II SA/Go 300/21

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Marta Świetlik po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego P.M. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim radcy prawnemu P. M., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu obejmującej sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług.

Postanowieniem z dnia 16 lipca 2021 r. sygn. akt II SPP/Go 58/21 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. zmienił postanowienie z dnia 23 kwietnia 2021 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w ten sposób, że zwolnił skarżącego od kosztów sądowych oraz ustanowił na jego rzecz radcę prawnego. Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła dla skarżącego pełnomocnika w osobie radcy prawnego P. M. Wyrokiem z dnia 9 września 2021 r. sygn. akt II SA/Go 300/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę R. S. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego z dnia [...] nr [...] (pkt I wyroku) oraz przyznał od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz radcy prawnego P. M. kwotę 240 zł powiększoną o należny podatek VAT tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu (pkt II wyroku). Od ww. wyroku pełnomocnik skarżącego wniósł skargę kasacyjną, w której wniósł m.in. o przyznanie kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu według norm przepisanych, oświadczając jednocześnie, że koszty te nie zostały uiszczone w całości czy w części. Wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2023 r. sygn. akt III OSK 7555/21 Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym, oddalił ww. skargę kasacyjną (pkt 1 wyroku) oraz odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości (pkt 2 wyroku). Natomiast w motywach uzasadnienia ww. wyroku NSA wskazał, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny. Wobec powyższego należy zważyć, co następuje: Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) – powoływanej dalej również jako "P.p.s.a." wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (tekst jedn. Dz.U. 2019 r. poz. 68 ze zm.) – powoływane dalej również jako "rozporządzenie z 3 października 2016 r." W § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia wskazano, że opłatę tą ustala się w wysokości określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Opłaty w sprawach przed sądami administracyjnymi zostały określone w rozdziale 4 w § 21 rozporządzenia z 3 października 2016 r. Jednakże ustalając radcy prawnemu wysokość wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną stronie z urzędu należy mieć na uwadze, że wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2023r. sygn. akt SK 53/22 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 68, ze zm.) w zakresie, w jakim przewiduje wysokość opłaty stanowiącej koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszonej przez Skarb Państwa udzielonej przez radcę prawnego z urzędu w wysokości niższej niż stawka minimalna opłat za czynności radców prawnych określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265, ze zm.), wydanym na podstawie art. 225 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1166), dotyczącym stawek minimalnych w sprawach prowadzonych z wyboru, jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu Trybunał wskazał, że skutkiem niniejszego wyroku jest utrata mocy obowiązującej normy poddanej kontroli. Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 lit.c) rozporządzenia z 3 października 2016 r. opłaty wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w innej sprawie - 240 zł. W drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50% opłaty określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji sprawy nie prowadził ten sam radca prawny - 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł (§ 21 ust. 1 pkt 2 lit.b rozporządzenia z 3 października 2016 r.); Za takie same czynności w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.) - powoływanego dalej jako: "rozporządzenie z 22 października 2015 r." stawki te są wyższe. Zgodnie bowiem z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c tego rozporządzenia stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi: w pierwszej instancji w innej sprawie - 480 zł. Natomiast w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam radca prawny w drugiej instancji - 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł (§ 14 ust. 1 pkt 2 lit.b rozporządzenia z 22 października 2015 r.) Wskazane różnice, zważywszy na treść ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego, powodują, że w niniejszej sprawie wysokość wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną stronie z urzędu obejmującą sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej należało ustalić na podstawie stawek za te czynności określonych w rozporządzeniu z 22 października 2015 r. Mając zatem na uwadze treść ww. przepisów, przedmiot niniejszej sprawy oraz fakt, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym a ustanowiony z urzędu pełnomocnik reprezentował skarżącego także w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, pełnomocnikowi skarżącego należało przyznać wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej w wysokości 50% stawki określonej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c) rozporządzenia z 22 października 2015 r. tj. w kwocie 240 zł. Tak obliczoną kwotę wynagrodzenia na podstawie § 4 ust. 3 rozporządzenia z 3 października 2016 należało podwyższyć o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. Z tych też względów referendarz sądowy, na podstawie art. 250 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.