II SA/Go 198/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kamila Karwatowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Protokolant St. sekr. sądowy Katarzyna Zarychta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2026 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego A. K. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Decyzją z dnia Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako ZUS lub organ) na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2, 3, 3a i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350 ze zm., zwanej dalej u.s.u.s.), w oparciu o § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, zwanego dalej rozporządzeniem), odmówił umorzenia odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek, kosztów upomnienia oraz kosztów egzekucyjnych przekształconych w składki za które jest Pan odpowiedzialny zgodnie z decyzją o przeniesieniu odpowiedzialności znak: [...] z [...]września 2025 r. w łącznej kwocie 60 693,10 zł, w tym: a) ubezpieczenia społeczne - za okres: 10/2012 r., 04-07/2013 r., 02/2014 r. - 03/2023 r. w łącznej kwocie 41 047,43 zł, w tym z tytułu: odsetek - 37 096,00 zł, kosztów upomnienia - 278,38 zł, kosztów egzekucyjnych przekształconych w składki - 3 673,05 zł, b) ubezpieczenie zdrowotne - za okres: 04-07/2013 r., 11/2013 r - 03/2023 r. w łącznej kwocie 17 011,92 zł, w tym z tytułu: odsetek - 14 896,00 zł, kosztów upomnienia - 336,80 zł, kosztów egzekucyjnych przekształconych w składki - 1 779,12 zł, c) Fundusz Pracy - za okres 10/2012 r., 04-07/2013 r., 11/2013 r., 01/2014 - 03/2023 r. w łącznej kwocie 2 633,75 zł, w tym z tytułu: odsetek - 1 565,00 zł, kosztów upomnienia - 345,53 zł, kosztów egzekucyjnych przekształconych w składki -123,22 zł. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że na podstawie decyzji znak: [...] z [...] września 2025 r. strona jako spadkobierca ponosi odpowiedzialność za zobowiązania zmarłego [...] marca 2023 r. ojca – T. K. do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku, zaznaczając, że prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą śmierci spadkodawcy na jedną lub kilka osób. Natomiast spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku, tj. śmiercią spadkodawcy. W momencie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku. ZUS wydaje decyzję o zakresie odpowiedzialności spadkobierców na podstawie art. 100, art. 98 § 1 i § 2 pkt 1, 2, 5, 7 oraz art. 97 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111, dalej jako O.p.), w związku z art. 31 i art. 32 u.s.u.s. Brzmienie art. 98 § 1 O.p. jednoznacznie wskazuje, że w zakresie odpowiedzialności spadkobierców stosuje się bezpośrednio przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny o przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe. Wydając decyzję o odpowiedzialności spadkobiercy ZUS orzeka wyłącznie o zakresie odpowiedzialności, a nie przesądza o samej odpowiedzialności, bowiem ta powstaje z chwilą otwarcia spadku. W dniu [...] października 2025 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, zwrócił się do ZUS z wnioskiem o umorzenie części zadłużenia z tytułu odsetek naliczonych od nieopłaconych w terminie składek oraz kosztów postępowania. Ponadto wniósł o rozłożenie płatności zobowiązania na raty, w wysokości 800 zł miesięcznie. We wniosku wskazano, że strona jest osobą młodą (19 lat), uczącą się, i nie posiada majątku pozwalającego na jednorazową spłatę zobowiązań. Dodał, że jest zatrudniony na umowę o pracę z najniższym wynagrodzeniem i utrzymuje się z pomocy udzielanej przez matkę. Wskazano, że przejęcie zadłużenia ZUS nastąpiło w wyniku dziedziczenia, więc zobowiązania te nie powstały poprzez działania strony, lecz wynikają z odpowiedzialności spadkobiercy za długi spadkowe. Strona dodała, że rozłożenie zobowiązania na raty umożliwiłaby jego stopniową spłatę w granicach realnych możliwości, z poszanowaniem obowiązku spłaty należności publicznoprawnych. Jednocześnie z uwagi na wyjątkową sytuację życiową i wiek, strona wniosła o częściowe umorzenie odsetek oraz kosztów postępowania, których wysokość stanowi znaczną cześć zadłużenia i których egzekucja byłaby nadmiernie dolegliwa. Strona podała, ze nie uchyla się od odpowiedzialności, a jej celem jest uregulowanie należności w sposób uczciwy i wykonalny, a przyznanie ulgi w postaci układu ratalnego oraz częściowego umorzenia odsetek i kosztów pozwoli stronie uniknąć nadmiernego obciążenia finansowego na początku dorosłego życia i umożliwi stronie kontynuację nauki. W piśmie z [...] grudnia 2025 r. strona podała, że posiada zobowiązania stanowiące długi spadkowe, zgodnie ze spisem inwentarza, wyjaśniając że z aktualnej treści spisu wynika, że ponosi odpowiedzialność do wysokości stanu czynnego spadku, tj. do w kwoty 424.574,18 zł. Jednocześnie poinformował, że przed Sądem Rejonowym w [...] (sygn. [...]) toczy się postępowanie o uzupełnienie spisu inwentarza przez jego zmianę polegającą na wykreśleniu ze czynnego spadku kwoty środków odprowadzonych do Otwartego Funduszu Emerytalnego w wysokości 17.537,56 zł oraz ustaleniu prawidłowego stanu czynnego spadku i czystej masy spadku. Oświadczył, że po odjęciu od wyżej wymienionej kwoty zobowiązania względem ZUS do zapłaty pozostaje 228 664,58 zł. Poinformował, że nie spłaca wyżej wymienionych zobowiązań z uwagi na brak środków pieniężnych, które mógłby przeznaczyć na zaspokojenie wierzycieli spadkowych. Wskazał, że w odniesieniu do informacji o stałych wydatkach związanych z utrzymaniem ponosi koszty związane z akademikiem (miesięcznie: opłata za akademik 545,0 zł, media 150,00 zł), a ponadto w miarę stara się dokładać do kosztów utrzymania domu w [...]