II SA/Go 577/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2014 r. sprawy ze skargi B.M. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zameldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia [...] r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz adwokata J.W. wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększone o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej.

Burmistrz decyzją z [...] kwietnia 2014 r. nr [...], na podstawie art. 47 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm., dalej: u.e.l.d.o) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: K.p.a) zameldował D.M. na pobyt stały w lokalu mieszkalnym w [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że postępowanie wszczął na żądanie D.M., który to podał, że od 24 lat zamieszkuje w lokalu w [...]. Zgodnie z art. 47 ust. 2 u.e.l.d.o jeżeli zgłoszone przy zameldowaniu dane budzą wątpliwości o dokonaniu zameldowania rozstrzyga właściwy organ gminy. W niniejszej sprawie powstały wątpliwości, bowiem na formularzu zgłoszenia zameldowania brak było potwierdzenia tegoż faktu przez właściciela nieruchomości – B.M.. Organ wyjaśnił, że B.M. złożyła dwa pisma, z których wynika, że nie wyraża zgody na zameldowanie D.M. uzasadniając tym, że jest właścicielką domu. Dom posiada trzy nieduże pokoje, a zamieszkuje w nim dwóch dorosłych synów oraz B.M. z córką. W okresie trwania postępowania administracyjnego B.M. była kilkakrotnie w Urzędzie (bez wezwania) załatwiając inne sprawy. Podczas jednego z pobytów na propozycję pracownika ewidencji ludności, że może w dniu dzisiejszym złożyć wyjaśnienia w prowadzonym postepowaniu – kategorycznie odmówiła twierdząc, że "Urząd nie ma nakazu aby ją przesłuchać i to jest karalne". W toku postępowania wyjaśniającego zeznania do protokołu złożyli wskazani przez wnioskodawcę mieszkańcy z [...]: J.F., T.L., A.S., T.D., A.A., Z.J., B.W., A.G.. Świadkowie zeznali, że D.M. zamieszkuje pod wskazanym adresem od kilku lat, nie opuszczał swego miejsca zamieszkania w sposób stały. Jeżeli wyjeżdżał to w celach zarobkowych do Niemiec i co tydzień lub co drugi tydzień przyjeżdżał do domu. Świadkowie jako bliscy sąsiedzi zeznali, że widzą D.M. wychodzącego i wchodzącego do domu w którym mieszka. Zeznali również, że sam wykonywał remont budynku (wykonał ocieplenie budynku), utrzymuje porządek wokół domu. Zaopatruje w opał na zimę – sam szykuje drewno. Stwierdzili, że ma dobry kontakt z dziećmi, wozi córkę i żonę samochodem do szkoły i na zakupy. Wszyscy przesłuchani świadkowie zeznali, że D.M. mieszka od kilku lat pod wskazanym adresem nieprzerwalnie od momentu kiedy wprowadził się do [...] – dom nr 16. Jeżeli przebywał poza miejscem zamieszkania to w celach zarobkowych lub leczniczych. W dalszej części uzasadnienia decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że zeznania złożył sam zainteresowanym D.M.. Potwierdził, że zamieszkuje w budynku położonym w [...]. Zajmuje pokój razem z synem. Korzysta z kuchni, łazienki i ubikacji. W zamieszkałym pokoju posiada swoje rzeczy osobiste. Oświadczył, że całe jego życie koncentruje się w domu na Osiedlu [...]. Tam posiada wszystkie rzeczy codziennego użytku. Wskazał, że wykonywał także remont budynku. Zdaniem organu pierwszej instancji zebrany materiał dowodowy jest spójny, logiczny i potwierdza, że D.M. zamieszkuje w sposób stały w lokalu położonym w [...]. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła B.M., wskazując, że zeznania świadków są niewiarygodne ponieważ nikt z tych mieszkańców od kilku lat nie był w jej domu i nie może potwierdzić, że D.M. w nim mieszka. Wojewoda decyzją z [...] czerwca 2014 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie wskazał, że odmowa zameldowania D.M. byłaby sprzeczna z ustalonym stanem faktycznym oraz przepisami u.e.l.d.o. W wyniku przeprowadzonych czynności administracyjnych ustalono, że D.M. mieszka w lokalu na Osiedlu [...]