II SA/Ke 770/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 12 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. I. z dnia 27 lipca 2018 r. (data wpływu do Sądu 31 lipca 2018 r. ) o przyznanie prawa pomocy przez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M.I. na postanowienie Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów postępowaniu egzekucyjnym postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

Postanowieniem Starszego referendarza sądowego z dnia 28 lutego 2018 r. oddalono wniosek M. I. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na postanowienie Wojewody w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2018 r. utrzymał w mocy wyżej wymienione postanowienie. Postanowieniem z dnia 28 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odrzucił skargę M.I. na postanowienie Wojewody. W dniu 15 maja 2018 r. skarżący złożył niepodpisany formularz PPF wnosząc o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Starszy referendarz sądowy zarządzeniem z 21 maja 2018 r., doręczonym 8 czerwca 2018 r., na podstawie art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej "p.p.s.a" wezwał skarżącego do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy przez własnoręczne podpisanie formularza urzędowego PPF - w terminie 7 dni - pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania oraz na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez złożenie zeznania podatkowego za 2017 r. i zeznania podatkowego jego żony za 2017 r., wyciągów z rachunków bankowych w walucie polskiej i obcej należących do skarżącego i jego żony z okresu ostatnich 3 miesięcy, dokumentów potwierdzających zyski albo straty z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego w 2018 i działalności gospodarczej prowadzonej przez M. I. w 2018 r. oraz aktualnego orzeczenia o niepełnosprawności skarżącego. W zakreślonym terminie, który upłynął 15 czerwca 2018 r., skarżący nie wykonał nałożonego przez referendarza sądowego obowiązku i nie podpisał własnoręcznie urzędowego formularza PPF. Ponadto nadesłał cześć wymaganych dokumentów (zeznania podatkowe za 2017r. oraz aktualne orzeczenie o niepełnosprawności) i złożył wniosek o przedłużenie terminu do dostarczenia pozostałych dokumentów dotyczących sytuacji materialnej jego samego i żony. Zarządzeniem z dnia 29 czerwca 2018 r. mając na uwadze, że skarżący nie usunął w wyznaczonym terminie braku formalnego, referendarz zarządził o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania na podstawie art. 257 p.p.s.a. Jednocześnie referendarz uznał, że bezcelowe jest przedłużanie terminu do dostarczania dokumentów dotyczących sytuacji materialnej skarżącego i jego żony, skoro wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może być rozpoznany merytorycznie. Nie został bowiem uzupełniony brak formalny wniosku w postaci własnoręcznego podpisu na formularzu PPF, co uniemożliwia nadanie wnioskowi dalszego biegu. W nadanym na poczcie w dniu 27 lipca 2018 r. sprzeciwie od tego zarządzenia skarżący wniósł o jego uchylenie jako oczywiście bezzasadnego i pozbawiającego go prawa do Sądu. Wraz ze sprzeciwem skarżący złożył wypełniony i podpisany formularz PPF (data wpływu do Sądu 31 lipca 2018 r.) W dniu 13 sierpnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wydał 1) postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braku wniosku o przyznanie prawa pomocy przez własnoręczne podpisanie formularza urzędowego PPF z 15 maja 2018 roku, 2) zarządzenie o utrzymaniu w mocy zarządzenia referendarza sądowego o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 15 maja 2018 r. 3) zarządzenie o przedstawieniu referendarzowi sądowemu formularza PPF (data wpływu do Sądu 31 lipca 2018 r.) celem jego rozpoznania. Zgodnie z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 poz. 1302), zwanej dalej "p.p.s.a." przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego. W niniejszej sprawie Starszy referendarz sądowy rozpoznając kolejny (trzeci złożony na formularzu PPF) wniosek M. I. o przyznanie prawa pomocy wziął pod uwagę sposób działania skarżącego w niniejszej sprawie, oceniając go z uwzględnieniem wiedzy posiadanej z urzędu, tj. biorąc pod uwagę, że skarżący jest lub był stroną co najmniej kilku innych postępowań przed WSA w Kielcach. W postępowaniach tych, tak jak w sprawie niniejszej, stosował i stosuje on podobne zachowania – wielokrotne składa wnioski o udzielenie prawa pomocy na zwykłych pismach (pomimo, że na podstawie dotychczas prowadzonych spraw sądowoadministracyjnych ma świadomość wymogów formalnych wniosków o prawo pomocy), formularze PPF nadsyłane na wezwanie Sądu są niepodpisane, dane w nich zawarte nie są wystarczające do ceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy, skarżący nie nadsyła również wszystkich dodatkowych dokumentów i wyjaśnień do złożenia których jest wezwany na mocy zarządzeń wydanych w trybie art. 255 p.p.s.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w literaturze dotyczącej tego zagadnienia przyjęty został pogląd, że niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowych wyjaśnień i dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów i wydatków uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2013 r.,sygn. akt I OZ 51/13, LEX nr 1273885). Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Skarżący nie złożył wszystkich w wyznaczonym terminie wszystkich wymaganych dokumentów, a ponadto nie uzupełnił braku formalnych wcześniejszego wniosku prawo pomocy. Stwierdzić należy, że przyznanie prawa pomocy, a więc uprawnienia procesowego, które wiąże się z przejęciem przez Skarb Państwa kosztów udziału strony w postępowaniu, musi być racjonalnie uzasadnione (por. postanowienie NSA z dnia 5 lipca 2017 r., sygn. akt I OZ 1089/17 opublikowane w bazie http://orzecznictwo.nsa.gov.pl, podobnie jak następne powołane orzeczenia). Tymczasem działania procesowe skarżącego świadczą o tym, że nie jest on zainteresowany przyznaniem prawa pomocy, a jedynie przedłużeniem toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego. Działania skarżącego noszą cechy nadużycia prawa do sądu i powinny skutkować odmową przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2017 r., sygn. akt II FZ 635/17). Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.