. Wyliczył koszty utrzymania domu za rok 2025: opłaty za paliwo gazowe w kwocie 3150,00 zł, opłaty za energie elektryczną w kwocie 800,00 zł, opłaty za wodę i ścieki w kwocie 3 003,00 zł, opłaty za wywóz śmieci w kwocie 1386,00 zł, abonamenty telefoniczne w kwocie 4 900,00 zł, opłaty za dostęp do Internetu 1 308,00 zł, wydatki na drewno opałowe 3 300,00 zł, podatek od nieruchomości 850,00 zł oraz polisa ubezpieczenia PZU Dom w kwocie 998,00 zł. Podsumował, że roczne wydatki wynoszą 19 695,00 zł, a średni koszt na jedną osobę wynosi 820,50 zł miesięcznie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej skarżący wskazał, że od października 2025 r. rozpoczął studia stacjonarne w [...] na kierunku informatyka i aby móc się utrzymać podjął pracę zawodową. Dodał, że sytuacja finansowa jest trudna ponieważ utrzymuje się samodzielnie, a opłaty za akademik, media oraz koszty życia w dużym mieście pochłaniają większość zarobków. Oświadczył, że po zakończeniu studiów będzie mógł podjąć pracę w zawodzie, co pozwoli osiągnąć stabilne i wyższe dochody. Poinformował, że [...] marca 2023 r. nagle zmarł ojciec, a jego niespodziewana śmierć była dla strony bardzo trudnym przeżyciem. Poinformował, że miał wtedy 17 lat, a po śmierci ojca okazało się, że ojciec był zadłużony w różnych instytucjach oraz u osób prywatnych. Oświadczył, że zdecydował się przyjąć spadek z dobrodziejstwem inwentarza. Poinformował, że niestety matka nie jest w stanie pomóc mu w spłacie zadłużenia gdyż [...] maja 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał wyrok o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu i oddalił skargę matki, a co za tym idzie musi ona zwrócić kwotę 437 642,70 zł pochodzącą z środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz Budżetu Państwa. Dodał, że w związku z faktem, że ojciec nie płacił składek do ZUS nie otrzymał renty rodzinnej oraz renty w drodze wyjątku. ZUS podał, że z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że strona, jako spadkobierca po ojcu ponosi odpowiedzialność za zobowiązania spadkodawcy z tytułu nieopłaconych składek. W oparciu o uregulowania zawarte w art. 24 u.s.u.s. Zakład ustalił, że nie upłynął jeszcze termin, w którym należności mogą być dochodzone. Zgodnie z art. 24 ust. 5d u.s.u.s. przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana. Mając na uwadze powyższe, należności są nadal wymagalne. Następnie organ wskazał, że strona jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę i z tego tytułu osiąga dochód w wysokości 4 666,00 zł, tj. 3 637,42 zł netto. ZUS zauważył, że 1 stycznia 2026 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z 11 września 2025 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2026 r. Na podstawie rozporządzenia minimalne wynagrodzenie w 2026 r. wynosić będzie 4 806,00 zł brutto, tj. 3 605,85 zł netto miesięcznie. W związku z powyższym można domniemywać, iż sytuacja materialna ulegnie poprawie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym strona wskazała, że nie posiada dochodu z innych źródeł, nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej oraz nie korzysta z innych form pomocy. Poinformował, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką. Zgodnie z oświadczeniem matka osiąga dochód w kwocie 10 017,60 zł netto miesięcznie. Poinformował, że od października 2025 r. rozpoczął studia stacjonarne w [...] na kierunku informatyka i aby móc się utrzymać podjął pracę zawodową. Dodał, że jego sytuacja finansowa jest trudna ponieważ utrzymuje się samodzielnie, a opłaty za akademik, media oraz koszty życia w dużym mieście pochłaniają większość jego zarobków. Oświadczył także, że po zakończeniu studiów będzie mógł podjąć pracę w zawodzie, co pozwoli osiągnąć stabilne i wyższe dochody. Zgodnie z oświadczeniem gospodarstwo domowe ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem w kwocie 1 515,00 zł miesięcznie, w tym: - z tytułu opłat eksploatacyjnych w kwocie 970,00 zł, tj. opłaty za akademik w kwocie 150,0 zł, oraz opłaty dotyczące domu w kwocie 820,00 zł, - z tytułu innych opłat - opłaty za akademik w kwocie 545,00 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym wskazał, że oprócz przedmiotowego zadłużenia posiada zobowiązania pieniężne związane ze spisem inwentarza. Zgodnie ze sporządzonym [...] marca 2025 r. przez Komornika Sądowego protokołem spisu inwentarza stan bierny spadku wynosi 762 638,58 zł. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego, Wydział Cywilny w [...] sygn. akt [...] z [...] maja 2024 r. nabył spadek na podstawie ustawy, w całości z dobrodziejstwem inwentarza. Stan czynny spadku wynosi 424 574,18 zł. Poinformował, że zobowiązania te nie są obecnie spłacane. Zgodnie z oświadczeniem jest współwłaścicielem w ½ części udziału domu o powierzchnia 166,90 m2, położonego pod adresem [...], dla którego prowadzona jest księga wieczysta o numerze [...]