II OZ 623/23

Dnia 8 listopada 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R.N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 września 2023 r., sygn. akt II SA/Go 662/22 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi R.N. na decyzję Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 września 2022 r., nr WOK.7721.66.2022.MRaj w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 20 września 2023 r., sygn. akt II SA/Go 662/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Gorzowie Wielkopolskim odmówił R.N. (skarżący) przywrócenia terminu do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej na decyzję Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (LWINB) z 28 września 2022 r., nr WOK.7721.66.2022.MRaj, w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu swego postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że R.N. wniósł skargę na w/w decyzję LWINB, w toku postępowania postanowieniem z 12 grudnia 2022 r., II SPP/Go 81/22, przyznano w niniejszej sprawie skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wyrokiem z 25 stycznia 2023 r., II SA/Go 662/22, WSA w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę R.N. Odpis powyższego wyroku wraz z uzasadnieniem, na skutek zgłoszonego żądania, doręczono skarżącemu w dniu 13 lutego 2023 r. (k. 81 akt sądowych). W terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej wpłynął kolejny wniosek o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Postanowieniem z 30 marca 2023 r., II SPP/Go 24/23, umorzono postępowanie w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowiono dla skarżącego adwokata. Postanowienie to stało się prawomocne od dnia 12 kwietnia 2023 r. Dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej w Zielonej Górze poinformował sąd wojewódzki o wyznaczeniu skarżącemu pełnomocnika, a pismem z 4 maja 2023 r. oświadczył, że wyznaczony adwokat w dniu 19 kwietnia 2023 r. otrzymał pismo informujące o ustanowieniu go do reprezentowania skarżącego. W załączeniu Dziekan przesłał kserokopię strony książki nadawczej, na której przedstawiono nr przesyłki skierowanej do pełnomocnika, zawierającej zawiadomienie o ustanowieniu go do reprezentowania skarżącego oraz wydruk informacji zamieszczonej na stronie internetowej Poczty Polskiej (śledzenie przesyłek) potwierdzającej datę odbioru korespondencji przez pełnomocnika wyznaczonego z urzędu. W odpowiedzi na zobowiązanie sądu do wykazania podjętych przez pełnomocnika czynności procesowych, pismem z 11 sierpnia 2023 r. pełnomocnik skarżącego złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącego podniósł, że jego zdaniem sekretariat ORA błędnie wykonał zarządzenie Przewodniczącego Wydziału i nie przekazał mu informacji o dacie odbioru przez skarżącego odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Pełnomocnik wyjaśnił, że powyższe rodziło domniemanie, iż został wyznaczony do sprawy, która jeszcze się toczy. Wskazał, że o zakończeniu sprawy dowiedział się ze zobowiązaniu sądu do wykazania podjętych czynności. Wskazując na powyższe sąd pierwszej instancji przyjął, że pełnomocnik strony złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia opinii o braku podstaw do złożenia skargi kasacyjnej w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, bowiem wniosek został złożony po upływie terminu do złożenia ww. opinii oraz po upływie 3 dni po zobowiązaniu pełnomocnika przez sąd, do wykazania podjętych w niniejszej sprawie czynności procesowych. W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącego domagając się przywrócenia terminu do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej podniósł, że nie posiadał informacji o odebraniu przez stronę skarżącą odpisu wyroku z jego uzasadnieniem. Wskazał, że o powyższym dowiedział się dopiero z wystosowanego przez sąd wezwania. W ocenie tegoż sądu wskazane przez pełnomocnika powody w uchybieniu terminu nie zasługiwały na uwzględnienie. Sąd wojewódzki zauważył, że z akt sprawy oraz udzielonej przez pełnomocnika informacji wynika, że odebrał on zawiadomienie o wyznaczeniu go do reprezentowania skarżącego w dniu 19 kwietnia 2023 r. Na skutek zobowiązania sądu do przedstawienia podjętych czynności procesowych pełnomocnik skarżącego dopiero w dniu 11 sierpnia 2023 r. zapoznał się z aktami sprawy, a następnie wniósł o przywrócenie terminu do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej i przedłożył sporządzoną opinię. Zdaniem tegoż sądu bierna postawa pełnomocnika i podjęcie pierwszych czynności procesowych na skutek zobowiązania Sądu, po około czterech miesiącach od zawiadomienia o jego wyznaczeniu, świadczą o niedochowaniu należytej staranności, a co za tym idzie braku uprawdopodobnienia winy w uchybieniu terminu do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł skarżący, działający przez pełnomocnika, zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuca się: 1. naruszenie art. 253 § 1 zd. 2 w zw. z art. 177 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz. 1634, Ppsa) poprzez jego niezastosowanie i błędną wykładnię, a mianowicie niewykonanie przez sekretariat WSA w Gorzowie Wlkp. zarządzenia przewodniczącego i niezawiadomienie właściwej rady o fakcie, że w niniejszej sprawie zapadł wyrok, do czego obligowała sąd w/w norma, a poprzez to "zrzucenie" winy na pełnomocnika, który tej winy nie ponosi, podczas gdy prawidłowe zastosowanie tej normy powinno prowadzić do konwalidacji terminu, bowiem tak naprawdę zawiadomienie było błędne, a więc termin do wniesienia "skargi" w ogóle nie zaczął biec przynajmniej do 8 sierpnia 2023 r. i winien być przywrócony. 2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, a mianowicie przyjęcie winy pełnomocnika (strony), jak również błędnego przyjęcia okresu podjęcia działań określonych przez sąd na 4 miesiące - w rzeczywistości to były 2 miesiące i 3 tygodnie, podczas gdy winę za stan rzeczy ponosi sąd wojewódzki nie stosując prawidłowo normy zawartej w art. 253 § 1 zd. 2 Ppsa, podczas gdy prawidłowe ustalenia faktyczne winny prowadzić do przywrócenia terminu. Podnosząc powyższe zarzuty strona skarżąca wnosi o: - zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Zdaniem strony skarżącej w okolicznościach niniejszej sprawy nie można czynić zarzutu pełnomocnikowi by się domyślał, że został powołany do skargi kasacyjnej, a nie do postępowania I-instancyjnego. Podnosi, że zgodnie z art. 177 § 3 Ppsa pełnomocnik musi być zawiadomiony o jego wyznaczeniu do wniesienia skargi kasacyjnej. Poprzez niewykonanie zarządzenia Przewodniczącego WSA pełnomocnik nie został prawidłowo zawiadomiony o wyznaczeniu go po zapadnięciu wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 177 § 3 Ppsa w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Stosownie do treści art. 86 § 1 Ppsa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 87 § 1 Ppsa pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Powołując się na postanowienie Sądu Najwyższego z 6 października 1998 r., II CKN 8/98 (LEX nr 50679), należy wskazać, że przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. W orzecznictwie i doktrynie powszechnie przyjęte jest, że zakres pojęcia winy w uchybieniu terminu obejmuje również winę osób trzecich upoważnionych przez uczestnika postępowania (stronę) do dokonania czynności (por. np. postanowienia NSA: z 26 kwietnia 2017 r., I OZ 808/17, LEX nr 2299782 czy z 18 października 2017 r., I OZ 1477/17, LEX nr 2377205). Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest to, że zawiadomienie Okręgowej Rady Adwokackiej w Zielonej Górze o wyznaczeniu adw. M.S. adwokatem z urzędu dla skarżącego w sprawie II SA/Go 662/22 zostało mu doręczone w dniu 19 kwietnia 2023 r. Tym samym od tej daty rozpoczął swój bieg 30-dniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej/opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Prawdą jest, że wbrew wyraźnemu przepisowi art. 253 § 1 zd. 2 Ppsa, z którego wynika, że w przypadku, gdy ustanowienie pełnomocnika ma nastąpić po wydaniu orzeczenia, od którego przysługuje skarga kasacyjna, sąd zawiadamia o tym właściwą radę. WSA w Gorzowie Wielkopolskim nie zawiadomił ORA w Zielonej Górze o wydaniu w przedmiotowej sprawie wyroku w dniu 25 stycznia 2023 r. Niesporne jest również, że pierwszą czynność w sprawie pełnomocnik podjął dopiero w dniu 11 sierpnia 2023 r. (a więc już po upływie 30 dni od zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu), kiedy to zapoznał się z aktami sprawy, a następnie złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej i przedłożył sporządzoną opinię. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko sądu I instancji i przyjmuje, że w sprawie nie może być mowy o braku winy pełnomocnika w uchybieniu terminu. Pełnomocnik ten nie dochował bowiem wymaganej od niego staranności. To, że w zawiadomieniu o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu nie wskazano, iż wyznaczony jest do sporządzenia skargi kasacyjnej, nie podważa oczekiwania, że pełnomocnik z chwilą jego wyznaczenia w sprawie winien niezwłocznie zasięgnąć wiedzy o stanie tej sprawy i podjąć konieczne działania. Wbrew stanowisku zawartemu w zażaleniu, od pełnomocnika wyznaczonego z urzędu należy oczekiwać postawy czynnej, nie zaś biernej, a zatem po wyznaczeniu powinien on sam niezwłocznie powziąć czynności celem dowiedzenia się, czy i jakie w sprawie biegną terminy (por. np. postanowienie NSA z 14 lutego 2017 r., I OZ 374/17, LEX nr 2219646). W niniejszej sprawie wyznaczony pełnomocnik z urzędu, nie dochowując temu standardowi, oczekiwanemu od profesjonalnego pełnomocnika, uchybił terminowi do wniesienia opinii w przedmiocie skargi kasacyjnej z własnej winy. Niezależnie od niewątpliwego naruszenia przez sąd wojewódzki obowiązku wynikającego z art. 253 § 1 zd. 2 Ppsa powiadomienia właściwej rady, do obowiązków ustanowionego w ramach prawa pomocy, jak każdego działania adwokata świadczącego pomoc prawną, należy wykonywanie swych obowiązków gorliwie i sumiennie, a co ma swe źródło w rocie ślubowania adwokackiego. Sąd Naczelny nie dostrzega takich przeszkód, które uniemożliwiałyby wyznaczonemu pełnomocnikowi podjęcie niezwłocznie takich działań, które pozwoliłyby mu na zorientowanie się o toku sprawy, w której został wyznaczony pełnomocnikiem z urzędu, chociażby poprzez nawiązanie kontaktu ze skarżącym, względnie przejrzenie akt lub dokonanie wglądu w dane publiczne o toku spraw zamieszczone na stronie internetowej sądu wojewódzkiego. We wniosku o przywrócenie terminu nie wskazano na takie działania pełnomocnika. W konsekwencji powyższego, zarzuty zawarte w zażaleniu uznać należy za niezasadne, a zaskarżone postanowienie za odpowiadające prawu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji.