natury rzeczy nie koliduje ze zwrotem nieruchomości, niemniej jednak, jeżeli zrealizowana infrastruktura podziemna nierozerwalnie związana jest z obsługą istniejącego osiedla i jako taka była jednym z elementów celu, dla którego dokonano wywłaszczenia, to wybudowaną infrastrukturę należy uznać za urządzenia służące mieszkańcom osiedla, wówczas nie ma podstaw do orzeczenia o zwrocie, z uwagi na ustalenie, iż ta właśnie infrastruktura techniczna była elementem realizacji celu wywłaszczenia, co jest zgodne z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2018 r. ( IV SA/Wa 2698/17). Zwrócił przy tym uwagę, że Starosta Ł. na wniosek [...] Sp. z o.o w Ł. decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę, obejmujący rozbudowę i przebudowę pompowni ścieków zlokalizowanej na działkach Nr [...], Nr [...], [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], [...] i Nr [...], czyli czterech działkach będących przedmiotem niniejszego postępowania. Odpowiadając na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rację ma oczywiście Wojewoda wywodząc obwiązek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części w sytuacji, gdy nie został spełniony cel wywłaszczenia. Stanowi o tym art. 136 ust.3 zd.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r. poz.1990), według którego poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z kolei według art. 137 ust.1 ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (pkt 1) albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (pkt 2). Przy czym dla ziszczenia się przesłanki zbędności nieruchomości wystarczy wystąpienie choćby jednej z tych sytuacji. Zapis ten jest odzwierciedleniem wynikających z Konstytucji RP standardów ochrony prawa własności z których wynika, iż prawo każdego do ochrony własności i innych praw majątkowych jest wartością konstytucyjną (art. 21 i art. 64 ust. 1 Konstytucji). Kilkakrotnie w tej sprawie wypowiadał się również Trybunał Konstytucyjny, który m.in. w wyroku z 24 października 2001 r. ( SK 22/01 OTK ZU nr 7/2001, poz. 216) wskazał, iż po wejściu w życie Konstytucji z 1997 r. zasadę zwrotu należy traktować jako oczywistą konsekwencją art. 21 ust. 2 Konstytucji, który dopuszczając wywłaszczenie "jedynie na cele publiczne" tworzy związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu i faktycznym sposobem użycia wywłaszczonej rzeczy. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, jeśli cel publiczny, na który wywłaszczono nieruchomość nie jest realizowany, albo wywłaszczona nieruchomość nie jest konieczna na ten cel publiczny, wówczas nie istnieje nie tylko konstytucyjna legitymacja ingerencji we własność, ale również prawna podstawa ( przyczyna ) nabycia własności przez podmiot publiczny. Z tych przyczyn z konstytucyjnej gwarancji ochrony prawa własności wynika prawo powrotnego nabycia nieruchomości przez jej poprzedniego właściciela, jeżeli nie zrealizowano na niej pierwotnego celu wywłaszczenia. W tym samym orzeczeniu Trybunał wskazał, że nakaz dokonywania wywłaszczenia "jedynie na cele publiczne" tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu i faktycznym sposobem użycia wywłaszczonej rzeczy. Trybunał podkreślił, że cel wywłaszczenia i jego konstytucyjna legitymacja polega na tym, że wywłaszczona nieruchomość powinna zostać oddana dla realizacji określonego przed wywłaszczeniem przedsięwzięcia publicznego. Jak długo wywłaszczone rzeczy (prawa) nie są przekazywane na cel publiczny uzasadniający wywłaszczenie, tak długo nie został osiągnięty cel wywłaszczenia i tak długo działanie organów państwa stanowi ingerencję w prawo własności, która nie ma konstytucyjnej legitymacji. W takiej sytuacji z konstytucyjnej gwarancji ochrony prawa własności wynika zaś prawo powrotnego nabycia nieruchomości przez jej poprzedniego właściciela ( por. także uzasadnienie wyroku TK z dnia 3 kwietnia 2008 r. K 6/05 opubl. Dz.U. Nr 59, poz. 369). Bez wątpienia powyższymi względami kierowały się również organy rozpatrujące sprawę, decydując o zwrocie części nieruchomości, która ich zdaniem nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia. Wbrew jednak ich przekonaniu oceny tej nie sposób jednak podzielić, co też trafnie wytknął skarżący. Nikt nie kwestionował, że przedmiotowe nieruchomości zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w Ł. z dnia [...] lipca 1986 r. na podstawie art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomościami. W decyzji opisano, że przedmiotem wywłaszczenia jest nieruchomość niezabudowana o powierzchni [...] ha, położona w Ł., przy ul. [...] (obecnie ul. [...]), oznaczona jako działki: nr [...] o powierzchni [...]m˛, nr [...] o powierzchni [...]m˛, nr [...] o powierzchni 60m˛ oraz nr [...] o powierzchni [...]m˛, stanowiąca własność C. J. i jego żony T. J.. Jako cel wywłaszczenia wskazano lokalizację spółdzielczego osiedla mieszkaniowego na podstawie planu realizacyjnego zagospodarowania zatwierdzonego decyzją Wojewody [...] z [...] maja 1980r. W orzecznictwie wielokrotnie już wskazywano, że w przypadku planowania inwestycji polegającej na budowie osiedla mieszkaniowego inwestycja ta nie ogranicza się jedynie do budowy budynków mieszkalnych, ale obejmuje również całą infrastrukturę tego osiedla w postaci budynków handlowych, usługowych oraz urządzeń towarzyszących jak również takie obiekty jak szkoły, przedszkola, żłobki, ośrodki zdrowia, ciągi komunikacyjne, parkingi, tereny sportowe, rekreacyjne, tereny zieleni osiedlowej, ale również sieci wodociągowe, kanalizacyjne, ciepłownicze itp. Te szczegółowe ustalenia następowały w planie realizacyjnym. Wobec tego, badanie realizacji takiego celu wywłaszczenia, jak budowa osiedla, odnośnie konkretnej działki/działek wchodzącej w jego zakres należy dokonywać w aspekcie tego właśnie celu podstawowego, jakim jest szeroko rozumiana budowa osiedla mieszkaniowego. Pewnym jest, że osiedle mieszkaniowe zostało wybudowane zgodnie z przeznaczeniem i zgodnie z planami realizacyjnymi. Wprawdzie w załączniku graficznym do decyzji z 1980 r na wywłaszczonych działkach miało początkowo powstać stacji obsługowa dla samochodów osobowych z 8 stanowiskami , jednak już w szczegółowym planie realizacyjnym zostały przeznaczone pod budowę przepompowni ścieków. Okoliczności tej także nie kwestionowano, nie miała ona zresztą większego znaczenia. W orzecznictwie dopuszcza się bowiem zarówno na etapie realizacji inwestycji, jak i w później, możliwość zmiany planu realizacyjnego, stosownie do potrzeb mieszkańców, o ile nie oznacza to zmiany celu wywłaszczenia. Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z 27 stycznia 1988 r. sygn. akt III AZP 11/87 publ. OSNCP 1988, Nr 11, poz. 149 uznał, że należy odróżnić zmianę celu wywłaszczenia od modyfikacji tego celu. Za zmianę celu Sąd uznał jakościową zmianę inwestycji określonej w decyzji wywłaszczeniowej, konkretyzującej cel wywłaszczenia nieruchomości. Modyfikację zaś celu wywłaszczenia pociąga za sobą modyfikacja inwestycji mieszcząca się w celu uzasadniającym wywłaszczenie, czyli niezmieniająca jego charakteru. Jak się wydaje również dla organów nie budziło wątpliwości, że dokonana modyfikacja, odnosząca się do konkretnej działki, mieściła się w celu wywłaszczenia, co skutkowało umorzeniem postępowania w sprawie jej zwrotu. Nie sposób jednak akceptować przekonania organów, że realizacja celu wywłaszczenia obejmuje jedynie te działki na których znajduje się sam budynek przepompowni, wraz ze strefą wyznaczoną istniejącym ogrodzeniem. Rację ma skarżący przekonując, że przepompownia to nie tylko widoczne na działkach będących przedmiotem postępowania budynek przepompowni i ogrodzenie, ale także urządzenia poziemne przepompowni, kanały doprowadzające i odprowadzające ścieki, teren niezbędny do obsługi technicznej przepompowni i manewrowania, czy droga dojazdowa dla ciężkiego sprzętu. Prawdą jest, na co zwrócił uwagę również Wojewoda, że budowa infrastruktury technicznej co do zasady, nie stanowi przeszkody do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, co wielokrotnie tłumaczono innym trybem udostępniania nieruchomości na potrzeby realizacji infrastruktury technicznej, przewidzianym w przepisach prawa dotyczących wywłaszczeń. W orzecznictwie podkreśla się jednak, że występowanie infrastruktury technicznej na działce objętej postępowaniem nie koliduje z możliwością jej zwrotu na rzecz byłych właścicieli tylko w sytuacji, gdy nie stanowiła ona celu wywłaszczenia, a jej budowa związana była z realizacją innej inwestycji. W wyroku z dnia 2 października 2020r. ( I OSK 724/20 opubl.w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, ze należy odróżnić przypadki, w których następuje realizacja infrastruktury technicznej (np. doprowadzenie energii elektrycznej) dla potrzeb obiektów, na rzecz których nastąpiło wywłaszczenie od przypadków, w których infrastruktura techniczna jest realizowana jako samodzielna i odrębna inwestycja. W pierwszym przypadku, nawet jeśli zebrane materiały dotyczące celu wywłaszczenia nie zawierają informacji o wykonywaniu takiej infrastruktury, jeżeli warunkuje ona funkcjonowanie obiektu stanowiącego cel wywłaszczenia, jej realizacja stanowi przeszkodę w dokonaniu zwrotu, świadczy bowiem o realizacji celu wywłaszczenia. Gdy realizacja tej infrastruktury stanowi samodzielną inwestycję, nie objętą celem wywłaszczenia, wówczas jej wykonanie na działce nie świadczy o realizacji celu wywłaszczenia i nie może być przeszkodą w zwrocie. Przecież nie może budzić wątpliwości, że przedmiotowa przepompowania była wykonywana wraz z osiedlem i jest niezbędna dla jej funkcjonowania. Potwierdzają to znajdujące się w aktach kserokopia protokołu odbioru przepompowni ścieków z dnia [...] stycznia 1984 r. z poświadczonym za zgodność z oryginałem odpisem dokumentu Ł. Spółdzielni Mieszkaniowej, kopia protokołu z narady w sprawie przepompowni ścieków z dnia [...].11.1986 r. z poświadczonym za zgodność z oryginałem odpisem dokumentu Ł. Spółdzielni Mieszkaniowej oraz kserokopia pisma Wojewódzkiej Spółdzielni Mieszkaniowej Zakładu Projektowania i Usług Inwestycyjnych z dnia [...].08.1981 r. znak: [...] dotyczącą planu realizacyjnego osiedla im. H. S. . Na planszy bezkolizyjności stanowiącej załącznik do szczegółowej mapy realizacyjnej dla osiedla mieszkaniowego im H. S. zadanie [...] sporządzonej w lipcu 1981r. przez Wojewódzką Spółdzielnię Mieszkaniową Zakład Projektowania i Usług Inwestycyjnych " [...]" widać projektowaną sieć kanalizacji ściekowej, która biegnie obok bloków mieszkalnych i wiedzie do wspomnianej już przepompowni ścieków, skąd jest wyprowadzana dalej. W części tekstowej planu w pkt.10.2 dotyczącym instalacji i uzbrojenia terenu znajduję się zapis zgodnie z którym odprowadzenia ścieków sanitarnych ma się odbywać do kolektora S3 w ulicy [...] poprzez przepompownię ścieków sanitarnych. Skoro cel wywłaszczenia został określony jako budowa osiedla mieszkaniowego, co oznacza, że jednym z elementów inwestycji, a tym samym celem wywłaszczenia była budowa infrastruktury technicznej osiedla, to nie ulega wątpliwości, że cel ten został zrealizowany. Oceny tej nie zmienia fakt, że tylko na części spornych działek znajduje się widoczny budynek przepompowni, natomiast część nieruchomości nr [...] obecnie oznaczona nr [...] jest niezabudowana, porośnięta trawą, w części tej znajdują się dwie wylewki betonowe o wymiarach 3x5 m. Na pozostałych zaś działkach o nr [...] oraz nr [...] częściowo znajduje się nieutwardzona droga prowadząca do budynków J. J.. Pomijając już, w jakich okolicznościach strona korzysta z tej nieruchomości, aktualne zagospodarowanie tych działek na jej powierzchni nie jest sprzeczne z tezą, że cel wywłaszczenia został osiągnięty i nieruchomość nadal jest wykorzystywana zgodnie z nim w części dotyczącej infrastruktury technicznej nierozerwalnie związanej z obsługą istniejącego osiedla. Zauważyć przy tym należy, że nawet, jeśli dana nieruchomość została wywłaszczona na jakikolwiek cel publiczny i inwestycja ta w określonym czasie została zrealizowana, a później ta nieruchomość została zaadaptowana na inne cele, to, mimo że nieruchomość nie jest już wykorzystywana na cel wywłaszczenia, to jednak należy uznać, iż sam cel wywłaszczenia został zrealizowany (por. wyroki NSA z dnia 27 sierpnia 2009 r. I OSK 1138/08 i 13 stycznia 2010 r. I OSK 471/09 opubl. w CBOSA ). Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. a) i c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2019r. poz. 2325 ) należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty [...]. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 powołanej ustawy. Obejmują one zwrot 200 zł uiszczonego wpisu od skargi.