II SA/Ke 434/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka Sędzia WSA Krzysztof Armański po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 września 2023 r. sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2023 r. [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz R. K. kwotę [...](sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.

Zaskarżonym postanowieniem z 8 maja 2023 r. [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej też jako "ŚWINB"), po rozpoznaniu wniosku R. K., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. (dalej "PINB") z 2 marca 2023 r. znak: [...] odmawiającej stwierdzenia wygaśnięcia decyzji ŚWINB z 16 kwietnia 2004 r. znak: WINB-WOA- [...]/20/04 (utrzymującej w mocy decyzję PINB z 23 stycznia 2004 r. znak: [...]) w sprawie nakazu usunięcia występującego zagrożenia bezpieczeństwa dla ludzi i mienia, spowodowanego złym stanem technicznym stropów nad mieszkaniem nr 1 i 1a w budynku mieszkalno - usługowym przy ul. [...] w K. poprzez wykonanie remontu stropów, na podstawie projektu budowlanego, który należy przedłożyć do PINB i pod nadzorem osoby posiadającej stosowne uprawnienie budowlane, ponieważ brak jest przesłanek do stwierdzenia wygaśnięcia tej decyzji. W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia ŚWINB wskazał, że powyższa decyzja PINB została doręczona stronie 7 marca 2023 r. Skarżący osobiście potwierdził odbiór przesyłki w miejscu swojego zamieszkania. Decyzja ta zawierała prawidłowe pouczenie o możliwości wniesienia odwołania w terminie 14 dni od dnia jej otrzymania. Skarżący 4 kwietnia 2023 r. za pośrednictwem platformy e-PUAP przesłał do PINB wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji wraz z odwołaniem. We wniosku wskazał, że decyzja została mu doręczona 7 marca 2023 r. i termin na wniesienie odwołania upływał 21 marca 2023 r., jednak ze względu na zły stan zdrowia od 14 - 15 marca 2023 r. i wstępne objawy [...] 17 marca 2023 r. wykonał test PCR, którego wynik był pozytywny. Skarżący stwierdził, że dopiero około 28 - 29 marca 2023 r. był na tyle zdrowy, aby zająć się sprawą. Do wniosku załączył sporządzone w języku niemieckim pismo z 20 marca 2023 r. zawierające wyniki badania laboratoryjnego przeprowadzonego w Lifebrain COVID Labor GmbH w Wiedniu oraz tłumaczenie tego pisma za pomocą internetowego translatora Google. Z treści pisma wynika, że 17 marca 2023 r. przyjęty został do badania materiał pobrany od skarżącego i jak podano w interpretacji "w badanej próbce wykryto RNA [...] Pacjenta można uznać za zakażonego. Do dokładnej oceny niezbędny jest stan kliniczny pacjenta". ŚWINB po dokonaniu czynności kontrolnych w sprawie dopuszczalności odwołania złożonego przez R. K. od powyższej decyzji PINB odrębnym postanowieniem stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Następnie ŚWINB powołał się na treść art. 58 § 1 i art. 59 § 2 k.p.a., podkreślając, że wymaganą podstawą do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. ŚWINB stwierdził, że skarżący jako osoba dbająca należycie o swoje sprawy mógł złożyć odwołanie do 14 marca 2023 r. albo widząc, że 14 marca 2023 r. zapada na zdrowiu winien był ustanowić pełnomocnika do prowadzenia jego sprawy, jeżeli nie czuł się na siłach do samodzielnego prowadzenia swojej sprawy, zwłaszcza, że odwołanie i wniosek o przywrócenie terminu złożone zostały ostatecznie drogą elektroniczną, a więc bez wychodzenia z domu. Organ odwoławczy ocenił, że brak dbałości o własne interesy ma w tym przypadku charakter zawiniony, co uzasadnia odmowę przywrócenia terminu. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższe rozstrzygnięcie ŚWINB wywiódł R. K., zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie: - art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i niewywiązania się z obowiązku zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i rozpatrzenia go; - art. 58 § 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, że na zasadzie art. 58 k.p.a. organ odwoławczy winien przywrócić mu termin do wniesienia spornego odwołania, gdyż o przywrócenie terminu wniósł w terminie 7 dni od ustania przyczyny niezawinionego przez niego uchybienia tego terminu. Dodał, że wraz z wnioskiem złożył odwołanie od ww. decyzji PINB. Odnosząc się do argumentacji zaskarżonego postanowienia skarżący podniósł, że swojej choroby nie planował i z tego powodu nie mógł przewidzieć, że po 14 marca 2023 r. nie będzie w stanie zachować terminu do wniesienia odwołania. Zaznaczył, że trudno też byłoby mu znaleźć pełnomocnika, gdyż nie mógł opuszczać mieszkania, aby nie zrażać innych osób. Dodał, że ze względu na stan gorączkowy nie był w stanie przemieszczać się ani komukolwiek przedstawiać tę sprawę. Zarzucił, że organowi pomimo pandemii umknęła informacja o przebiegu zachorowania na [...] Podkreślił, że będąc chory nie był w stanie skupiać się nad jakimikolwiek sprawami. Dopiero po ustaniu objawów, które trwały ponad dwa tygodnie mógł zająć się niniejszą sprawą. W odpowiedzi na skargę ŚWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Sprawa została rozpoznana na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, zwanej dalej "p.p.s.a."), na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wojewódzkie sądy administracyjne sprawują powyższą kontrolę działalności organów pod względem zgodności z prawem. Zatem w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych, sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji sądu administracyjnego, stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania. Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, zwanej dalej jako "k.p.a."). Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (art. 58 § 3 k.p.a.). Powołane przepisy przewidują cztery przesłanki przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, tj.: po pierwsze - wniesienie prośby o przywrócenie terminu, po drugie - uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, że uchybienie nastąpiło bez jego winy; po trzecie - wniesienie prośby o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; po czwarte - dokonanie jednocześnie z wniesieniem prośby czynności, dla której określony był termin. Wszystkie te przesłanki muszą zostać spełnione łącznie (por. m.in. wyrok WSA w Ł. z 22 czerwca 2023 r., III SA/Łd [...], Lex nr 3579418). Przesłanką, która winna zaistnieć w pierwszej kolejności, aby w ogóle możliwe było badanie okoliczności podniesionych we wniosku i ewentualne przywrócenie uchybionego terminu, jest złożenie wniosku (prośby) w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Ustanie przyczyny uchybienia terminu to ustanie przeszkody do dokonania danej czynności procesowej, niemożliwej do przezwyciężenia przez zainteresowanego, który dołożył należytej staranności w tym zakresie. Ocena, czy strona dochowała terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu należy do organu rozpoznającego wniosek. Zasadniczą przesłanką przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy (art. 58 § 1 zd. pierwsze k.p.a.). Zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w doktrynie przyjmuje się, że przy dokonywaniu oceny zawinienia strony w dopuszczeniu do uchybienia terminowi należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i oceniać brak winy zainteresowanego według obiektywnych, nie zaś subiektywnych mierników staranności, jakiej można oczekiwać od osoby należycie dbającej o własne interesy, aby nie wprowadzać do stosunków procesowych elementu niepewności (zob. A. Wróbel, Komentarz do art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego, System Informacji Prawnej LEX; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, W. 2009, s. 257 - 258; postanowienia NSA z dnia: 26 września 2023 r., II GSK [...], 8 października 2013 r., II GZ [...]; 3 października 2013 r., I FZ [...]; 1 października 2013 r., II OZ [...]; 25 września 2013 r., I OZ [...], CBOSA). Ponadto z art. 58 § 1 k.p.a. wynika, że to na zainteresowanym spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia istnienia okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w przewidzianym terminie. Warunkiem przywrócenia terminu jest wykazanie przez stronę, że mimo całej swej staranności nie mogła czynności dokonać w terminie, a więc że zachodziła obiektywna, niezależna od niej przeszkoda. Przeszkoda taka zachodzi wówczas, gdy dopełnieniu przez stronę obowiązku stanęła na przeszkodzie okoliczność nie do przezwyciężenia, mimo dołożenia największego choćby wysiłku. Z akt sprawy niniejszej wynika, że skarżący 7 marca 2023 r. osobiście odebrał przesyłkę pocztową zawierającą decyzję PINB wysłaną na jego adres zamieszkania. Następnie 4 kwietnia 2023 r. za pośrednictwem platformy e-PUAP skarżący przesłał do organu wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od tej decyzji, jednocześnie załączając odwołanie. Prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania uzasadnił tym, że ze względu na zły stan zdrowia od 14 - 15 marca 2023 r. i wstępne objawy [...] 17 marca 2023 r. wykonał test PCR, którego wynik był pozytywny. Podniósł, że dopiero około 28 - 29 marca 2023 r. był na tyle zdrowy, aby zająć się sprawą. Do wniosku skarżący załączył wynik badania laboratoryjnego wykonanego w Wiedniu wraz z jego tłumaczeniem. W związku z powyższym należy stwierdzić, że okoliczność, iż odwołanie zostało wniesione po upływie 14-dniowego terminu nie ulega wątpliwości i nie jest kwestionowana przez skarżącego. Sporne pozostaje, czy wskazywane przez skarżącego przyczyny uchybienia terminowi były wystarczające do tego, aby termin do dokonania czynności procesowej przywrócić. Organ odwoławczy odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wskazując w szczególności, że brak dbałości przez skarżącego