. Zgodnie z oświadczeniem nie jest właścicielem ruchomości, co zostało potwierdzone ustaleniami z urzędu. Wskazał, że na rachunku bankowym o nr [...]posiada środki pieniężne w kwocie ok. 11 664,61 zł. W innych składnikach mienia ruchomego wskazał laptop Lenovo o wartości 2 000,00 zł oraz telefon IPhone 13 o wartości 800,00 zł. W oświadczeniu wskazał, że nie posiada wierzytelności. Dokonując analizy z punktu widzenia przesłanek z art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. ZUS stwierdził, że nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. Z przyczyn oczywistych, nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. Zadłużenie jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. również w sytuacji strony nie ma zastosowania. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek nieopłacone w terminie podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. Zaległości, za które jest strona odpowiedzialna aktualnie nie zostały jeszcze objęte postępowaniem egzekucyjnym. ZUS jednak nie wyczerpał możliwości przymusowego dochodzenia należności. Nie można jednoznacznie stwierdzić, że w przyszłości w ewentualnym postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Nie można zatem stwierdzić, aby okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 5 lub 6 u.s.u.s., zaistniały w omawianym przypadku. Z ww. powodów nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności. Uniemożliwia to pozytywne rozpatrzenie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Analizując uregulowania prawne dotyczące możliwości umorzenia należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności należy zdaniem ZUS brać pod uwagę między innymi czy należności z tytułu składek osoba zobowiązana nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi do zachowania podstawowych potrzeb życiowych (np. wyżywienie ubrania itp.), czy trudności płatnicze mają charakter okresowy, czy stały i pogłębiający się. Zgodnie z obowiązującymi przepisami ciężar udowodnienia, że nie ma żadnej możliwości spłaty zadłużenia ciąży na osobie zobowiązanej. Organ wskazując na podane przez stronę dochody i koszty życia jakie ponosi. ZUS uznał, że opłaty np. za czynsz i energię są to nadzwyczajne, czy nieprzewidziane wydatki, lecz są to wydatki ponoszone przez ogół społeczeństwa. Należy dodać, że nie wskazał, że ma zaległości z tego tytułu co tym san pozwala domniemywać, że takowe nie występują. Zakład nie może umarzać należności każdej osobie, która ponosi koszty związane z utrzymaniem. Według ZUS ograniczone możliwości płatnicze podnoszone przez stronę jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do całkowitego umorzenia zaległości. Trudna sytuacja materialna uniemożliwiająca spłatę długów musi zostać udowodniona. Zdaniem ZUS zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia trwałego ubóstwa oraz uznania, że sytuacja materialna strony ma charakter definitywny. Posiada on stałe źródło dochodu, w postaci otrzymywanego wynagrodzenia za pracę. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że równocześnie z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu odsetek od nieopłaconych w terminie składek oraz pozostałych kosztów wystąpił z wnioskiem o rozłożenie na raty należności z tytułu składek. Można zatem wnioskować, że jest w stanie zabezpieczyć środki finansowe na ten cel. Dodatkowo w ocenie ZUS za wysokim prawdopodobieństwem spłaty zadłużenia przemawia wiek dający pozytywną prognozę, co do możliwości spłacenia zaległości w przyszłości. Zastosowanie umorzenia należności byłoby w tym przypadku przedwczesne i nieuzasadnione. W związku z powyższym nie wystąpiły okoliczności potwierdzające istnienie przesłanki zdefiniowanej w § 3 ust. 1 pkt. 1 w/w rozporządzenia. Organ stwierdził, że nie ma zastosowania także § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia - działalność nie jest prowadzona, płatnik zmarł. Nie wskazał problemów zdrowotnych. W aktach sprawy nie ma potwierdzenia że z uwagi na stan zdrowia lub konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny nie może osiągać dochodów niezbędnych do spłaty zadłużenia. W omawianej sprawie sytuacja taka nie występuje, gdyż posiada dochód z tytułu umowy o pracę. Tym samym nie udowodnił, że stan zdrowia wyklucza całkowicie z rynku pracy j ogranicza dalsze perspektywy zawodowe pozbawiając stronę możliwości uzyskiwania dochodów pozwalających na przystąpienie do sukcesywnej spłaty przedmiotowego zadłużenia. ZUS podejmując decyzję w sprawie umorzenia bierze pod uwagę nie tylko ważny interes, lecz również ważny interes ogólnospołeczny. Wniosek dotyczy umorzenia odsetek za zwłokę, które są naliczane na zasadach i w wysokości określonej w O.p. Odsetki pobierane są obligatoryjnie w pełnej wysokości do dnia zapłaty włącznie i nie ma możliwości odstąpienia od ich naliczenia. Odsetki nie funkcjonują w oderwaniu od należności z tytułu składek. Wpłaty składek dokonywane przez płatnika po terminie płatności powinny obejmować również odsetki za zwłokę. W przypadku, gdy wpłata nie uwzględnia odsetek za zwłokę, mimo jej dokonania po terminie, Zakład rozlicza dokonaną wpłatę proporcjonalnie na pokrycie kwoty zaległych składek oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim dniu wpłaty pozostaje kwota zaległości z tytułu składek do kwoty odsetek. Obowiązujące przepisy nie dopuszczają zatem takiej sytuacji, aby po terminie mogła być uregulowana tylko należność główna, zaś odsetki za zwłokę od tej należności pozostały nie uiszczone. Jest zrozumiałe, że spłata zadłużenia może stanowić dla strony pewne obciążenie finansowe, to jednak ZUS jako podmiot wykonujący przepisy z zakresu ubezpieczeń społecznych obowiązany jest zlecone przez ustawodawcę zadania realizować zgodnie z obowiązującymi przepisami. Podejmując decyzję w sprawie umorzenia Zakład bierze pod uwagę nie tylko ważny interes strony, lecz również ważny interes ogólnospołeczny. W przypadku strony ZUS odmówił uwzględnienia wniosku strony przedkładając interes społeczny jako nadrzędny. Powodem powyższego były poniżej wskazane okoliczności: - nie udowodnił, że nie ma żadnej możliwości uregulowania wnioskowanych należności, - ZUS jest instytucją powołaną do rzetelnego dysponowania zasobami funduszu ubezpieczeń społecznych, a w związku z tym podejmowania decyzji z ograniczeniem negatywnych dla społeczeństwa skutków prawnych podjętego rozstrzygnięcia; ubezpieczenia mają solidarny charakter co oznacza konieczność finansowania obecnych i przyszłych świadczeń wszystkich świadczeniobiorców, - akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek nie tylko godzi w prawa innych płatników, lecz również narusza zasadę równego traktowania ubezpieczonych. ZUS podkreślił, iż umorzenie należności stanowi wyraz definitywnej rezygnacji organu z możliwości ich wyegzekwowania. W związku z tym, biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter tych należności oraz uwzględniając cele, na jakie składki są przeznaczone, organ odpowiedzialny za ich pobór zobowiązany jest do szczegółowej staranności i ostrożności w procesowaniu spraw z zakresu umarzania należności z tytułu składek. Od powyższej decyzji strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. zarzucając naruszenie: 1) art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez: a) zaniechanie dokonania kompleksowej i pełnej oceny zebranego materiału dowodowego, zaniechanie rozważenia i oceny wszystkich okoliczności mogących mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi, b) naruszenie przy wydawaniu decyzji zasady pogłębiania zaufania, co skutkowało przekroczeniem granic uznaniowości przez ZUS, i w konsekwencji odmową umorzenia należności z tytułu odsetek i kosztów, mimo istnienia przesłanek do umorzenia przedmiotowych należności, 2) art. 28 ust. 2 w zw. z ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia przez: a) ich niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że Skarżący nie spełnia kryteriów pozwalających na umorzenie odsetek za zwłokę oraz kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych, podczas gdy Skarżący ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, a ewentualne spłacenie tych należności spowoduje zbyt ciężkie skutki dla Skarżącego i jego rodziny w postaci pozbawienia możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, b) pominięcie przy wydawaniu decyzji ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia należności i bezpodstawne uwzględnienie wyłącznie interesu społecznego Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu załączonego do niniejszej skargi: a) upomnienia z Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości z [...] stycznia 2026 r. skierowanego do matki Skarżącego A. R., gdyż jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z dokumentu tego wynika, że matka Skarżącego ma istotne zobowiązania finansowe, co należy wziąć pod uwagę przy ocenie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia (opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych). Wobec postawionych zarzutów, wniósł uchylenie zaskarżonej decyzji i podstawie art. 145a § 1 p.p.s.a. o zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji uwzględniającej wniosek Skarżącego z dnia [...] października 2025 r., tj. decyzji w przedmiocie umorzenia odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych wynikających z decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności z dnia [...] września 2025 r. oraz o zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania przed sądem administracyjnym, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz.1267) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Przedmiot tak rozumianej kontroli stanowiła w przedmiotowej sprawie decyzja ZUS z dnia [...] stycznia 2025 r. o odmowie umorzenia skarżącemu odsetek od nieopłaconych należności z tytułu składek. Skarga wniesiona została prawidłowo z uwzględnieniem art. 52 § 3 p.p.s.a. zdanie pierwsze. W myśl tego przepisu jeżeli stronie przysługuje prawo zwrócenie się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa. W przedmiotowej sprawie skarżący nie skorzystał z prawa złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnosząc skargę do tutejszego Sądu. Zaskarżona decyzja wydana została w wyniku rozpoznawania wniosku skarżącego o umorzenie zobowiązania w części obejmującej odsetki, koszty upomnienia i koszty egzekucyjne (wniosek obejmował też propozycję rozłożenia zobowiązania głównego na raty po 800 zł miesięcznie, która podlegała odrębnemu rozpoznaniu przez organ). Zobowiązania skarżącego wobec ZUS, do których odnosi się zaskarżona decyzja, wynikają z decyzji ZUS z dnia [...] września 2025 r. o przeniesieniu odpowiedzialności na skarżącego jako spadkobiercę za zobowiązania zmarłego [...] marca 2023 r. ojca – T. K., do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku, w łącznej kwocie 60 693,10 zł (skarżący przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza). Decyzja z dnia [...] września 2025 r. określiła zakres odpowiedzialności skarżącego jako spadkobiercy za zobowiązania zmarłego płatnika. Powyższe nie było przez strony kwestionowane. Ponadto, jak słusznie wyjaśnił organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, należności o których mowa nie uległy przedawnieniu. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 5d u.s.u.s. przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana. Powyższe również nie było w sprawie przedmiotem sporu. Organ w wyniku rozpoznania wniosku skarżącego odmówił umorzenia odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek, kosztów upomnienia oraz kosztów egzekucyjnych, stwierdzając brak spełnienia ustawowo określonych przesłanek mogących stanowić podstawę do umorzenia. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w tym przede wszystkim art. 28 u.s.u.s. wraz z przepisami wykonawczymi (rozporządzenie z 31 lipca 2003 r.), gdzie określone zostały przesłanki dotyczące umorzenia przez ZUS należności z tytułu zaległych składek. Umorzenie dotyczyć może całości należności lub ich części, w tym może też obejmować odsetki od nieopłaconych należności i pozostałe koszty. Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4). Stosownie do art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: 1. dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe; 3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b. nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 4c. ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe, 5. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Stosownie natomiast do art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 3b u.s.u.s. rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003r. W myśl § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Skarżony organ uznał na gruncie przedmiotowej sprawy, że nie została spełniona żadna z przesłanek uzasadniająca uwzględnienie wniosku skarżącego o umorzenie odsetek od należności z tytułu zaległych składek. Z przytoczonych przepisów wynika jednoznacznie, że rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz odsetek są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Ustawodawca pozostawiając organom uznanie w omawianej kwestii, wprowadził do systemu prawa administracyjnego swego rodzaju "luz decyzyjny", przejawiający się w możliwości (nie zaś konieczności) umorzenia tych należności. Jednak do uznania administracyjnego, a więc możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia, dochodzi w tego rodzaju sprawach dopiero po ustaleniu zaistnienia którejś z wymienionych w przepisach prawa przesłanek. W sytuacji, gdy żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona, organ nie ma możliwości wyboru konsekwencji prawnych i bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania tego rodzaju ulgi. Dopiero wykazanie istnienia którejś z wymienionych przesłanek otwiera organowi możliwość (a nie obowiązek) zastosowania tej ulgi. W tym to bowiem momencie organ rozstrzygający sprawę korzysta z przypisanego mu uprawnienia do zastosowania uznania administracyjnego - nie musi, lecz może umorzyć takie należności (por. wyrok NSA z 29 sierpnia 2007 r., II GSK 141/07, wyrok NSA z dnia 25 października 2018 r., I GSK 1992/18, wyrok NSA z dnia 16 lutego 2022 r., I GSK 1237/21, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Kontroli Sądu podlega w związku z tym nie zasadność odmowy umorzenia należności - gdyż sąd administracyjny nie jest organem trzeciej instancji w postępowaniu administracyjnym i nie może zastępować tego organu w podejmowaniu decyzji uznaniowej - lecz zgodność podjętej decyzji z przepisami prawa. W tej sytuacji obowiązkiem Sądu jest dokonanie oceny, czy w sposób prawidłowy, z zachowaniem reguł wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisów prawa materialnego, przeprowadzono postępowanie i czy spełnione zostały przesłanki umorzenia. Natomiast Sąd nie rozstrzyga o tym, czy zaległe składki oraz odsetki od nich powinny być umorzone, czy też nie, bowiem o tym decyduje organ administracji publicznej w ramach przysługującego mu uznania administracyjnego. Sąd bada więc, czy postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, w myśl której organy zobligowane są do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 77 k.p.a.). Nadto, czy dowody oceniono zgodnie z zasadą swobodnej oceny (art. 80 k.p.a.) i czy zapewniono stronie czynny udział w postępowaniu (art. 10 k.p.a.) oraz czy wydane decyzje odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., w szczególności czy uzasadnienie decyzji wskazuje przyczyny, dla których organ nie zastosował instytucji umorzenia istniejącej zaległości. Zastrzeżeń Sądu nie budziła ocena organu co do przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. Z przyczyn oczywistych nie została zrealizowana przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. Mając na uwadze, że skarżący ponosi odpowiedzialność jako spadkobierca za zaległości zmarłego płatnika nie miała zastosowania przesłanka, o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c. Skoro w sposób oczywisty zadłużenie jest wyższe od kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym brak też spełnienia przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. Nie miała także zastosowania w sprawie przesłanka z art. 28 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. Odnośnie przesłanki