Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II SA/Ke 118/26

Wyrok WSA w Kielcach z 29 kwietnia 2026 r., II SA/Ke 118/26 – funkcjonariusze Straży Pożarnej

Wynik

Stwierdzono nieważność uchwały w całości

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia
29 kwietnia 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Banach po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w Kielcach na uchwałę Rady Gminy w Pawłowie z dnia 30 marca 2022 r. nr XXXVII/377/22 w przedmiocie ustalenia wysokości ekwiwalentu dla członków ochotniczej straży pożarnej stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

W dniu 30 marca 2022 r. Rada Gminy w Pawłowie, na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2022 r. poz. 559) i art. 15 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (tekst jedn. - w dacie podjęcia uchwały - Dz. U. z 2021 r. poz. 2490) dalej "u.o.s.p.", podjęła uchwałę nr XXXVII/377/22 w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu dla członków Ochotniczych Straży Pożarnych na terenie gminy Pawłów. W § 1 ust. 1 uchwały ustalono ekwiwalent dla członków Ochotniczej Straży Pożarnej uczestniczących w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej w wysokości 1/175 przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego brutto ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. 2021 r. poz. 291 ze zm.), przed dniem ustalenia ekwiwalentu pieniężnego naliczonego za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej. W ust. 2 ustalono ekwiwalent dla członków Ochotniczej Straży Pożarnej uczestniczących w szkoleniu lub ćwiczeniu organizowanym przez Państwową Straż Pożarną lub gminę w wysokości 1/525 przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego brutto ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U z 2021 r. poz. 291 ze zm.), za każdą godzinę udziału w szkoleniu lub ćwiczeniu. W § 2 uchylono uchwałę Rady Gminy w Pawłowie nr XXVl/200/09 z dnia 17 lutego 2009 r. w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu dla członków Ochotniczych Straży Pożarnych na terenie gminy Pawłów, a w § 4 postanowiono, że uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Świętokrzyskiego. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą uchwałę, domagając się stwierdzenia jej nieważności w całości, Prokurator Okręgowy w Kielcach zarzucił, że została ona wydana z istotnym naruszeniem prawa: - art. 2, art. 7, art. 94 Konstytucji RP, art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, art. 15 ust. 1 i 2 u.o.s.p polegającym na wyjściu poza zakres podmiotowy regulacji i przyznaniu w § 1 uchwały uprawnienia do ekwiwalentu pieniężnego grupie, której uprawnień nie przyznaje ustawa tj. członkom ochotniczej straży pożarnej; - art. 7, art. 94 Konstytucji RP, art. 15 ust. 1 i 2 u.o.s.p oraz § 137 w związku z § 143 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (tekst jedn. Dz. U. 2016 r. poz.283) poprzez przekroczenie delegacji ustawowej oraz nieuprawnione powtórzenie zapisów ustawy o ochotniczych strażach pożarnych w § 1 ust. 1 i ust. 2 uchwały; - art. 2, art. 7 Konstytucji RP oraz § 32 ust. 1 rozporządzenia w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" poprzez ustalenie w § 2, że uchyleniu podlega uchwała Rady Gminy w Pawłowie nr XXVI/200/09 z dnia 17 lutego 2009 r., podczas gdy uchwala ta utraciła moc obowiązującą z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2022 r.; - art. 2, art. 7 Konstytucji RP oraz art. 2 art. 5 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych poprzez zaniechanie prawodawcze i nienadanie w § 4 uchwały wstecznej mocy obowiązującej od 1 stycznia 2022 r. - od dnia wejścia w życie u.o.s.p. W uzasadnieniu Prokurator podał, że art. 15 ust. 2 u.o.s.p. posługuje się pojęciem "strażnik ratownik OSP", które nie jest tożsame z zastosowanym w uchwale pojęciem – "członek ochotniczej straży pożarnej". Skarżący dalej zarzucił, że proste powołanie się na maksymalną, tj.1/175 przeciętnego wynagrodzenia - (nieprzekraczalną) ułamkową wysokość ekwiwalentu, nie spełnia warunku z art. 15 ust.2 u.o.s.p. Dopiero wskazanie konkretnej stawki ekwiwalentu świadczy o realizacji kompetencji i rodzi skutek w zakresie określoności sytuacji prawnej adresata uchwały i