o własne interesy ma w tym przypadku charakter zawiniony, co uzasadnia odmowę przywrócenia terminu. ŚWINB nie odniósł się do wskazanego przez skarżącego złego stanu jego zdrowia, który miał mieć bezpośredni wpływ na wniesienie odwołania z uchybieniem terminu. W tej kwestii ŚWINB stwierdził jedynie, że skarżący wiedząc, iż 14 marca 2023 r. zapada na zdrowiu winien był ustanowić pełnomocnika do prowadzenia swojej sprawy, jeżeli nie czuł się na siłach do samodzielnego jej prowadzenia, zwłaszcza, że odwołanie i wniosek o przywrócenie terminu złożone zostały drogą elektroniczną, a więc bez wychodzenia z domu. W ocenie Sądu ze stanowiskiem organu odwoławczego nie sposób się zgodzić. Po pierwsze, rolą organu odwoławczego było ustalenie, czy wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Powyższa okoliczność nie była w ogóle przedmiotem badania i analizy organu. Zauważyć należy, że czym innym jest formalny sposób ustalania daty doręczenia aktu administracyjnego służący obliczeniu terminu do wniesienia od tego aktu środka odwoławczego, a czym innym jest ustalenie daty, od której należy liczyć termin dla złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Odwołanie wnosi się w terminie liczonym od dnia doręczenia decyzji stronie. Termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a., należy natomiast liczyć od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Pomiędzy datą formalnego doręczenia aktu administracyjnego - z którego treści wynika fakt i okoliczności, wskazujące na wniesienie odwołania po terminie - a datą ustania przyczyny uchybienia terminu, nie musi zachodzić tożsamość (por. wyrok NSA z dnia 27 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK [...], publ. Lex nr 2347580). Po drugie, organ odwoławczy nie przeprowadził dokładnego postępowania na okoliczność uprawdopodobnienia przez skarżącego, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Skarżący w treści wniosku podniósł, że przyczyną uchybienia terminu była choroba, której nie mógł przewidzieć i która uniemożliwiła mu wniesienie odwołania z zachowaniem terminu. W celu uprawdopodobnienia podnoszonych okoliczności skarżący przedstawił wynik badania laboratoryjnego wykonanego 17 marca 2023 r. w Lifebrain COVID Labor GmbH w Wiedniu oraz jego tłumaczenie, który potwierdza, że u skarżącego wykryto zakażenie RNA [...] Tymczasem ŚWINB w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia ograniczył się do stwierdzenia, że skarżący w obliczu choroby mógł ustanowić pełnomocnika do prowadzenia swojej sprawy. Zdaniem Sądu, argumentacja organu odwoławczego nie stanowi wystarczającej podstawy do stwierdzenia, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Co prawda nie każda choroba będzie uzasadniać brak winy w uchybieniu terminu, jednakże należy mieć na uwadze, że ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 58 k.p.a. musi odbywać się z odwołaniem do okoliczności konkretnego przypadku (por. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2006 r., sygn. II OSK [...]). Przy ocenie powyższej przesłanki organ odwoławczy pominął kluczową w tej sprawie okoliczność, że stan zdrowia skarżącego, potwierdzony pozytywnym wynikiem badania laboratoryjnego wskazującego na zakażenie RNA [...], utrudniał mu prowadzenie własnej sprawy, przez co należy rozumieć również możliwość ustanowienia pełnomocnika. Rację ma skarżący, że choroby tej nie mógł przewidzieć. Nie bez znaczenia pozostaje również powszechna wiedza na temat przebiegu zachorowania na [...] oraz związana z tą chorobą konieczność izolacji. W ocenie Sądu organ odwoławczy naruszył w art. 58 k.p.a., ponieważ ocena przesłanek od których spełnienia zależy przywrócenie uchybionego terminu została dokonana w sposób dowolny. Lakoniczne stwierdzenie, że skarżący nie dochował należytej staranności w dbaniu o własne interesy nosi cechy arbitralności i dowolności. Jedynie na marginesie wskazać należy, że dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie ma znaczenia okoliczność, że odwołanie i wniosek o przywrócenie terminu złożone zostały przez skarżącego drogą elektroniczną. Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że odmawiając przywrócenia terminu w bez uwzględnienia całościowej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego w zakresie istotnych okoliczności rozpatrywanej sprawy, organ naruszył art. 58 § 1 i § 2 w zw. z art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a. Wskazane uchybienia procesowe miały istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowały koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., w pkt. I sentencji wyroku uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt. II sentencji wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 1 p.p.s.a. W ponownym postępowaniu organ zgodnie z art. 153 p.p.s.a. uwzględni wskazane rozważania i wyda stosowne rozstrzygnięcie.