II SA/Gl 845/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Andrzej Matan, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 lipca 2020 r. sprawy ze skargi E. S., A. S. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego w sprawie wykonania zastępczego rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. (dalej: "organ I instancji") postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] , działając na podstawie art. 59 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1629, dalej: "ustawa") odmówił A.S. i E.S. (dalej: "skarżący") umorzenia postępowania egzekucyjnego, tj. postanowienia o wykonaniu zastępczym z dnia [...] r. w sprawie budynku, na działce o nr ewid. 1., położonego w S. przy ul. [...]. W uzasadnieniu podał, że organ I instancji decyzją z dnia [...] r., nr [...], nakazał rozbiórkę budynku, będącego w budowie na działce o nr ewid. 1., którego budowa odbiega w sposób istotny od założeń przyjętych w zgłoszeniu. W dniu [...] r. organ I instancji wydał tytuł wykonawczy nr [...] w stosunku do skarżącego, a w dniu [...] r. nałożył na niego grzywnę w celu przymuszenia, która w dniu [...] r. została uchylona. Kolejno, w dniu [...] r. został wydany tytuł wykonawczy nr [...] w stosunku do skarżącej i zastosowano środek egzekucyjny, tj. wykonanie zastępcze. Natomiast w dniu [...] r. skarżący złożyli wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego w sprawie rozbiórki budynku z uwagi na trudną sytuację rodzinną. Pismem z dnia 15 stycznia 2019 r. skarżący złożyli zażalenie na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu podali, że skarżący jest poważnie chory, a z uwagi na swoją trudną sytuację rodzinną nie są w stanie dokonać rozbiórki. Zatem egzekucja nie może być prowadzona z uwagi na osobę zobowiązanego, tj. skarżącego (art. 59 ust. 4 ustawy). Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "organ II instancji") postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 18 ustawy oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej: "k.p.a.") utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji, uzupełniając stan faktyczny przedstawiony przez organ I instancji, wskazał, że w dniu [...] r. wpłynęła jedyna oferta na wykonanie w trybie zastępczym za skarżących orzeczonej rozbiórki budynku na kwotę 4.900 zł. Jednocześnie wskazano, że decyzja o nakazie rozbiórki została skierowana w sposób prawidłowy do skarżących, a do dnia wydania postanowienia nie wykonali oni nałożonego na nich obowiązku. Ponadto, umorzenia postępowania egzekucyjnego nie można uzależnić od sytuacji zarobkowej czy zdrowotnej skarżących. Organ II instancji podał także, że aby stwierdzić, że egzekucja nie może być prowadzona ze względu na skarżącego, musiałby on być trwale pozbawiony możliwości wykonania nałożonego obowiązku, a to musi być spowodowane przyczynami o charakterze obiektywnym. Pismem z dnia 18 maja 2019 r. oboje skarżący złożyli skargę na powyższe postanowienie i zarzucili organowi II instancji naruszenie art. 7 ust. 3 w związku z art. 59 § 1 ust. 4 ustawy, poprzez jego niewłaściwą interpretację i przyjęcie, iż w analizowanej sprawie zasada skuteczności nakazuje prowadzenie egzekucji, w sytuacji, gdy skarżący, cierpi na poważną chorobę, nie ma ustanowionego opiekuna prawnego, nie jest w stanie należycie bronić swoich spraw i jest trwale pozbawiony możliwości wykonania zaskarżonego orzeczenia, a zasady słuszności nie wskazują na potrzebę prowadzenia egzekucji. Jednocześnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz umorzenie postępowania administracyjnego, bowiem postępowanie nie może być prowadzone z nastawieniem na wyrządzenie zobowiązanemu zbędnych dolegliwości, czy krzywd. Wykonanie decyzji o rozbiórce budynku, który stanowi dorobek całego życia sprawi, że stan zdrowia skarżącego ulegnie pogorszeniu, a może nawet doprowadzić do jego śmierci, wówczas gdy jest on trwale pozbawiony możliwości wykonania nałożonego na niego obowiązku. Organ II instancji pismem z dnia 21 czerwca 2020 r. złożył odpowiedź na skargę i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) oraz art. 3 § 1 w związku z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku stwierdzenia określonych naruszeń prawa sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla zaskarżony akt albo stwierdza jego nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 p.p.s.a.) bądź oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia (art. 151 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy administracyjnej co do jej istoty a jedynie ocenia, czy postępowanie przed organami przeprowadzono prawidłowo oraz czy wydany akt pozostaje w zgodzie z prawem. Co istotne, sąd administracyjny nie ocenia zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego słuszności bądź też celowości oraz nie rozpatruje sprawy, kierując się zasadami współżycia społecznego. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyganie sprawy przez sąd następuje bez związania go zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze tak zakreślone ramy kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Ocenie Sądu zostało poddane postanowienie organu II instancji z dnia [...] r., nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji z dnia [...] r., nr [...]. W tym miejscu wskazać należy, że istota niniejszej sprawy sprowadza się do odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, a nie rozbiórki budynku, czy zastępczego wykonania nałożonego obowiązku. Stosownie do treści art. 59 § 1 ustawy postępowanie egzekucyjne umarza się: jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania (pkt 1); jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał (pkt 2); jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa (pkt 3); gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego (pkt 4); jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny (pkt 5); w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego (pkt 6); jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu (pkt 7); jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania (pkt 8); na żądanie wierzyciela (pkt 9); w innych przypadkach przewidzianych w ustawach (pkt 10). Natomiast zgodnie z art. 59 § 1 ustawy w przypadkach, o których mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4 (zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej). Na mocy art. 7 § 3 ustawy stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy. Celem postępowania egzekucyjnego w administracji pozostaje doprowadzenie do wykonania spoczywającego na zobowiązanym obowiązku. Natomiast bezprzedmiotowość wykonania obowiązku występuje, gdy stał się on nieaktualny albo gdy z przyczyn obiektywnych lub subiektywnych jest oczywiste, że zobowiązany nie może zrealizować obowiązku. Istotą umorzenia postępowania jest jego przerwanie, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o nieprowadzeniu już postępowania. Instytucja ta kończy postępowanie egzekucyjne z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku, wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Zatem ocenie podlegają wyłącznie kwestie formalne, a nie materialne dotyczące wykonania zastępczego, czy rozbiórki budynku. Sąd wobec powyższego nie rozstrzyga o celowości argumentacji dotyczącej zasadności, czy też jej braku wydania decyzji o rozbiórce budynku i wystawienia tytułu wykonawczego w celu wykonania zastępczego. Z przedstawionej dokumentacji wynika, że skarżący jest osobą schorowaną, a nieruchomość podlegająca rozbiórce stanowi własność obojga skarżących. Tytuł wykonawczy, na podstawie którego miało dojść do wykonania zastępczego rozbiórki budynku został wystawiony zarówno na skarżącą, jak i na skarżącego. Z tego powodu, argumentacja dotycząca stanu zdrowia skarżącego jest bez znaczenia dla rozpoznania niniejszego postępowania. Orzeczone wykonanie zastępcze wobec niemożności wykonania osobiście przez skarżących rozbiórki budynku stanowi zamianę tego obowiązku na inną formę. Stąd też skarżących obciąża kwota pieniężna za rozebranie obiektu przez inny podmiot, co wynika z analizy akt sprawy. Natomiast z błędem co do osoby zobowiązanego mamy do czynienia wówczas, gdy w tytule wykonawczym jako zobowiązanego określono osobę, na której nie ciążył obowiązek, co skutkuje faktycznym skierowaniem egzekucji przeciwko niewłaściwemu podmiotowi (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Wr 377/11, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2013 r., sygn. akt II FSK 2442/11, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 25 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Ke 664/17, orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zatem ocena, czy postępowanie egzekucyjne można umorzyć na podstawie art. 59 § 1 pkt 4 ustawy, sprowadza się jedynie do sprawdzenia kwestii formalnych a nie merytorycznych, tj. zasadności nałożonego obowiązku, w tym przypadku rozbiórki budynku i wykonanie zastępczego tego obowiązku. Tymczasem czynność jaka ma być wykonana istnieje, a skarżących z racji niemożności osobistego wykonania rozbiórki budynku, obciąża kwota pieniężna za dokonanie tej czynności przez inny podmiot. W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Sąd uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił, o czym orzeczono w sentencji.