II SA/Go 158/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanowił: odrzucić skargę.

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej określany jako "Dyrektor Oddziału ZUS") jako organ egzekucyjny prowadził egzekucję administracyjną przeciwko S.K. (Zobowiązanej) na podstawie wystawionych przez siebie tytułów wykonawczych nr [...]. Pismem z dnia [...] lipca 2016r. Zobowiązana wniosła "skargę na czynności egzekucyjne". Dyrektor Oddziału ZUS postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] oddalił ww. skargę. Na skutek zażalenia Zobowiązanej Dyrektor Izby Skarbowej, postanowieniem z dnia [...] października 2016r. nr [...], uchylił postanowienie organu egzekucyjnego i przekazał sprawę Dyrektorowi ZUS do ponownego rozpoznania. Wydanym w następstwie ponownego postępowania postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] Dyrektor Oddziału ZUS odmówił Zobowiązanej przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów, odmówił również uwzględnienia zarzutów oraz odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Pismem z dnia [...] grudnia 2016 r. Zobowiązana wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, a Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r., opisanym szczegółowo w sentencji postanowienia, uchylił postanowienie Dyrektora ZUS z [...] grudnia 2016 r. Pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (w skrócie: "ZUS") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] stycznia 2017 r. domagając się jego uchylenia. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (następca Dyrektora Izby Skarbowej) wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na jej niedopuszczalność. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z treścią art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (art. 50 § 2 p.p.s.a.). Podstawę legitymacji procesowej strony (jej własnego interesu prawnego) musi stanowić przepis prawa materialnego wskazujący na własne prawo lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Tak więc istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje (zob. np.: post. NSA z dnia 22 listopada wyr. NSA z dnia 20 maja 2016 r. I OSK 94/15, post. NSA z dnia 27 stycznia 2011 r. II FSK 2500/10 i post. WSA w Poznaniu z dnia 6 sierpnia 2013 r. IV SA/Po 755/13; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - www.orzeczenia.nsa.gov.pl; w skrócie: "CBOSA"). W niniejszej sprawie Dyrektor Oddziału ZUS (będący zarazem organem ZUS) działał, na podstawie art. 19 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm.), jako organ egzekucyjny w sprawie, który właściwy jest do rozpoznania zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie przyjmuje się, że organ powołany do wydania decyzji (postanowienia) w postępowaniu administracyjnym nie może być jednocześnie stroną tego postępowania reprezentującą w nim własne interesy. Niedopuszczalna jest sytuacja kiedy stroną skarżącą postanowienie organu odwoławczego jest organ egzekucyjny, który wydał postanowienie w pierwszej instancji, ponieważ nie przysługuje mu interes prawny w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. Stanowisko takie legło u podstaw licznych orzeczeń zapadłych właśnie w sprawach, w których ZUS wnosił skargi na postanowienia dyrektorów izb skarbowych uchylające postanowienia ZUS także w sprawach zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (zob. np. post. NSA z dnia 4 grudnia 2012 r. II FSK 2947/12 czy post. NSA z dnia 26 października 2011 r. II GSK 1070/10 - opubl. w CBOSA). Reasumując, Sąd stwierdził, że skoro ZUS był organem pierwszej instancji w sprawie zarzutów dotyczących prowadzenia egzekucji, to nie przysługiwała mu legitymacja skargowa na podstawie art. 50 § 1 p.p.s.a. W konsekwencji Sąd odrzucił skargę ZUS jako niedopuszczalną na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Orzeczenie takie wydał po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym - zgodnie z art. 58 § 3 p.p.s.a.