z art. 28 ust. 1 pkt 5 i 6 u.s.u.s. organ wyjaśnił zaś, że wobec skarżącego nie było wszczynane postępowanie egzekucyjne i organ nie wyczerpał jeszcze możliwości przymusowego dochodzenia należności, wobec czego nie mógł jednoznacznie stwierdzić, że w takim ewentualnym postępowaniu egzekucyjnym nie zostaną uzyskane kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne tj. nie jest to oczywiste. Natomiast z powyższych względów też naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie mógł stwierdzić braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Biorąc pod uwagę powyższe, zgodzić należy się z organem, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego brak jest przesłanek wskazujących na spełnienie przez skarżącego przesłanek całkowitej nieściągalności. Powyższe zresztą nie było także kwestionowane przez stronę skarżącą. Natomiast Sąd uznał za przedwczesne stwierdzenie przez ZUS, że w odniesieniu do skarżącego brak jest także podstaw do stwierdzenia spełnienia jednej z przesłanek wymienionych w § 3 rozporządzenia. Nie dotyczy to przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 2, gdyż skarżący nie poniósł strat w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. Podobnie odnośnie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, skarżący bowiem nie wskazał na żadną chorobę przewlekłą, ani też aby opiekował się taką osobą. Wątpliwości Sądu budzi jednak, na tle zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, prawidłowość dokonanej oceny z punktu widzenia przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Z konstrukcji § 3 ust. 1 rozporządzenia wynika, że co do zasady przesłanką umorzenia należności na podstawie tego przepisu jest zaistnienie sytuacji, w której ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną zobowiązany nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, natomiast przypadki określone w pkt. 1 – 3 analizowanego przepisu mają charakter wyliczenia przykładowego. Dokonując oceny pod kątem zastosowania § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia organ powinien przede wszystkim zestawić wartość posiadanego majątku oraz wysokość dochodu uzyskiwanego przez skarżącego z niezbędnymi kosztami jego utrzymania, w celu ustalenia, czy jest w stanie faktycznie spłacić istniejące zadłużenie, bez niedostatku. W § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wyraźnie wskazano, że należy ocenić m.in. stan majątkowy, aby ocenić, czy zapłata nie pociągnie dla strony zbyt ciężkich skutków, w tym nie pozbawi strony możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Przy badaniu podstaw do umorzenia zaległości z tytułu składek w oparciu o w/w przesłankę kluczowe znaczenie ma zatem ustalenie sytuacji materialnej zobowiązanego. Co do zasady w orzecznictwie sądowo administracyjnym wskazuje się, że zadaniem regulacji zawartej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, dając gwarancję, że podstawowe jej potrzeby będą zaspokojone (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2015 r., II GSK 2366/13, CBOSA). Sama koncepcja minimum socjalnego oparta jest o założenie, że chodzi o kwotę, która zabezpieczy istotne, podstawowe potrzeby. Organ w każdej indywidualnej sprawie musi w związku z tym ocenić, czy środki, którymi faktycznie dysponuje strona można uznać za wystarczające na zaspokojone jej zindywidualizowanych i niezbędnych potrzeb, w tym zatem tych wskazanych przez skarżącego, jak również tych koniecznych jak np. na zakup żywności, środków higieny, ubrań. O ile zatem sięgnięcie przez organ porównawczo do kryterium minimum socjalnego należy ocenić jako - co do zasady - uzasadnione, to wyprowadzenie z niego rzetelnych wniosków wymaga uwzględnienia wszystkich okoliczności indywidualnych sprawy, mogących rzutować na odmienności sytuacji od statystycznej i dokonania w tym zakresie analizy. Jednak stosując zwrot normatywny: "zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych" trzeba przyjąć, że nie chodzi tu tylko o zachowanie standardu minimum koniecznego do przeżycia, ale o minimalnie godziwy poziom życia (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 8 kwietnia 2021 r., I SA/Rz 140/21, CBOSA). Przy ocenie tej przesłanki należy wziąć także pod uwagę, czy trudności płatnicze osoby zobowiązanej mają charakter okresowy, czy też trwały i pogłębiający się oraz, czy istnieją szanse na poprawę sytuacji finansowej. Rolą organu jest przy tym badanie aktualnej na datę orzekania sytuacji majątkowej, finansowej skarżącego i ocena tego stanu w kontekście możliwości spłacania zaległych należności. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał, iż przeprowadzona przez organ w niniejszej sprawie analiza sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego, w kontekście możliwości zaistnienia przesłanki umorzenia z § 3 ust. 1 rozporządzenia, jest niewystarczająca, ponieważ organ nie wyjaśnił wyczerpująco istotnych kwestii. Po pierwsze należy zwrócić uwagę, iż organ niekonsekwentnie w uzasadnieniu decyzji podał najpierw, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, wskazując na wysokość zarobków matki – 10543 zł, koszty utrzymania w kwocie 1515 zł (opłaty za dom, za akademik i inne). Jednocześnie organ dalej wskazał, że skarżący utrzymuje się samodzielnie, studiuje stacjonarnie informatykę, podjął zatrudnienie (na czas określony), zarobki odpowiadające minimalnemu