skonkretyzowania uprawnień z tego tytułu. Autor skargi zauważył, że z przepisu powszechnie obowiązującego - § 32 ust. 1 rozporządzenia w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" wynika, że poprzednia uchwala Rady Gminy w Pawłowie nr XXVI/200/09 z dnia 17 lutego 2009 r. w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu dla członków Ochotniczych Straży Pożarnych na terenie Gminy Pawłów, utraciła moc obowiązującą od 1 stycznia 2022 r., gdyż w tym dniu wszedł w życie art. 38 pkt 12 u.o.s.p, na mocy którego uchylony został art. 28 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz.869 ze zm.) stanowiący podstawę prawną dla podjęcia tej uchwały. Skoro więc powyższa uchwała straciła moc od 1 stycznia 2022 r., niezależnie do tego, czy Rada Gminy tak postanowiła czy też nie i wymieniony w § 2 zaskarżonej uchwały akt prawa miejscowego nie obowiązywał już w dacie jej podjęcia, to nie było podstaw prawnych i faktycznych do przyjmowania, że traci on moc. Zdaniem wnoszącego skargę prawodawca lokalny zaniechał w § 4 uchwały nadania jej mocy obowiązującej od 1 stycznia 2022 r. Skutkowało to pozbawieniem podstawy prawnej do wypłaty ekwiwalentu przysługującego uprawnionym strażakom ratownikom na mocy art. 15 ust. 1 u.o.s.p w okresie od 1 stycznia 2022 r. do 21 kwietnia 2022 r. kiedy to weszła w życie uchwała podjęta 30 marca 2022 r. i ogłoszona 6 kwietnia 2022 r. w Dzienniku Urzędowym Województwa Świętokrzyskiego. W konsekwencji doszło do naruszenia art. 2 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania, jako bezprzedmiotowego. Wskazał, że zaskarżona uchwała została uchylona w całości uchwałą nr LVI11/597/24 Rady Gminy w Pawłowie z dnia 27 marca 2024 r. W konsekwencji, w dacie wniesienia skargi do sądu administracyjnego zaskarżony akt prawa miejscowego już nie obowiązywał i nie wywoływał żadnych skutków prawnych. Niniejsza sprawa została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) zwanej dalej: p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt niniejszej sprawy wniosek taki został zawarty w skardze, a organ, temu wnioskowi się nie sprzeciwił. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Przedmiotem kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne są między innymi akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Kryterium kontroli stanowi zgodność z prawem aktu, przy uwzględnieniu stanu prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Stosownie do treści art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały organu samorządu gminnego jest jej istotna sprzeczność z prawem. W orzecznictwie i doktrynie podkreśla się, że opierając się na konstrukcji wad powodujących nieważność oraz wzruszalność decyzji administracyjnych, można wskazać rodzaje naruszeń przepisów, które trzeba zaliczyć do istotnych, skutkujących nieważnością uchwały organu gminy. Do nich należy naruszenie: przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego - przez wadliwą ich wykładnię - oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (por. przykładowo wyrok WSA w Warszawie z 1 czerwca 2021 r., VIII SA/Wa 281/21 i przywołane tam orzecznictwo oraz stanowisko wyrażone w doktrynie - wszystkie powołane orzeczenia dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Przypomnieć należy, że ustawodawca uwzględniając konstytucyjną zasadę praworządności, zobowiązując wszystkie podmioty władzy publicznej do działania na podstawie prawa i w celu jego wykonania, wprowadził w przepisach ustaw kształtujących ustrój jednostek samorządu terytorialnego generalną klauzulę kompetencyjną, zobowiązującą te jednostki do stanowienia aktów prawa miejscowego oraz innych aktów na podstawie upoważnień ustawowych. Przepisy te stanowią uszczegółowienie konstytucyjnej zasady praworządności wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP. Podstawa prawna do działań w zakresie stanowienia aktów prawa miejscowego jest dwojakiego rodzaju. Jest nią upoważnienie bezpośrednio wynikające z przepisów ustaw ustrojowych (gminnej, powiatowej, wojewódzkiej) albo upoważnienie zawarte w innych regulacjach ustawowych. Zasada praworządności bądź legalizmu ustanowiona w art. 7 Konstytucji RP głosi, że wszystkie organy władzy publicznej działają na podstawie prawa i w jego granicach. Prawo powinno zatem nie tylko stanowić kompetencję do działania, ale również być źródłem nakazów i zakazów wyznaczających ramy prawne owego działania. Celem zasady legalizmu jest przeciwdziałanie dowolności i arbitralności działania organów państwa oraz poddanie tego działania kontroli w oparciu o kryterium zgodności z obowiązującym prawem. Zasada legalizmu ma wyłącznie charakter formalny. Wymagania materialne dotyczące treści prawa leżącego u jej podstaw wynikają z zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP). Zasada legalizmu jest elementarną zasadą każdego systemu prawnego, który musi zakładać jej obowiązywanie, ponieważ "dopuszczenie łamania prawa przez organy władzy publicznej podważa samą ideę prawa jako systemu wiążących norm postępowania" (zob. TK - K 35/08). Artykuł 7 Konstytucji RP stanowi ważną dyrektywę interpretacyjną, która zakazuje rozszerzającej wykładni przepisów kompetencyjnych (zob. TK - K 20/01) i domniemywania kompetencji organów władzy publicznej. Ten ostatni zakaz wyklucza działania organów władz publicznych bez odpowiedniego przyzwolenia przez prawo. Realizując kompetencję, organ musi uwzględniać treść normy upoważniającej i nie może poszukiwać analogii w innych przepisach prawa odnoszących się do innych czy nawet podobnych regulacji w ramach przyznanych mu przez ustawodawcę kompetencji (WSA w Łodzi - II SA/Łd 203/21). Warto zauważyć, że wobec obywatela obowiązuje zasada odwrotna, ponieważ może on czynić wszystko to, czego prawo mu nie zakazuje (M. Florczak-Wątor [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. II, red. P. Tuleja, Warszawa 2023, art. 7). Przenosząc zaprezentowane wyżej rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że zaskarżona uchwała została podjęta w wykonaniu delegacji ustawowej określonej w art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy o samorządzie gminnym w związku z art. 15 ust. 1 i 2 u.o.s.p. Zgodnie z pierwszym powołanym przepisem, do wyłącznej właściwości rady gminy należy stanowienie w innych sprawach zastrzeżonych ustawami do kompetencji rady gminy. Jest to norma kompetencyjna o charakterze ogólnym, odsyłająca do upoważnień zawartych w innych ustawach. Takie szczególne upoważnienie zawiera art. 15 ust. 1 i 2 u.o.s.p., wedle którego - w brzmieniu obowiązującym na datę podjęcia uchwały z 30 marca 2022 r.: 1. Strażak ratownik OSP, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu, otrzymuje, niezależnie od otrzymywanego wynagrodzenia, ekwiwalent pieniężny. 2. Wysokość ekwiwalentu pieniężnego ustala, nie rzadziej niż raz na 2 lata, właściwa rada gminy w drodze uchwały. Wysokość ekwiwalentu pieniężnego nie może przekraczać 1/175 przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego brutto, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 291 ze zm.) przed dniem ustalenia ekwiwalentu pieniężnego, naliczanego za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej. Ekwiwalent pieniężny jest wypłacany z budżetu właściwej gminy. Słusznie zarzucił skarżący, że ustawa o ochotniczych strażach pożarnych określa precyzyjnie krąg podmiotów, którym przysługuje ekwiwalent pieniężny, którego wysokość ustala rada gminy na podstawie upoważnienie przyznanego jej w art. 15 ust. 2. Podnieść należy, że art. 15 ust. 1 u.o.s.p. posługuje się pojęciem "strażak ratownik OSP", które nie jest tożsame z pojęciem "członek ochotniczej straży pożarnej", zastosowanym w zaskarżonej uchwale. Zgodnie z art. 1 ust. 3 u.o.s.p., ochotnicze straże pożarne zrzeszają członków ochotniczych straży pożarnych, zwanych dalej "strażakami OSP". Z kolei w myśl art. 8 u.o.s.p., strażakiem ratownikiem OSP jest strażak OSP, który: 1) ukończył 18 lat, a nie ukończył 65 lat, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 1, 2) posiada aktualne ubezpieczenie, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2, 3) posiada aktualne orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do udziału w działaniach ratowniczych, 4) odbył szkolenie z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, 5) ukończył z wynikiem pozytywnym szkolenie podstawowe przygotowujące do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych. Z powyższych przepisów wynika zatem, że pojęcie "strażaka ratownika OSP", o którym mowa w art. 15 ust. 1 u.o.s.p., jest węższe niż pojęcie "członka ochotniczych straży pożarnych", o jakim mowa w zaskarżonej uchwale. W konsekwencji zaskarżona uchwała wychodzi poza zakres podmiotowy regulacji przekazanej radom gmin na podstawie ustawy kompetencyjnej i przyznaje uprawnienia grupie członków OSP, której uprawnień nie przyznaje ustawa (zob. wyrok WSA w Lublinie, III SA/Lu 238/24). W odniesieniu do kolejnego zarzutu skargi należy stwierdzić, że art. 15 ust. 2 u.o.s.p. nie jest treściowo jednoznaczny, ponieważ ustalenie ekwiwalentu pieniężnego przysługującego strażakowi ratownikowi za uczestnictwo w działaniu ratowniczym następuje dwuetapowo. Etap pierwszy – poprzez ustalenie wysokości ekwiwalentu w formie stawki godzinowej w granicach wskazanych w art. 15 ust. 2 ustawy (wysokość ekwiwalentu pieniężnego nie może przekraczać 1/175 przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego brutto). Etap drugi – po zakończeniu działań ratowniczych, poprzez przemnożenie stawki ekwiwalentu ustalonej przez radę gminy przez liczbę godzin uczestnictwa strażaka ratownika w tych działaniach. Ustalenie wysokości ekwiwalentu powinno polegać na wskazaniu konkretnej kwoty pieniężnej. Proste powołanie się na maksymalną, tj. 1/175 przeciętnego wynagrodzenia – (nieprzekraczalną) ułamkową wysokość ekwiwalentu, nie spełnia warunku z art. 15 ust. 2 u.o.s.p. Dopiero wskazanie konkretnej stawki (kwoty) ekwiwalentu świadczy o realizacji kompetencji z art. 15 ust. 2 u.o.s.p. i rodzi skutek w zakresie określoności sytuacji prawnej adresata uchwały i skonkretyzowania uprawnień z tego tytułu (przy naliczaniu za każdą rozpoczętą godzinę) – a dalej ewentualnych roszczeń o wypłatę – strażaków ratowników OSP. Poza tym określenie konkretnej kwoty ekwiwalentu pozwala na ocenę, czy dana stawka nie przekracza ustawowego progu 1/175 przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego brutto, obowiązującego przed dniem ustalenia ekwiwalentu pieniężnego (zob. wyrok WSA w Olsztynie z 19 grudnia 2024 r. II SA/Ol 797/24). Wyjaśnić należy, że uchwalając akty prawa miejscowego w oparciu o normę ustawową, organ stanowiący musi ściśle uwzględniać wytyczne zawarte w upoważnieniu, a normy kompetencyjne powinny być odczytywane w sposób literalny. Odstąpienie od tej zasady – co nastąpiło w przypadku zaskarżonej uchwały – narusza związek formalny i materialny między tym aktem a ustawą, co stanowi istotne naruszenie prawa (por. wyrok NSA z 7 kwietnia 2022 r. III FSK 4957/21). Trafnie Prokurator stwierdził, powołując się na § 32 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (tekst jedn. w dacie uchwalania zaskarżonej uchwały Dz. U. z 2016 r. poz. 283 ze zm.), że jeżeli uchyla się ustawę, na podstawie której wydano akt wykonawczy, albo uchyla się przepis ustawy upoważniający do wydania aktu wykonawczego, przyjmuje się, że taki akt wykonawczy traci moc obowiązującą odpowiednio z dniem wejścia w życie ustawy uchylającej albo z dniem wejścia w życie przepisu uchylającego upoważnienie do wydania tego aktu. Zgodnie z art. 48 u.o.s.p. uchwały, o których mowa w art. 15 ust. 2, podejmuje się po raz pierwszy w terminie do dnia 30 czerwca 2022 r. Z treści art. 57 tej ustawy wynika, że u.o.s.p. weszła w życie 1 stycznia 2022 r., przy czym ustawa nie zawiera regulacji dotyczących pozostawienia w mocy uchwał rad gmin podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 1 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (tekst jedn. Dz.U. 2021 r. poz. 869 ze zm.), stanowiącego delegację ustawową dla ustalenia przez organ stanowiący gminy – w drodze uchwały - ekwiwalentu dla członka ochotniczej straży pożarnej, który uczestniczył w działaniu ratowniczym lub szkoleniu pożarniczym organizowanym przez Państwową Straż Pożarną lub gminę. W konsekwencji, zastosowanie ma § 32 ust. 1 rozporządzenia w sprawie "Zasad techniki prawodawczej", co oznacza, że uprzednio uchwalona przez Radę Gminy w Pawłowie, na podstawie art. 28 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, uchwała nr XXVl/200/09 z dnia 17 lutego 2009 r. w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalent dla członków Ochotniczych Straży Pożarnych na terenie Gminy Pawłów, utraciła moc od 31 grudnia 2021 r., ponieważ 1 stycznia 2022 r. wszedł w życie nowy przepis delegacyjny - art. 15 ust. 2 u.o.s.p. Skoro zatem wymieniona w § 2 zaskarżonego aktu uchwała nie obowiązywała już w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały z 30 marca 2022 r., to nie było podstaw prawnych do przyjęcia, że podlega ona uchyleniu w związku z podjęciem uchwały objętej skargą. Postanowienie zawarte w § 2 zaskarżonej uchwały naruszało prawo w sposób istotny, ponieważ ustaliło inny dzień utraty mocy obowiązującej uchwały z 17 lutego 2009 r., niż wynika to z rozporządzenia w sprawie "Zasad techniki prawodawczej". Rację ma skarżący, że prawodawca lokalny poprzez zaniechanie w § 4 zaskarżonej uchwały nadania jej mocy obowiązującej od 1 stycznia 2022 r., uniemożliwi wypłatę ekwiwalentu przysługującego uprawnionym strażakom ratownikom na mocy art. 15 ust. 1 u.o.s.p w okresie od 1 stycznia 2022 r. do 21 kwietnia 2022 r. kiedy to weszła w życie ogłoszona 6 kwietnia 2022 r. w Dzienniku Urzędowym Województwa Świętokrzyskiego, uchwała z 30 marca 2022 r. i. W tej kwestii należy podkreślić, że wobec uchylenia od 1 stycznia 2022 r. art. 28 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, na podstawie którego wydano poprzedni akt wykonawczy - uchwałę rady gminy w sprawie ekwiwalentu - akt ten utracił moc obowiązującą odpowiednio z dniem wejścia w życie ustawy uchylającej tj. z dniem 1 stycznia 2022 r. Ustawodawca, wprowadzając w życie nowe regulacje dotyczące kwestii ekwiwalentów dla strażaków ratowników OSP i zakreślając prawodawcy lokalnemu termin 6 miesięcy na uchwalenie aktów prawa miejscowego, określających wysokość ekwiwalentu dopuścił do sytuacji, w której z jednej strony strażakom ochotniczych straży pożarnych przysługiwało prawo do ekwiwalentu, ale zarazem utraciły moc przepisy prawa miejscowego określające wysokość tego ekwiwalentu. Zdaniem Sądu, zmierzając do rozwiązania tej sytuacji, w sposób pozwalający urzeczywistnić wynikające z ustawy prawo strażaków do ekwiwalentu, także za okres, w którym nie istniały przepisy prawa miejscowego regulujące jego wysokość, należy przyjąć, że ustawodawca wymaga, by prawu miejscowemu uchwalanemu na podstawie art. 15 ust. 2 u.o.s.p. nadać moc obowiązującą od daty wejścia w życie tej ustawy, na co pozwala art. 5 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1461), zgodnie z którym art. 4 tej ustawy nie wyłącza możliwości nadania aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej, jeżeli zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie. (zob. WSA w Gdańsku w wyroku z 6 kwietnia 2023 r., II SA/Gd 774/24). W analizowanej sytuacji mamy do czynienia właśnie z sytuacją, w której retroaktywność aktu prawa miejscowego jest jedynym środkiem pozwalającym na wypłatę ekwiwalentu. Tak więc Rada zobowiązana była nadać uchwalanemu aktowi prawa miejscowego moc wsteczną od daty wejścia w życie ustawy upoważniającej tj. od 1 stycznia 2022 r. - bowiem do czasu podjęcia zaskarżonej uchwały nie istniała inna podstawa określająca wysokość ekwiwalentu. Końcowo należy wskazać, że uchylenie zaskarżonej uchwały będące następstwem podjęcia przez Radę Gminy w Pawłowie 27 marca 2024 r. uchwały nr LVIII/597/24, nie uczyniło bezprzedmiotowym postępowania sądowego dotyczącego legalności kontrolowanej uchwały. Należy bowiem zauważyć, że skutki prawne uchylenia aktu i stwierdzenia jego nieważności są odmienne. Uchylenie uchwały przez radę gminy oznacza jej wyeliminowanie ze skutkiem od daty uchwalenia uchylenia (ex nunc). Stwierdzenie nieważności uchwały wywołuje natomiast skutki od chwili jej podjęcia (ex tunc). W tej ostatniej sytuacji uchwałę należy potraktować tak, jakby nigdy nie została podjęta. Ma to swoje znaczenie dla czynności prawnych podjętych na podstawie takiej uchwały. Uchylona uchwała była natomiast stosowana co najmniej do czasu podjęcia uchwały o jej uchyleniu. Mając to wszystko na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 94 ust. 1 u.s.g.

Informacje o sprawie

Data wpływu
19 lutego 2026
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Skarżony organ
Rada Gminy
Sędziowie
Agnieszka Banach Beata Ziomek /przewodniczący/ Jacek Kuza /sprawozdawca/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny