II SA/Kr 1225/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. B. od postanowienia Referendarza Sądowego z dnia 18 grudnia 2017 r. w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 8 lipca 2016 r. ([...]) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: utrzymać w mocy postanowienie Referendarza Sądowego z dnia 18 grudnia 2017 r.

W dniu 8 grudnia 2017 r. (data wpływu) M. B. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia z dnia 8 lipca 2016 r. ([...]) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ponoszenia opłat za opróżnienie zbiornika bezodpływowego. Wnioskodawczyni oświadczyła, iż nie stać jej na opłacenie adwokata, który jest niezbędny, aby skutecznie złożyć skargę kasacyjną od Wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 września 2017 r., bowiem poniosła już koszty opłaty adwokata i koszty sądowe w niniejszej sprawie. Podała, że jej wynagrodzenie za pracę jest najniższym wynagrodzeniem, a po opłaceniu wydatków na media, żywność nie pozostają jej żadne środki. Wyjaśniła, że na jej miesięczne wydatki składa się: opłata za bilet miesięczny - 100 zł, opłaty za prąd - 150 zł, opłata za abonament tel. 50 zł., opłata z wodę 59,51 zł, śmieci 10 zł, środki czystości 80 zł, opłata za leki 150 zł, opłata na zakup obuwia zimowego 123,40 zł, opłata za podatek od nieruchomości 45 zł. Z oświadczenia wynika, że wnioskodawczyni jest wspłówłaścicielką nieruchomości o pow. 15 a wraz z domem, a jej miesięczne wynagrodzenie z tytułu umowy o prace wynosi 1414,68 zł. M. B. do wniosku dołączyła kserokopię następujących dokumentów: odcinki opłat za energię elektryczną od 5 września 2017 r. (145,81 zł) do 5 stycznia 2018 r. (149,81 zł); kserokopię biletu miesięcznego (100 zł); informację o opłatach za gospodarowanie odpadami komunalnymi - 10 zł miesięcznie; decyzję z dnia [...] stycznia 2017 r. na łączne zobowiązanie pieniężne w sprawie wymiaru podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości za 2017 r. w wysokości 183,00 zł płatne w czterech ratach (48 zł 1 rata, kolejne raty 45 zł); faktury VAT z apteki z września, października i listopada 2017 r. opiewające na kwotę 150 zł; fakturę VAT za zużycie wody na kwotę 59,51 zł; fakturę Vat na zakup obuwia na kwotę 123,49 zł; fakturę VAT za usługi prawnicze do sprawy o sygn. akt II SA/Kr 1225/16. Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2017 r. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącej o ustanowienie adwokata z urzędu. Sygn. akt II SA/Kr 1225/16 W ocenie Referendarza skarżąca nie wykazała skutecznie, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Skarżąca utrzymuje się bowiem z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.414 zł, a jej wydatki konieczne zamykają się w kwocie ok. 600 zł (opłata za media, wykup lekarstw). Pozostałe zadeklarowane przez skarżącą wydatki nie mają charakteru koniecznych, zaś dodatkowe koszty poniesienia kosztów należnych od licznych skarg złożonych w tut. Sądzie były do przewidzenia i zaplanowania. Po przeprowadzeniu analizy dołączonych do wniosków składanych w sprawach prowadzonych przed tut. Sądem - dokumentów orzekający uznał, że skarżąca nie wykazała skutecznie, iż spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie pełnomocnika z urzędu szczególnie wobec okoliczności, iż na etapie pierwszoinstancyjnego występowała z adwokatem z wyboru. Referendarz podał, że co prawda wykazana przez skarżąca kwota wynagrodzenia jest niewielka, jednak wskazuje ona na fakt, że skarżąca nie spełnia kryterium dochodowego uprawniającego ją do korzystania z pomocy społecznej, przekraczając kwoty wynikające z ustawy z dnia 8 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., póz. 930) nawet kilkukrotnie (z zaświadczenia złożonego do sprawy o sygn. II SA/Kr 1616/16 wynika, że wynagrodzenie zasadnicze to kwota 1449,28 zł netto). Wedle Referendarza nie ulega również wątpliwości, ze skarżąca posiada zdolność kredytową, a zatem jej sytuacja materialna daje - gwarancję spłaty zadłużenia. Argumentem przemawiającym za przyznaniem prawa pomocy nie może być zaś