II SA/Go 566/18

Dnia 6 marca 2019 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2019 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku T.R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi T.R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania się niewłaściwym rzeczowo i odesłania pisma wnoszącemu p o s t a n a w i a : odmówić zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 10 października 2018 roku o odmowie przyznania prawa pomocy.

T.R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie uznania się niewłaściwym rzeczowo i odesłania pisma wnoszącemu. Postanowieniem z dnia 10 października 2018 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 20 listopada 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącego, utrzymał w mocy powyższe postanowienie referendarza sądowego, natomiast wyrokiem z dnia 19 grudnia 2018 r. Sąd oddalił powyższą skargę T.R.. W dniu 22 stycznia 2019 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynął złożony na urzędowym formularzu PPF kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał m.in., iż prowadzi samodzielnie jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada dom o powierzchni ok. 170 m², lokal mieszkalny o powierzchni 42,5 m² oraz oszczędności w kwocie 500 zł na książeczce oszczędnościowej, 1500 zł w gotówce oraz 10 euro. Poza tym nie zadeklarował innego majątku większej wartości. Zarządzeniem z dnia 25 stycznia 2019 r., wydanym na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., skarżący został wezwany do uzupełnienia złożonego wniosku o zmianę postanowienia w przedmiocie prawa pomocy poprzez przedłożenie: a) wyciągów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego, przedstawiających saldo na tych rachunkach oraz wszystkie operacje finansowe, za okres ostatnich pięciu miesięcy, tzn. od września 2018 r. do końca stycznia 2019 r. b) dokumentów potwierdzających aktualną wysokość emerytury (decyzja w sprawie wysokości emerytury, odcinek emerytalny itp.) c) rachunków (dokumentów) potwierdzających koszty związane z utrzymaniem mieszkania (energia elektryczna, woda, gaz itp.), d) ewentualnych rachunków dotyczących ponoszonych kosztów leczenia, leków, rehabilitacji, e) innych dowodów na okoliczność ewentualnej zmiany sytuacji życiowej, rodzinnej bądź majątkowej - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem rozpoznania w/w wniosku w oparciu o okoliczności wynikające z akt sprawy. Skarżący nie przedstawił wskazanych wyżej dokumentów, dnia 28 lutego 2019 r. do akt sprawy wpłynęło jedynie jego pismo, w którym podał, iż jak dotąd nie uzyskał pomocy prawnej, o którą się ubiega. Wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie. Tytułem wstępu należy zwrócić uwagę, że w przypadku, gdy strona składa w danej sprawie kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, to nie jest on w istocie wnioskiem nowym, ale wnioskiem zmierzającym do weryfikacji poprzedniego postanowienia, złożonym w trybie art. 165 p.p.s.a. (postanowienie NSA z 29 kwietnia 2011 r., II FZ 110/11, LEX nr 1081427). Innymi słowy, jeżeli w sprawie zapadło już prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy, na skutek złożenia przez stronę kolejnego wniosku w tym przedmiocie zastosowanie znajduje art. 165 p.p.s.a. (postanowienie NSA z 6 grudnia 2012 r. I FZ 468/12, LEX nr 1239223). W myśl tego przepisu, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy okolicznością taką będzie w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy (postanowienia NSA z 20 listopada 2012 r., II OZ 1017/12, LEX nr 1248491; z 8 stycznia 2014 r., I OZ 1209/13, LEX nr 1440270; z 11 lutego 2014 r., II OZ 132/14, LEX nr 1422896; z 8 sierpnia 2014 r., II OZ 746/14, LEX nr 1502259). Weryfikacja prawomocnego orzeczenia w przypadku postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy może nastąpić wówczas, jeżeli zainteresowany wykaże, iż okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia – a więc przede wszystkim sytuacja materialna – uległy zmianie na tyle, że uzasadniają one zmianę prawomocnego orzeczenia. Z konstrukcji art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się on w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, dodatkowo strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący, chcąc skorzystać z tego prawa, powinien bowiem liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej oraz udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności (postanowienie NSA z 7 marca 2012 r. I OZ 125/12, LEX nr 1120734). Wezwanie, o którym wyżej mowa, zostało skutecznie doręczone w dniu 19 lutego 2019 r. pełnomocnikowi pocztowemu skarżącego. Termin do wykonania zarządzenia rozpoczął zatem swój bieg od 20 lutego 2019 r. i upłynął bezskutecznie z dniem 26 lutego 2019 r. (dzień roboczy – wtorek). Żadne dokumenty pozwalające na ocenę wystąpienia przesłanki z art. 165 p.p.s.a., tzn. zmiany w sytuacji życiowej i finansowej skarżącego, uzasadniającej ewentualną zmianę prawomocnego orzeczenia o odmowie przyznania prawa pomocy, nie zostały przedłożone. W tej sytuacji analiza omawianej okoliczności okazała się niemożliwa. Należy przy tym podkreślić, że wykazać oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r., I FZ 189/11, LEX nr 948866) – czego skarżący w niniejszej sprawie, w odniesieniu do zadeklarowanej sytuacji majątkowej nie uczynił. W konsekwencji, na podstawie art. 165 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.