II SA/Gl 41/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Protokolant specjalista Magdalena Strzałkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2026 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 29 października 2025 r. nr SKO.IV/424/489/2025 w przedmiocie świadczenia rodzicielskiego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy W. z dnia 4 sierpnia 2025 r. nr [..], 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku - Białej na rzecz skarżącej kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wójt Gminy W. (dalej: organ I instancji) decyzją z dnia 4 sierpnia 2025 roku, Nr[...] , działając na podstawie art. 63 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429 ze zm. – dalej: u.ś.w.), art. 20, 26 i in. ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1208 – dalej: u.ś.r.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 - dalej: k.p.a.) i in., po rozpatrzeniu wniosku odmówił A. K. (dalej: strona, skarżąca) przyznania prawa do świadczenia rodzicielskiego na dziecko. W treści uzasadnienia wskazano m. in., że w sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 roku. Uchylony z dniem 1 stycznia 2024 r. art. 27 ust. 5 u.ś.r. powinien być stosowany również do świadczenia pielęgnacyjnego, do którego prawo powstało przed 1 stycznia 2024 roku. Wobec strony wydano decyzję przyznającą świadczenie pielęgnacyjne na starsze dziecko. Wnioskodawczyni oświadczyła, że będzie dalej pobierać świadczenie pielęgnacyjne przyznane do 31 marca 2029 r. Przysługuje zatem jedno ze świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną, także w przypadku, gdy świadczenia przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. W odwołaniu strona nie zgodziła się z ww. decyzją, zaskarżając ją w całości. Wskazała, że świadczenie należy jej się, a organ dokonał wadliwej oceny prawnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku - Białej (dalej: SKO) decyzją z dnia 29 października 2025 roku, nr SKO.IV/424/489/2025, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało m. in., że decyzja organu I instancji jest prawidłowa. Przedstawiło podobną argumentację, że stosuje się przepisy dotychczasowe oraz przysługuje jedno z wybranych świadczeń. Skargę na powyższą decyzję wniosła strona. Zarzucono naruszenie art. 75 § 1, 77 § 1 i 80 k.p.a., polegające na przyjęciu, że decyzja organu I instancji została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w szczególności przyjmując, że organ I instancji dopuścił wszelkie zebrane w sprawie dowody mogące przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i że w sposób wyczerpujący zebrał oraz rozpatrzył cały materiał dowodowy. Wskazała, że świadczenie należy jej się, a organ dokonał wadliwej oceny prawnej. Argumentację uzupełnił pełnomocnik skarżącej w piśmie dnia 27 marca 2026 r., gdzie wskazano m. in. na wadliwą interpretację przepisów przejściowych oraz naruszenie art. 63 ust. 1 u.ś.w., art. 17c ust. 9 u.ś.r., art. 2, 32 ust. 1 Konstytucji RP i in. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie podtrzymując jednocześnie uprzednio wyrażone stanowisko w przedmiotowej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, że jest on dotknięty uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie. Zaskarżone rozstrzygnięcie narusza bowiem przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skutkuje jego uchyleniem. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.) i powinny działać w sprawie wnikliwie (art. 12 § 1 k.p.a.). Przepisy te znajdują doprecyzowanie m. in. w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy; istotny jest także art. 80 k.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Organ przywołuje treść art. 63 ust. 1 u.ś.w. zgodnie z którym "W sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe". Wniosek w niniejszej sprawie dotyczył z kolei świadczenia rodzicielskiego na dziecko. W świetle art. 17c ust. 1 u.ś.r. świadczenie rodzicielskie przysługuje m. in. matce albo ojcu dziecka, z uwzględnieniem ust. 2. Z kolei art. 27 ust. 5 u.ś.r. został uchylony przez art. 43 pkt 8 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429) zmieniającej ustawę z dniem 1 stycznia 2024 r. Zatem to w sprawach w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. (a nie w sprawach o świadczenie rodzicielskie, jak w niniejszej sprawie) stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepisy przejściowe powinny być wykładane ściśle. Art. 63 ust. 1 u.ś.w. jest przepisem przejściowym chroniącym prawa wcześniej nabyte, a nie przepisem kolizyjnym regulującym zbieg uprawnień do różnych świadczeń. Przesłanki negatywne przyznania świadczenia rodzicielskiego przewidziane są w art. 17c ust. 8 i 9 u.ś.r. Katalog ten nie może być rozszerzany przez organy na inne przypadki w ustawie nieprzewidziane. Zwłaszcza art. 17c ust. 9 pkt 4 u.ś.r. wskazuje, że świadczenie rodzicielskie nie przysługuje, jeżeli w związku z wychowywaniem tego samego dziecka lub w związku z opieką nad tym samym dzieckiem jest już ustalone prawo do świadczenia rodzicielskiego, dodatku do zasiłku rodzinnego, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna. Gdyby ustawodawca chciał rozszerzyć powyższy katalog o sytuacje pobierania świadczenia pielęgnacyjnego na inne osoby, wyraźnie by to zaznaczył. Wszystkie te uchybienia ww. przepisom postępowania, w tym art. 138 §1 pkt 1 k.p.a., stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny mieć na uwadze ustalenia Sądu, bacząc by nie naruszono reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcia odpowiadały prawu materialnemu. Należy rozważyć przesłanki zarówno pozytywne jak i negatywne dotyczące wniosku o przyznanie ww. świadczenia, z uwzględnieniem powyższych uwag. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, obejmujących koszty zastępstwa procesowego (480 zł), Sąd rozstrzygał w oparciu o przepisy art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a.