wynagrodzeniu (3637,42 zł), mieszka w akademiku, który opłaca. Tymczasem organ powinien ustalić i ocenić czy skarżący gospodaruje samodzielnie czy tworzy z matką wspólne gospodarstwo domowe, bo ma to znaczenie dla oceny sytuacji finansowej skarżącego, na którą składają się uzyskiwane dochody i ponoszone koszty, wydatki. Odmiennie kształtują się te dane, gdy bierze się pod uwagę samodzielne gospodarowanie, a inaczej gdy dotyczy do wspólnego gospodarowania z inną osobą lub osobami. W tym zakresie organ powinien poczynić dokładniejsze ustalenia i ocenę. Następnie Sąd uznał, że organ w stopniu niewystarczającym ustalił też koszty utrzymania ponoszone przez skarżącego (lub ewentualnie w ramach gospodarstwa domowego), jak również nieprawidłowo ocenił możliwości skarżącego co do zaspokojenia zaległości bez uszczerbku dla jego istotnych potrzeb życiowych. Ustalone w postępowaniu koszty utrzymania obejmują bowiem w istocie tylko stałe opłaty za mieszkanie (akademik, dom) i media, brak jest natomiast ustaleń i analizy organu co do wysokości niezbędnych ponoszonych przez skarżącego innych wydatków: na żywność, ubranie, higienę, ochronę zdrowia i edukację. Tym bardziej istotne biorąc pod uwagę, że skarżący jest bardzo młodym człowiekie, od października 2025 r. rozpoczął studia w trybie stacjonarnym. Dokonując porównania sytuacji materialnej skarżącego z wysokością zaległej należności organ powinien zestawić wartość posiadanego majątku oraz wysokość dochodu uzyskiwanego przez stronę z niezbędnymi kosztami utrzymania, w celu ustalenia, czy jest w stanie faktycznie spłacić istniejące zadłużenie bez uszczerbku dla zaspokojenia jego ważnych potrzeb życiowych. Organ powinien przy tym uwzględnić nie tylko wartość udziału w nieruchomości (dom) odziedziczonej przez skarżącego po zmarłym ojcu, ale też charakter tego majątku w kontekście zaspokajania przez niego podstawowych potrzeb mieszkaniowych. Zdaniem Sądu organ także nie uwzględnił przy w/w ocenie ewentualnego obciążenia skarżącego ratą z tytułu spłaty należności główne wobec ZUS. Jak wynika z akt sprawy skarżący zwrócił się bowiem do organu z wnioskiem o rozłożenie należności głównej na raty, deklarując ratę w kwocie 800 zł miesięcznie. Z akt sprawy nie wynika czy do porozumienia takiego doszło w w/w zakresie. Gdyby jednak okazało się, że skarżący uiszcza taką ratę to według Sądu powyższa okoliczność także powinna zostać przez organ uwzględniona. Organ powinien wziąć ratę pod uwagę przy analizie sytuacji finansowej skarżącego, jako ponoszony przez niego koszt w każdym miesiącu. Dodać należy, iż co prawda zobowiązania strony wobec innych wierzycieli nie stanowią argumentu przemawiającego za umorzeniem należności z tytułu składek, jednak także nie można całkowicie pomijać skali takiego zadłużenia i zakresu obciążenia ponoszonego przez skarżącego. Według Sądu zwrócić także należy uwagę, iż skarżący nie otrzymuje renty po zmarłym ojcu, której nie przyznano z powodu braku posiadania przez zmarłego ojca wymaganego stażu okresów składkowych i nieskładkowych, co związane było z zaległościami ojca wobec ZUS z tytułu składek. W ten sposób skarżący, będący na etapie kształcenia, pozbawiony został wsparcia ze strony państwa. Reasumując, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy samo ustalenie przez organ, że skarżący (sam bądź wraz z rodziną), osiąga dochody przekraczające minimum socjalne oraz że wartość posiadanego przez niego majątku jest wystarczająca do opłacenie zaległych należności, nie wyklucza możliwości stwierdzenia istnienia przesłanki umorzenia z § 3 ust. 1 rozporządzenia, w sytuacji gdy posiadane zasoby majątkowe nie wystarczają na pokrycie podstawowych potrzeb strony. W ocenie Sądu w okolicznościach rozpoznawanej sprawy organ nie rozważył też należycie przesłanki interesu publicznego i ważnego interesu obywatela. Organ powinien bowiem ocenić czy z punktu widzenia interesu społecznego w ustalonych okolicznościach danej sprawy korzystniejsze będzie udzielenie zobowiązanemu ulgi kosztem finansów ubezpieczeń społecznych, czy też wyegzekwowanie całości należności z uszczerbkiem realizacji dla podstawowych potrzeb życiowych zobowiązanego, narażając społeczeństwo w dalszej perspektywie na konieczność udzielania pomocy zobowiązanemu w innych formach. Przez interes publiczny należy bowiem rozumieć nie tylko efektywność w odzyskiwaniu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ale też jako ograniczenie ewentualnych przyszłych wydatków budżetu państwa na pomoc z opieki społecznej. Organ powinien wziąć też pod uwagę, że skarżący w żaden sposób nie przyczynił się do powstania zaległych należności z tytułu składek i pomimo trudnej sytuacji osobistej (śmierć ojca w młodym wieku skarżącego) oraz finansowej (związanej z koniecznością regulowania należności po ojcu), skarżący dobrowolnie zaoferował uregulowanie należności głównej wobec ZUS w systemie ratalnym. Dlatego nie jest trafny argument organu podniesiony na str. 13 uzasadnienia decyzji, że jednym z argumentów przemawiających za odmową umorzenia był brak akceptacji dla stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek, które godzi w prawa innych płatników i narusza zasadę równego traktowania ubezpieczonych. W przedmiotowej sprawie mamy bowiem do czynienia z odpowiedzialnością spadkobiercy. Do tego należy wziąć pod uwagę, że skarżący jest bardzo młodym człowiekiem, studentem, a zatem kształci się, jednocześnie pracując (choć praca jest na czas określony do sierpnia 2026 r.), co powinno przemawiać na jego korzyść przy ocenie interesu strony. Ponadto obciążające dla skarżącego nie może być to, że ma perspektywę pracy zawodowej, choć dopiero rozpoczął studia, uwzględnić należy bowiem jego aktualną sytuację. Skarżący przy tym nie uchyla się od odpowiedzialności za zadłużenie wygenerowane przecież nie przez niego a przez jego ojca, dobrowolnie zgadzając się na spłatę ratalną, a na gruncie przedmiotowej sprawy wnosząc jedynie o umorzenie części zadłużenia obejmującego odsetki od w/w należności. W tym zakresie Sąd uznał, iż organ nie dokonał w sposób prawidłowy niezbędnych ustaleń oraz oceny, a w konsekwencji za przedwczesną uznać należało ocenę organu co do braku spełnienia przesłanek z art. 28 § 3a u.s.u.s. Wobec powyższego zdaniem Sądu organ nie ustalił zatem prawidłowo stanu faktycznego w sprawie z uwzględnieniem art. 7 i art. 77 k.p.a. Organ nie zastosował także art. 79a k.p.a. zgodnie z którym w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony (§1). W terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w § 1 (§ 2). Zauważyć należy, iż nawet jeżeli ciężar wykazania sytuacji materialnej i osobistej w niniejszej sprawie spoczywa na wnioskodawcy to jednak nie zwalnia to organu z obowiązku należytego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i obowiązku stosowania w/w przepisów k.p.a. Dodać należy, iż organ co prawda w toku postępowania zawiadomił stronę o prawie do czynnego udziału w postępowaniu oraz możliwości złożenia dodatkowych dokumentów potwierdzających okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie należności. Jednak mimo wszystko pouczenie w trybie art. 79a k.p.a. ma odmienny charakter, gdyż dokonywane jest już na bazie zebranego w sprawie materiału dowodowego, pozwalając stronie uzyskać wiedzę w jakim ewentualnie zakresie powinna uzupełnić materiał dowodowy. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż dokonaną przez organ ocenę w zakresie braku spełnienia przez skarżącego przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, uznać należy za niekompletną i przedwczesną. Ustalenia organu, iż skarżący jest w stanie opłacić należności i nie pociągnie to za sobą zbyt ciężkich skutków dla jego sytuacji, wymaga odniesienia się do wyników postępowania dowodowego i nie mogą być one oparte na ogólnikach oraz domniemaniach, a w szczególności organ powinien wyjaśnić, na czym opiera przekonanie o efektywności egzekucji oraz dlaczego uważa, że w sytuacji finansowej zobowiązanego spłata należności nie pozbawi go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (por. wyrok NSA z 10 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 5568/16). Przy czym w w/w zakresie konieczne jest odniesienie się przez organ do bieżącej sytuacji skarżącego i wyjaśnienie czy w sytuacji osiągania dochodu, możliwe jest opłacanie należności z tytułu składek bez zagrożenia dla zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja narusza art. 7, art. 77 § 1 i 4, art. 79a § 1 i art. 80 Kpa w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie uzupełnić niezbędny materiał dowodowy celem ustalenia stanu faktycznego w sprawie w sposób jednoznaczny, w szczególności w sposób pozwalający ustalić sytuację osobistą i materialną skarżącego. Organ wyjaśni okoliczności budzące wątpliwości, na które Sąd zwrócił uwagę w uzasadnieniu wyroku. Następnie zaś na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, uwzględniającego sytuację osobistą i majątkową skarżącego, organ ponownie dokona oceny przesłanek z art. 28 ust. 3 i ust. 3 a u.s.u.s. i § 3 rozporządzenia, a wydając decyzje prawidłowo ją uzasadni stosownie do wymogów art. 107 § 3 k.p.a. W ponowionym postępowaniu zadaniem organu będzie dokonanie pełnej i wyczerpującej oceny przesłanek umorzenia, mogących mieć zastosowanie w sprawie w kontekście zindywidualizowanego i aktualnego stanu faktycznego. Organ powinien mieć na względzie, że wprawdzie instytucja umorzenia powinna być stosowana wyjątkowo, jednakże okoliczność ta nie może prowadzić do praktycznego wyeliminowania stosowania tej instytucji, uczynienia jej instytucją martwą, poprzez ogólnikowe powoływanie się tylko na określone kategorie prawne, bez dokonywania rzetelnej oceny ich występowania w konkretnej spraw Odnosząc się do wniosku skarżącego o zastosowanie art. 145a § 1 p.p.s.a. Sad stwierdził brak podstaw mając na uwadze konieczność uzupełnienia materiału dowodowego przez organ oraz ponownej jego oceny w niniejszej sprawie. Co do zawartego w skardze wniosku o przeprowadzenie dowodu z dokumentu z dnia [...] stycznia 2026 r. Sad na rozprawie w dniu [...] maja 2026 r. działając na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. oddalił wniosek dowodowym. Nie tylko dokument ten nie był przydatny do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie, ale przede wszystkim pochodził on z daty po wydaniu zaskarżonej decyzji, podczas gdy Sąd orzekając w sprawie bierze pod uwagę stan sprawy z daty wydania zaskarżonej decyzji. W świetle powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, o czym orzeczono w sentencji wyroku (pkt I wyroku). W zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego obejmujących koszty zastępstwa procesowego w kwicie 480 zł, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt II wyroku).