II SA/Gl 69/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Andrzej Matan, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Zemlińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Tarnowskich Górach na uchwałę Rady Gminy Zbrosławice z dnia 5 lipca 2006 r. nr XXXIV/559/06 w przedmiocie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie gminy stwierdza nieważność § 18 ust. 3 pkt 4, § 23 i § 40 zaskarżonej uchwały.

Prokurator Rejonowy w Tarnowskich Górach zaskarżył do tutejszego Sądu uchwałę nr XXXIV/559/06 Rady Gminy Zbrosławice z dnia 5 lipca 2006 roku w sprawie Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy Zbrosławice w zakresie: - § 5 ust 1 pkt 1 stwierdzającego, iż "odbiorcy są zobowiązani do korzystania z zaopatrzenia w wodę w sposób nie powodujący pogorszenia jakości usług świadczonych przez Przedsiębiorstwo oraz nie utrudniający działalności Przedsiębiorstwa, a w szczególności do wykonania, użytkowania i utrzymania instalacji wodociągowych w stanie technicznym eliminującym możliwość wystąpienia awarii, wszelkiego rodzaju skażenia wody w sieci wodociągowej, na skutek między innymi cofnięcia się wody z instalacji wodociągowej powrotu ciepłej wody lub wody z instalacji centralnego ogrzewania" jako naruszającej art. 3 ust 1 i art. 15 ust 1,2 i 4 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 roku o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, - § 18 ust. 3 pkt 4 stwierdzającego, iż "wniosek o przyłączenie powinien w szczególności zawierać formę, termin i sposób płatności za podłączenie" jako wydanej z naruszeniem przepisu art. 3 ust 1 i art. 15 ust 1,2 i 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków w sytuacji gdy przepisy przywołanej ustawy nie zawierają upoważnienia dla Rady Gminy do regulowania tej kwestii, - § 23 obciążający osoby ubiegającej się o przyłączenie kosztami realizacji budowy przyłączy wodociągowych i kanalizacyjnych oraz instalacji wodociągowych i kanalizacyjnych, - § 40 stanowiący, że zapewnienie dostawy wody na cele przeciwpożarowe następuje na podstawie umowy zawieranej pomiędzy Gminą i Przedsiębiorstwem podczas gdy przepisy przywołanej ustawy wskazują, iż przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne obciąża gminę na podstawie cen i stawek opłat ustalonych w taryfach za wodę zużytą do zasilania publicznych fontann i na cele przeciwpożarowe. Odpowiadając na skargę Wójt Zbrosławic wniósł o stwierdzenie nieważności § 18 ust. 3 pkt 4 oraz § 40 Regulaminu, zgadzając się z argumentacją Prokuratora. W pozostałym zakresie wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, iż § 5 ust 1 pkt 1dotyczy wyłącznie przyłączy do sieci i instalacji wewnętrznej odbiorcy. Z kolei z przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków wynika, że obowiązek wybudowania przyłączy wodociągowych i kanalizacyjnych spoczywa na osobie ubiegającej się o przyłączenie nieruchomości do sieci. Odbiorca usług odpowiada także za zapewnienie niezawodnego działania posiadanych instalacji oraz przyłączy wodociągowych i kanalizacyjnych. Tym samym zapisy § 5 ust. 1 pkt 1 Regulaminu dotyczą wyłącznie instalacji, które z mocy przepisów prawa stanowią własność właścicieli nieruchomości (odbiorcy usług). Wskazał także, ze § 23 Regulaminu, nie narusza prawa. Bezsprzecznym jest że budowa przyłączy do sieci oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego, zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci. Rada Gminy Zbrosławice wskazując na "instalacje wodociągowe i kanalizacyjne" stanowiła wyłącznie o wewnętrznych instalacjach w nieruchomościach odbiorców, które nie stanową elementów sieci wodociągowej/kanalizacyjnej. W ocenie Wójta Gminy Zbrosławice, niedozwolone jest interpretowanie warunków regulaminowych w sposób dowolny, w oderwaniu od przepisów ustawy zaopatrzeniowej. W trakcie rozprawy przed Sądem Prokurator wycofał zarzut dotyczący § 5 ust 1 pkt 1 Regulaminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Przystępując do kontroli zaskarżonej uchwały, wskazać przyjdzie, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), zwanej dalej p.p.s.a., akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego (a takim aktem jest zaskarżona uchwała) podlegają kognicji sądu administracyjnego. Przepis art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1875 ze. zm.), zwanej dalej u.s.g., stanowi, iż uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Z kolei w myśl art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Jednym z takich przepisów szczególnych jest przepis art. 94 u.s.g, który nie znajdzie jednak zastosowania w stosunku do aktów prawa miejscowego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ukształtował się pogląd, że sprzeczność z prawem uchwały organu jednostki samorządu terytorialnego zachodzi w sytuacji, gdy doszło do jej wydania z naruszeniem przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego przez wadliwą ich wykładnię, a także z naruszeniem przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał. Sprzeczność z prawem zachodzi również w przypadku przekroczenia ustawowej delegacji do wydania aktu lub pominięcia w akcie elementów, które na mocy przepisów rangi ustawowej winny się w nim znaleźć, przy czym stanowienie aktów prawa miejscowego następuje wyłącznie na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Odnosząc powyższe do sformułowanych w skardze zarzutów stwierdzić przyjdzie, iż są one uzasadnione. Zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (w brzmieniu na dzień podjęcia zaskarżonej uchwały, aktualny tekst Dz. U. z 2017 r. poz. 328 ze zm.) "rada gminy, po dokonaniu analizy projektów regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ścieków opracowanych przez przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne, uchwala regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków, zwany dalej "regulaminem". Regulamin jest aktem prawa miejscowego. W świetle zaś ust. 2 tego artykułu "regulamin powinien określać prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w tym: 1) minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków, 2) szczegółowe warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług, 3) sposób rozliczeń w oparciu o ceny i stawki opłat ustalone w taryfach, 4) warunki przyłączania do sieci, 5) techniczne warunki określające możliwości dostępu do usług wodociągowo-kanalizacyjnych, 6) sposób dokonywania odbioru przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne wykonanego przyłącza, 7) sposób postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ścieków, 8) standardy obsługi odbiorców usług, a w szczególności sposoby załatwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotyczących w szczególności zakłóceń w dostawie wody i odprowadzaniu ścieków, 9) warunki dostarczania wody na cele przeciwpożarowe. Pierwszy z podniesionych przez Prokuratora zarzutów odnosi się do treści § 18 ust. 3 pkt 4 Regulaminu stwierdzającego, iż "wniosek o przyłączenie powinien w szczególności zawierać formę, termin i sposób płatności za podłączenie" jako wydanej z naruszeniem przepisu art. 3 ust 1 i art. 15 ust 1,2 i 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków w sytuacji gdy przepisy przywołanej ustawy nie zawierają upoważnienia dla Rady Gminy do regulowania tej kwestii. W ocenie składu orzekającego trafnie uznał Prokurator, iż delegacja zawarta w art. 19 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie przewiduje upoważnienia dla Rady Gminy do ustalenia szczegółowych warunków co formy, terminu i sposób płatności za podłączenie. Podobnie wygląda sytuacja w przypadku § 23 Regulaminu nakazującemu osobie ubiegającej się o przyłączenie poniesienie kosztów realizacji budowy przyłączy wodociągowych i kanalizacyjnych oraz instalacji wodociągowych i kanalizacyjnych. Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków w 15 ust. 2 zawiera obowiązek zapewnienia na własny koszt przez osobę ubiegającą się o przyłączenie nieruchomości do sieci realizację budowy przyłączy do sieci oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego. Brak zatem podstaw do ustalania takich obowiązków w regulaminie. Poza upoważnienie ustawowe wykracza wreszcie § 40 Regulaminu stanowiący, że "zapewnienie dostawy wody na cele przeciwpożarowe następuje na podstawie umowy zawieranej pomiędzy gminą i przedsiębiorstwem". Art. 15 ust. 2 pkt 9 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. uprawnia organ administracji jedynie do określenia warunków dostarczania wody na cele przeciwpożarowe. Wskazanie, iż musi w tym zakresie zostać zawarta umowa stanowi istotne naruszenie prawa. W związku z tym, że Prokurator wycofał zarzut dotyczący § 5 ust 1 pkt 1 Regulaminu, Sąd odstąpił od uzasadnienia w tym zakresie. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.