II SA/Gl 599/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. B. na protokół kontroli Marszałka Województwa [...] z dnia [...] r., w przedmiocie kontroli prowadzenia kursu w zakresie przewozu drogowego towarów niebezpiecznych w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy

Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy uczestnik postępowania reprezentujący skarżącą J. B. (jej małżonek) zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Z treści formularza wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe wraz z M. B., zamieszkując w lokalu o pow. 52,5 m2. Zadeklarował, że skarżąca nie posiada żadnych oszczędności ani papierów wartościowych, natomiast posiada zobowiązanie kredytowe (nie podano ani jego wysokości ani też celu, na jaki zostało zaciągnięte). Wnioskodawca podał również, że w skład jego majątku wchodzi pojazd marki [...] z [...] r. W druku formularza J. B. wskazał również że jego skarżaca pobiera świadczenie emerytalne w kwocie 844 zł, zaś sam skarżący osiąga dochód rzędu 3200 zł z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Pismem z dnia 10 czerwca 2014 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych w druku formularza poprzez: - udokumentowanie wysokości dochodów osiąganych przez wnioskodawcę oraz jego małżonkę, - udokumentowanie wydatków ponoszonych na bieżące utrzymanie się, tj. opłat za media, usługi telekomunikacyjne, zakup lekarstw oraz ratę spłacanego kredytu. Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Na wstępie zauważyć przyjdzie, że ocena możliwości finansowych strony ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych dokonywana jest poprzez porównanie uzyskiwanego przez nią dochodu z wydatkami, które będzie zobowiązana ponieść w toczącym się postępowaniu sądowym. Aby jednak oceny tej można było dokonać w sposób wszechstronny i rzetelny, koniecznym jest uzyskanie jak najpełniejszego obrazu sytuacji materialnej wnioskodawcy, czemu służy zarówno treść druku formularza PPF jak i możliwość wezwania o tzw. dodatkowe dokumenty źródłowe. W realiach rozpoznawanej sprawy brak jest dostatecznych podstaw do uwzględnienia wniosku albowiem istnieje zbyt wiele niejasności dotyczących jego sytuacji materialnej. Nadmienić trzeba, że nieprzypadkowo ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a.. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768). Ocena, czy status materialny strony uzasadnia uwzględnienie wniosku opiera się na porównaniu jej dochodu i stałych, miesięcznych wydatków a następnie ustaleniu, czy pozostająca do dyspozycji kwota daje możliwość wygospodarowania środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Na gruncie niniejszej sprawy wnioskodawca uchylił się od uprawdopodobnienia zarówno wysokości zarobków swoich i swojej żony (co przecież jest istotne z punktu widzenia oceny jego sytuacji materialnej) jak również od udokumentowania wysokości stałych, miesięcznych wydatków. W tej sytuacji nie można więc z całym przekonaniem stwierdzić, że opłacenie kosztów sądowych a także wygospodarowanie środków na opłacenie usług fachowego pełnomocnika zachwiałoby sytuacją materialną jego rodziny. Mając na względzie wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy.