II SA/Gl 363/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Tomasz Dziuk, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 22 grudnia 2025 r. nr SKO.4106.432.2025 w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.

Decyzją z dnia 11 września 2025 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy O. zmienił własną decyzję z dnia 29 października 2020 r. nr [...] w części dotyczącej wysokości opłaty za pobyt K.S. w DPS w ten sposób, że w okresie od 1.04.2025r. do 31.05.2025r. opłata wynosi 1.826,87zł miesięcznie, od 1.06.2025r. do 31.07.2025r. po 4.194,65zł miesięcznie, od 1.08.2025r. do 30.09.2025r. po 4.244,82zł miesięcznie, a od 1.10.2025r. po 2.972,59 zł miesięcznie. W uzasadnieniu organ wskazał na zmianę dochodu strony poprzez otrzymanie od 1 stycznia 2025 r. dodatku dopełniającego do renty socjalnej w wysokości 2.610,72zł miesięcznie i waloryzację od 1 marca 2025r. renty socjalnej. Wyrównanie dodatku dopełniającego za okres od 1.01.2025 r. do 30.04.2025 r. przekazano wraz z rentą socjalną za miesiąc maj 2025 r. Obecna wysokość dochodu z tytułu renty socjalnej wraz z dodatkiem i alimentami wynosi 4.246,56zł a zmiana dochodu przekracza 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Mając na uwadze przepis art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej dochód jednorazowy dodatku dopełniającego uwzględniono w dochodzie strony przez taki sam okres za jaki otrzymano wyrównanie tj. przez okres 4 miesięcy począwszy od miesiąca czerwca 2025 r. Odwołanie od tej decyzji złożył opiekun prawny pensjonariusza DPS, jego ojciec, J.S.. Zakwestionował on możliwość wliczenie do dochodu syna dodatku dopełniającego oraz zasądzonych alimentów od matki, które nie są płacone. Zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że przebywający w DPS dotychczas posiadał dochód z renty socjalnej, świadczenia uzupełniającego i alimentów. Od stycznia 2025 r. został mu przyznany dodatek dopełniający do renty socjalnej, który zgodnie z decyzją waloryzacyjną renty socjalnej został wypłacony za okres od stycznia do kwietnia w miesiącu maju 2025 r. wraz z bieżącymi świadczeniami w łącznej kwocie 9.953,47 zł. Bieżące świadczenie strony za maj 2025 r. wynosi 3.846,56 zł, a wyrównanie dodatku za 4 miesiące stanowi kwotę 6106,91 zł. W ocenie SKO organ I instancji prawidłowo ustalił dochód strony doliczając do niego wyrównanie dodatku dopełniającego wypłacone w miesiącu maju 2025 r. doliczył do dochodu strony przez okres 4 miesięcy począwszy od miesiąca czerwca 2025 r. Podkreśliło, że dodatek powyższy nie został wymieniony w art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, który to przepis zawiera zamknięty katalog świadczeń, których nie wlicza się do dochodu. Przeprowadzono także kontrolę szczegółowych wyliczeń kwot dochodu za kolejne miesiące. Odnosząc się z kolei do zarzutu opiekuna prawnego o wliczeniu do dochodu strony zasądzonych od matki alimentów, które nie są płacone i toczy się postępowanie komornicze Kolegium wyjaśniło, że wbrew zarzutom odwołującego organ I instancji nie wliczył tych alimentów do dochodu syna, co zostało szczegółowo przedstawione w uzasadnieniu decyzji. W dochodzie organ uwzględnił tylko alimenty płacone przez ojca czyli alimenty faktycznie otrzymywane a nie alimenty zasądzone a nie płacone. W ocenie Kolegium nie doszło również w sprawie do naruszenia art. 8 ust.4a ustawy poprzez wliczenie do dochodu syna dodatku dopełniającego. Organ wskazał, że powołany przepis stanowi, iż w przypadku dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 i 4 na potrzeby ustalenia prawa do świadczenia pieniężnego oraz opłaty wnoszonej przez osoby, o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2, w dochodzie osoby lub rodziny nie uwzględnia się świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 31 lipca 2019 r. o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (Dz. U. z 2024 r. poz. 1649). Przepis ten ma zastosowanie do ustalania dochodu osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty za pobyt członka rodziny w DPS, albowiem art.61 ust.2 pkt 2 ustawy stanowi, iż opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: małżonek, zstępni przed wstępnymi. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył opiekun pensjonariusza DPS. Zarzucił błędne ustalenie dochodów jego syna. W jego ocenie niedopuszczalne było doliczenie do tych dochodów świadczenia dopełniającego. Tu wskazał, że organ błędnie nie zastosował w sprawie rozwiązania przewidzianego w art. 8 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej. Podniósł ponadto, że świadczenie uzupełniające zaczęto wypłacać dopiero od 15 maja 2025 r., a decyzję I instancji wydano dnia 11 września 2025 roku, a więc dokonano wyliczeń i obciążeń wstecz, natomiast przepisy nie pozwalają na potrącenie wyższej opłaty z tej jednorazowej kwoty wyrównania za okres wsteczny. Zdaniem skarżącego powyższe okoliczności wskazują również na naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Skarżący opisał wreszcie koszty ponoszone przez niego na rzecz syna oraz fakt, że matka pensjonariusza nie realizuje swojego obowiązku alimentacyjnego. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Odnosząc się do zarzutu wyrównania "wstecz" wskazał, że wyrównanie dodatku dopełniającego nie jest jednorazowym świadczeniem, o którym mowa w art. 8 ust.11 tylko świadczeniem przysługującym za pewien okres i podlega doliczeniu do dochodu na warunkach przewidzianych w ust.12 art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 142, dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024 r., poz. 1267) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Istotą sporu w rozpatrywanej sprawie jest to, czy organy administracji w sposób uzasadniły dochód przebywającego w DPS, uwzględniając przy jego ustalaniu dodatek dopełniający, o którym mowa w art. 6a ustawy z dnia z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz. U. z 2026 r., poz. 377). Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2026 r., poz. 639 – dalej "u.p.s.") obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. W rozpatrywanej sprawie ustalana jest odpłatność ponoszona przez mieszkańca domu pomocy społecznej. Zatem nie mogą być brane pod uwagę jakiekolwiek okoliczności dochodów, czy też kosztów ponoszone przez jego ojca. Za dochód, w myśl art. 8 ust. 3 u.p.s., uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Ustawa o pomocy społecznej w art. 8 ust. 4 zawiera zamknięty katalog świadczeń (innych źródeł dochodów), których nie uwzględnia się przy ustalaniu dochodów do celów świadczeń z pomocy społecznej. Brak tam jednak wymienionego dodatku dopełniającego. Zatem organ zupełnie prawidłowo ustalił, że dodatek ten wlicza się do dochodu mieszkańca domu pomocy społecznej. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej brak było podstaw zastosowania w sprawie rozwiązania przewidzianego w art. 8 ust. 4a ustawy, gdyż dotyczy ono innego świadczenia a ponadto zastosowanie mogłoby znaleźć jedynie przy obliczaniu dochodu osób, o których mowa w 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s., czyli małżonka, wstępnych oraz zstępnych. Biorąc pod uwagę, że w przypadku mieszkańca domu pomocy społecznej nastąpiła zmiana dochodów przekroczyła 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej zasadnie doszło do zmiany decyzji ustalającej odpłatność za pobyt w DPS (art. 106 ust. 3a u.p.s.). Prawidłowo ustalono również, że dodatkowy dochód zostanie rozliczony przez okres 4 miesięcy (od maja do sierpnia 2025 r.), zgodnie z art. 8 ust. 12 u.p.s. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. ----------------------- 3 2