. Zostało to potwierdzone przez D.M. oraz wszystkich przesłuchanych świadków. Nadto B.M. nie podważała faktu zamieszkiwania D.M. w lokalu, a jedynie nie wyrażała zgody na jego zameldowanie. B.M. wniosła skargę na powyższą decyzję, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Skarżąca zakwestionowała ustalenia organów, iż D.M. mieszka w jej domu. Zdaniem skarżącej fakt zamieszkiwania D.M. na Osiedlu [...] nie został potwierdzony w toku postępowania, gdyż to, że D.M. utrzymuje kontakt z synami, odwiedzając ich, nie stanowi faktu, że mieszka pod wskazanym adresem. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, uznając zarzuty skargi za nietrafne. Organ odwoławczy podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko. W piśmie procesowym z [...] września 2014 r. pełnomocnik skarżącej ustanowiony z urzędu podtrzymując wnioski i twierdzenia skarżącej i konkretyzując jej stanowisko wniósł o uchylenie decyzji Wojewody oraz decyzji Burmistrza. Wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania, które nie zostały uiszczone, według norm. W uzasadnieniu pisma pełnomocnik wskazał, że istotą postępowania w sprawie było ustalenie, czy mąż skarżącej stele zamieszkuje w przedmiotowym mieszkaniu, co uprawnia go do zameldowania tamże, czy też tam nie mieszka, co uzasadniałoby decyzję odmowną na jego wniosek o zameldowanie. Zdaniem pełnomocnika zarówno organ pierwszej instancji jak i organ odwoławczy w rozpatrywanej sprawie oparli się na wybiórczo zgromadzonym materiale dowodowym, ograniczając się do oświadczenia wnoszącego o zameldowanie oraz "jego" świadków, którzy potwierdzili jego oświadczenie, iż zamieszkuje on stale w przedmiotowej nieruchomości. Tak postępując organ pierwszej instancji w sposób oczywisty naruszył zasadę praworządności wyrażona w art. 7 K.p.a, która nakazuje by organ administracji publicznej podjął wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organ natomiast ograniczył się do przeprowadzenia jedynie ww. dowodów. W sytuacji, gdy wydaje się oczywistym, że przede wszystkim należało przeprowadzić dowód z zeznań świadków (dorosłych) mieszkających w przedmiotowym mieszkaniu. Chodzi o osoby bliskie tj. S.M. i A.M., są to synowie skarżącej. Tym bardziej, że jak twierdzi wnoszący o zameldowanie, to on wozi codziennie na zastrzyki syna S.. Nie przeprowadzono w sprawie także wywiadu policyjnego na temat tego czy mąż skarżącej mieszka w przedmiotowym lokalu. Zdaniem pełnomocnika takie postępowanie organu nie wzbudza zaufania obywateli, w tym przypadku skarżącej, która zasadnie może sądzić, że organ zachowuje się w sposób stronniczy. A sposób zebrania materiału, niewyczerpujący wszystkich możliwości, pozwala na stawienie zarzutu naruszenia przepisu art. 77 K.p.a. Podkreślono także, że organ pierwszej instancji nie informował skarżącej o czynnościach w których ona miała prawo brać udział, tj. o przesłuchaniach świadków. Stąd zasadny jest zarzut naruszenia tak przepisu art. 9 jak i art. 79 K.p.a. Natomiast stanowisko Wojewody podtrzymującego decyzję organu pierwszej instancji ograniczyło się do argumentacji przytaczanej przez ten organ. Wielokrotne powtarzanie argumentu, zawarte w decyzji organu pierwszej jak i drugiej instancji, iż zameldowanie nie rodzi po stronie zameldowanego uprawnień właścicielskich, nie może satysfakcjonować skarżącej, gdyż jest to dla niej oczywiste, a chodzi jej wyłącznie o ustalenie stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Na rozprawie przed Sądem 15 października 2014 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał stanowisko i wnioski zawarte w skardze oraz piśmie procesowym z [...] września 2014 r. Uczestnik postępowania D.M. podał, że jego żona nie jest w stanie sporządzić żadnego pisma, wszystkie pisma kierowane do organu administracji sporządza szwagierka, która chce przejąć mieszkanie. Podał także, że słuszny jest wniosek pełnomocnika skarżącej, że nie zostali przesłuchani w sprawie jego synowie, a także inni sąsiedzi mieszkający w pobliżu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie są, w ocenie Sądu, zgodne z prawem, albowiem wydane zostały bez dostatecznego i wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, czyli z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a, co z kolei mogło doprowadzić do naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 47 ust.2, art. 6 ust. 1, art. 9 b ust. 1, art. 9 b ust. 2 pkt 1 i art. 10 ust. 1 u.e.l.d.o. Bezsporne w niniejszej sprawie jest, iż ze względu na brak potwierdzenia przez skarżącą - właścicielkę lokalu faktu zamieszkiwania przez D.M. z zamiarem stałego pobytu w lokalu nr 16 na Os. [...], Burmistrz zobowiązany był na podstawie art. 47 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 1 u.e.l.d.o. zbadać, czy faktycznie D.M. w lokalu tym zamieszkuje z zamiarem stałego przebywania. Trzeba zaznaczyć, że przepis art. 6 ust. 1 u.e.l.d.o przewiduje, że pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości z zamiarem stałego przebywania pod oznaczonym adresem. Przepis art. 9b ust. 1 u.e.l.d.o potwierdza, że zameldowanie na pobyt stały lub czasowy następuje pod oznaczonym adresem. Przy czym za adres w gminach, które uzyskały status miasta uważa się – jak określa to art. 9b ust. 2 pkt 1 u.e.l.d.o - podanie nazwy miasta (dzielnicy), ulicy, numeru domu i lokalu, nazwy województwa oraz kodu pocztowego. Oznacza to, że w decyzji o zameldowaniu wydanej na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy, którą dokonuje się m.in. zameldowania konkretnej osoby na pobyt stały należy precyzyjnie wskazać adres zamieszkania wedle powyższych reguł. W niniejszej sprawie decyzją z [...] kwietnia 2014 r. nr [...] Burmistrz dokonał zameldowania D.M. na pobyt stały w lokalu mieszkalnym w [...]. Tymczasem z oświadczeń skarżącej złożonych w toku postępowania (pismo z [...] marca 2014 r. i z [...] marca 2014 r.) wynika, że D.M. nie zamieszkuje w lokalu nr 16 na Os. [...]. W pismach tych skarżąca podała, że "To, że D.M. bezprawnie i bezpodstawnie nachodzi moje miejsce zamieszkania i zakłóca mi spokój, chcąc mieszkać pod w/w adresem, nie jest w żadnym stopniu argumentem ani podstawą do tego abym go zameldowała" oraz, że "D.M. przebywa i zamieszkuje u p. T.L. zam. [...]". W związku z powyższym powstały istotne wątpliwości, czy adres, pod którym organ pierwszej instancji dokonał zameldowania D.M. – lokal nr 16 na Os. [...] to ten lokal, w którym on – jak ustalił organ pierwszej instancji – zamieszkuje z zamiarem stałego pobytu. W takiej sytuacji jak zasadnie wskazał pełnomocnik skarżącej, organ pierwszej instancji nie powinien ograniczyć się do oświadczenia wnoszącego o zameldowanie, oraz przesłuchania wskazanych przez niego świadków, lecz powinien także przeprowadzić dowód z zeznań dorosłych świadków mieszkających w przedmiotowym lokalu a więc synów skarżącej. Organ pierwszej instancji powinien także przeprowadzić oględziny lokalu, które to oględziny mogłyby jednoznacznie ustalić kwestionowane przez skarżącą fakty. Niewątpliwie także dokładnemu wyjaśnieniu sprawy służyć może wywiad policyjny na okoliczność przebywania D.M. w lokalu nr 16 na Os. [...]. Mając powyższe na uwadze należało, stwierdzając niewyjaśnienie przez organy administracyjne powyższych okoliczności, uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Burmistrza, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit a i c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a). Uwzględniając skargę Sąd orzekł o niewykonalności zaskarżonej decyzji stosownie do art. 152 P.p.s.a. O kosztach dla pełnomocnika z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 P.p.s.a w zw. z § 2 ust. 3 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 461). Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji uwzględni poczynione uwagi i wyeliminuje wskazane uchybienia, a następnie podejmie stosowne rozstrzygnięcie w sprawie.