fakt, że ze skargi tej samej skarżącej tyczy się bardzo duża ilość postępowań sądowych. Przyznanie prawa pomocy nie jest bowiem uzależniona od ilości toczących się postępowań sądowych, lecz wyłącznie od sytuacji finansowej skarżącego (por. II GZ 341/12). Od ww. postanowienia skarżąca wniosła sprzeciw podnosząc, że jest ono tendencyjne i niezgodne z tym co skarżąca podniosła we wniosku o udzielenie prawa pomocy. Nadto przy podejmowaniu rozstrzygnięcia pominięto i zignorowano koszty wyżywienia traktując je jako wydatki niekonieczne. Nadto, wedle skarżącej w sprawie zaistniały nowe okoliczności przemawiające za zmianą postanowienia na podstawie art. 165 ppsa, do których należą: miesięczne wydatki na leczenie -150 zł, oraz opłata za adwokata w kwocie 492,00 zł, opłata od skargi 500 zł (do sprawy o sygn. akt II akt II SA/Kr 1225/16 SA/Kr 214/17). Dodała również, że nie zaciąga pożyczek na dobra materialne, a jedynie na opłaty sądowe w sprawach zawisłych przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., póz. 1369 ze zm), w skrócie "ppsa" strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Z kolei zgodnie z art. 246 §1 pkt 2 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa (por. II OZ 43/15). Takie stanowisko znajduje również oparcie w treści art. 252 § 1 ppsa, zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. W świetle przedstawionych przez skarżącą okoliczności postanowienie Referendarza z dnia 18 grudnia 2017 r. należało utrzymać w mocy. Odnosząc się do argumentów podnoszonych w sprzeciwie wskazać należy, że przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego Sygn. akt II SA/Kr 1225/16 przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy (por. II OZ 131/14). Z treści ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 8 grudnia 2017 r. wynika, że sytuacja materialna wnioskodawczyni jedynie nieznacznie się zmieniła. Co prawda, w stosunku do poprzedniego wniosku zwiększyły się wydatki skarżącej z kwoty 570 do kwoty 752,91, jednak wzrósł jej dochód z tytułu umowy o pracę z kwoty 1116 zł do kwoty 1414,68 zł. Brak jest więc podstaw do przyjęcia, że sytuacja wnioskodawczyni uległą pogorszeniu w stosunku do tej, która była przedmiotem badania w związku z wcześniejszym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy z dnia 16 listopada 2016 r. (data wpływu). Wskazać również należy, że wskazywana przez wnioskodawczynię okoliczność konieczności opłaty za usługi adwokackie oraz opłaty od skargi nie świadczy o zasadności zmiany postanowienia z uwagi na nowe okoliczności uzasadniające zmianę poprzedniego postanowienia. Tym bardziej, że były to opłaty jednorazowe. Słusznie również podał Referendarz, że zaciągnięte kredyty i pożyczki świadczą o zdolnościach kredytowych strony. Nadto sąd podziela stanowisko zgodnie z którym to, że strona korzysta z majątku nieruchomego w sposób nieprzynoszący dochodu, nie zmienia faktu, że może on być wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi brakuje pieniędzy na koszty postępowania (por. II OZ 826/12). W ocenie Sądu, argumentem przemawiającym za przyznaniem prawa pomocy nie może być fakt, że ze skarg tej samej skarżącej toczy się duża ilość postępowań sądowych. Przyznanie prawa pomocy nie jest bowiem uzależnione od ilości toczących się postępowań sądowych, lecz wyłącznie od sytuacji finansowej skarżącego (por. II GZ 341/12). Tym samym duża ilość postępowań sądowych wnioskodawcy nie może przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem przy rozpatrywaniu jego wniosków o przyznanie prawa pomocy (por. II OZ 723/14, II FZ 521/12). Skarżąca, jak każdy obywatel musi mieć świadomość, że wdając się w spór sądowy ponosi ryzyko, że w razie przegranej będzie zobowiązana do ponoszenia kosztów z tego tytułu. Sąd nie zaprzecza, że skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, jednak sytuacja ta nie wskazuje na spełnienie przesłanek wynikających z art. 246 §1 pkt 2 ppsa. W związku z powyższym, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 ppsa, orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy