II SA/Go 662/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska po rozpoznaniu w dniu 20 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi R.N. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: odmówić przywrócenia terminu do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.

Pismem z dnia [...] października 2022 r. R.N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2022 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2022 r., sygn. akt II SPP/Go 81/22 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. przyznał w niniejszej sprawie R.N. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wyrokiem z dnia 25 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Go 662/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę R.N. na ww. decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Odpis powyższego wyroku wraz z uzasadnieniem, na skutek zgłoszonego żądania, doręczono skarżącemu w dniu 13 lutego 2023 r. (k. 81 akt sądowych). W terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynął kolejny wniosek o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 30 marca 2023 r. sygn. akt II SPP/Go 24/23 referendarz sądowy tut. Sądu umorzył postępowanie w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowił dla skarżącego adwokata. Postanowienie to stało się prawomocne od dnia 12 kwietnia 2023 r. Pismem z dnia [...] kwietnia 2023 r. Dziekan ORA poinformował tutejszy Sąd, o wyznaczeniu skarżącemu pełnomocnika, a pismem z dnia [...] maja 2023 r. oświadczył, że wyznaczony adwokat w dniu 19 kwietnia 2023 r. otrzymał pismo informujące o ustanowieniu go do reprezentowania skarżącego. W załączeniu Dziekan przesłał kserokopię strony książki nadawczej, na której przedstawiono nr przesyłki skierowanej do pełnomocnika, zawierającej zawiadomienie o ustanowieniu go do reprezentowania skarżącego oraz wydruk informacji zamieszczonej na stronie internetowej Poczty Polskiej (śledzenie przesyłek) potwierdzającej datę odbioru korespondencji przez pełnomocnika wyznaczonego z urzędu. W odpowiedzi na zobowiązanie Sądu do wykazania podjętych przez pełnomocnika czynności procesowych, pismem z dnia [...] sierpnia 2023 r. pełnomocnik skarżącego złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego podniósł, że jego zdaniem sekretariat ORA błędnie wykonał zarządzenie Przewodniczącego Wydziału i nie przekazał mu informacji o dacie odbioru przez skarżącego odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Pełnomocnik wyjaśnił, że powyższe rodziło domniemanie, iż został wyznaczony do sprawy, która jeszcze się toczy. Wskazał, że o zakończeniu sprawy dowiedział się ze zobowiązaniu Sądu do wykazania podjętych czynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie zaś do art. 87 § 2 p.p.s.a., w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto wniosek o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 cyt. ustawy), za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 87 § 3 p.p.s.a.), i jednocześnie z wniesieniem tego wniosku należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Jak wynika z treści przywołanych powyżej przepisów, przywrócenie terminu jest uwarunkowane łącznym spełnieniem wskazanych w nich przesłanek. W rozpoznawanej sprawie Sąd przyjął, iż pełnomocnik strony złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia opinii o braku podstaw do złożenia skargi kasacyjnej w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, bowiem wniosek został złożony po upływie terminu do złożenia ww. opinii oraz po upływie 3 dni po zobowiązaniu pełnomocnika przez Sąd, do wykazania podjętych w niniejszej sprawie czynności procesowych. Zgodnie z art. 177 § 3 p.p.s.a. w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Z uwagi na treść art. 177 § 4 zd. 1 p.p.s.a, zgodnie z którym jeżeli pełnomocnik wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. Sąd uznał, że rozpoznawany wniosek spełnia ten wymóg, o którym mowa w art. 87 § 4 p.p.s.a. Instytucja przywrócenia terminu ma jednak charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona zgodnie z treścią art. 87 § 2 p.p.s.a. w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest bowiem od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. Można o nim mówić jedynie wtedy, gdy strona lub jej pełnomocnik nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego wysiłku w danych warunkach. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienia NSA: z dnia 10.09.2010 r. o sygn. akt II OZ 849/10, z dnia 2.10.2002 r. o sygn. akt V SA 793/02, publik. Monitor Prawniczy z 2002 r. nr 23, poz. 1059). Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny. Strona musi uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu, była od niej niezależna. To z treści przepisu art. 87 § 2 p.p.s.a. wynika ciążący na wnioskodawcy obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Ocena braku winy w uchybieniu terminu należy wyłącznie do sądu, który powinien uwzględniać wszystkie okoliczności sprawy. Co więcej, w przypadku, gdy strona reprezentowana jest profesjonalnego pełnomocnika, jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez Sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych (por. postanowienie NSA z 31 marca 2009 r., sygn. akt I FZ 69/09, postanowienie NSA z 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I GZ 231/11, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: CBOSA). W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącego domagając się przywrócenia terminu do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej podniósł, że nie posiadał informacji o odebraniu przez stronę skarżącą odpisu wyroku z jego uzasadnieniem. Wskazał, że o powyższym dowiedział się dopiero z wystosowanego przez Sąd wezwania. W ocenie Sądu wskazane przez pełnomocnika powody w uchybieniu terminu nie zasługują na uwzględnienie. Z akt sprawy oraz udzielonej przez pełnomocnika informacji wynika, że odebrał on zawiadomienie o wyznaczeniu do reprezentowania skarżącego w dniu 19 kwietnia 2023 r. Na skutek zobowiązania Sądu do przedstawienia podjętych czynności procesowych pełnomocnik skarżącego dopiero w dniu 11 sierpnia 2023 r. zapoznał się z aktami sprawy, a następnie wniósł o przywrócenie terminu do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej i przedłożył sporządzoną opinię. Zdaniem Sądu bierna postawa pełnomocnika i podjęcie pierwszych czynności procesowych na skutek zobowiązania Sądu, po około 4 miesiącach od zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, świadczą o niedochowaniu należytej staranności. Od profesjonalnego pełnomocnika oczekuje się dochowania należytej staranności wynikającej z zawodowego charakteru prowadzonej działalności. W postanowieniu z dnia 12 października 2017 r., sygn. akt II OZ 1091/17 (CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny wprost wskazał, że od profesjonalnego pełnomocnika wymaga się maksimum staranności, bowiem to na pełnomocniku spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Od profesjonalnego pełnomocnika wymaga się zatem wyższego stopnia staranności w dokonywanych przez niego czynnościach, w tym ze względu na fakt, że posiada on wiedzę z zakresu prawa oraz zna procedurę sądową. Wobec powyższego w ocenie Sądu, pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Z tego też względu, Sąd, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.