II SA/Gl 278/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Sędziowie, Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędzia WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 maja 2026 r. sprawy ze skargi W. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 2 stycznia 2026 r., nr SKO.PS/41.5/1012/2025/18933 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej oddala skargę.

Prezydent Miasta S. (organ I instancji) decyzją z dnia 3 listopada 2025 r. nr [...] orzekł o skierowaniu W.S. (skarżąca) reprezentowanej przez opiekuna prawnego, zgodnie z postanowieniem Sądu [...] w S. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] r., sygn. akt [...] do Domu Pomocy Społecznej przeznaczonego dla osób przewlekle [...] . Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego z dnia 16 września 2025 r. ustalono, że sytuacja życiowa i stan zdrowia skarżącej spełniają kryteria określone w art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej i wymaga ona umieszczenia w domu pomocy społecznej. Odwołanie od decyzji organu I instancji zostało złożone przez opiekuna prawnego skarżącej w Kancelarii Urzędu Miejskiego w S. w dniu 2 grudnia 2025 r. W odwołaniu tym zarzucono zarówno przepisów prawa procesowego jak i prawa materialnego. Wniesiono o zmianę zaskarżonej decyzji i umieszczenie skarżącej w Domu Pomocy Społecznej na teranie S. w zwykłym ośrodku. Opiekun prawny skarżącej wyjaśnił, że przed Sądem Rejonowym w S. toczy się postępowanie o umieszczenie w domu pomocy społecznej całkowicie ubezwłasnowolnionej skarżącej oraz z urzędu o zmianę opiekuna prawnego dla całkowicie ubezwłasnowolnionej skarżącej. Ponadto oświadczył, że dotychczasowy opiekun prawny nie chce nadal występować w tej roli. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (SKO) postanowieniem z dnia 2 stycznia 2026 r. nr SKO.PS/41.5/1012/2025/1893331 wydanym na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691- dalej "k.p.a."), stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia przez skarżącą od powołanej wyżej decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia SKO przedstawiło stan faktyczny w sprawie i wskazało, że z przedstawionego w sprawie materiału dowodowego wynika, że zaskarżona decyzja została skutecznie doręczona opiekunowi prawnemu skarżącej za pośrednictwem poczty w dniu 14 listopada 2025 r. Odwołanie od decyzji zostało złożone przez opiekuna prawnego skarżącej w Kancelarii Urzędu Miejskiego w S. w dniu 2 grudnia 2025 r. Wskazało, że stosownie do art. 134 k.p.a organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. SKO stwierdziło, że nie został zachowany przez stronę ustawowy termin do wniesienia odwołania. Termin ten zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. minął z dniem 28 listopada 2025 r. Dalej stwierdziło, że w zaskarżonej decyzji strona została prawidłowo pouczona o sposobie i terminie do wniesienia odwołania. SKO stwierdziło, że w sytuacji, gdy nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy nie jest uprawniony do merytorycznego orzekania w sprawie, gdyż stanowiłoby to rażące naruszenie prawa. Ponadto skarżąca nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Jednocześnie SKO stwierdziło, że z przedłożonych akt sprawy nie wynika, aby Sąd zwolnił obecnego opiekuna z funkcji opiekuna prawnego skarżącej. Natomiast J. S.(brat skarżącej) w odwołaniu z dnia 19 listopada 2025 r. podał, że działa jako opiekun prawny skarżącej. Z postanowieniem tym nie zgodziła się skarżąca reprezentowana przez opiekuna prawnego, który wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na postanowienie SKO, zarzucając naruszenie prawa procesowego, a to art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak zapewnienia faktycznej możliwości wypowiedzenia się skarżącej i wzięcia przez nią czynnego udziału w postępowaniu, w sytuacji gdy jej opiekun faktycznie nie działał i nie zaskarżył decyzji w terminie; art. 34 k.p.a. poprzez procedowanie mimo braku ustanowienia dla ubezwłasnowolnionej przedstawiciela, jako dla osoby niezdolnej do czynności prawnych w sytuacji, gdy opiekun prawny dotychczas nie działał i toczy się postępowanie z urzędu przed Sądem Rejonowym w S. oraz naruszenie prawa materialnego, a to art. 54 ustawy o pomocy społecznej poprzez skierowanie ubezwłasnowolnionej do Domu Pomocy Społecznej przeznaczonej dla osób przewlekle [...] mimo, że z brzmienia postanowienia Sądu [...] w S. z dnia 12 maja 2025 r. nie wynika ten rodzaj zakładu. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającej ją decyzji o umieszczenie skarżącej Domu Pomocy Społecznej. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W piśmie z dnia 18 marca 2026 r. skarżąca reprezentowana przez dotychczasowego opiekuna prawnego uzupełniła barki formalne skargi i dołączyła potwierdzone za zgodność z oryginałem dokumenty z prośbą skarżącej o skierowanie jej na badania [...] oraz postanowienie na mocy którego J. S. został ustanowiony opiekunem prawnym skarżącej. W piśmie z dnia 22 lipca 2026 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej przychylił się do stanowiska zawartego w skardze wnosząc o zwrot kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Pełnomocnik podkreślił, że z dokumentów zebranych w sprawie wynika jednoznacznie, że dotychczasowy opiekun prawny nie chce pełnić tej funkcji. Pełnomocniczka stwierdziła, że w okolicznościach sprawy rozważyć należy ustanowienie pełnomocnika, który reprezentowałby należycie skarżącą. Wskazał również, że kwestia daty i sposobu doręczenia odwołania może budzić wątpliwości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) wykazała, że zaskarżone postanowienie odpowiada wymogom prawa. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.- dalej "p.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każde naruszenie przepisów prawa będzie uzasadniało uwzględnienie wniesionej skargi do sądu administracyjnego, a jedynie takie, które będzie miało znaczenie dla kontrolowanego rozstrzygnięcia. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 tej ustawy. Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Na wstępie niniejszych rozważań Sąd wyjaśnia, że przedmiotem skargi jest wyłącznie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 31 marca 2020 r., mocą którego stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta S. . W myśl art. 127 § 1 w związku z art. 129 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 – dalej "K.p.a.") od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie, które wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Zachowanie ustawowego terminu jest zatem jednym z warunków skuteczności wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 134 K.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Analiza powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że organ odwoławczy po otrzymaniu odwołania, a przed dokonaniem merytorycznego rozpoznania sprawy, obowiązany jest zbadać w postępowaniu wstępnym, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Prowadząc ustalenia w tym zakresie, organ winien wziąć pod uwagę i rozważyć wszystkie okoliczności istotne z punktu widzenia dokonania takiej oceny. W razie zaś wątpliwości i zaistnienia konieczności wyjaśnienia kwestii istotnych dla ustaleń w zakresie dopuszczalności odwołania i dochowania terminu, należy przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w niezbędnym zakresie. W przypadku wniesienia do sądu administracyjnego skargi na postanowienie wydane na podstawie art. 134 K.p.a., sąd ten bada jedynie, czy organ wykazał w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu, że zachodziła w sprawie niedopuszczalność odwołania lub czy doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, za prawidłowe ustalenia SKO, co do skutecznego doręczenia decyzji organu I instancji z dnia 4 listopada 2025 r. Ze zwrotnego potwierdzeniu odbioru przesyłki wynika, że została ona odebrana przez opiekuna prawnego skarżącej w dniu 14 listopada 2025 r. W związku z powyższym, biorąc pod uwagę postanowienia art. 42 § 1, § 2 i 3 oraz 4 art. 44 K.p.a. termin do wniesienia odwołania minął zatem, rzeczywiście skarżącej z dniem 28 listopada 2025 r. Zgodnie bowiem z art.129 § 2 K.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a w rozpatrywanym przypadku opiekunowi prawnemu skarżącej. Nie budzi wątpliwości Sądu, że brat skarżącej w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nadal pełni obowiązki jej opiekuna prawnego. Postępowanie przed Sądem Rejonowym w S. o zmianę opiekuna prawnego dla całkowicie ubezwłasnowolnionej skarżącej nie zostało zakończone. Skoro opiekun prawny skarżącej złożył odwołanie - i to osobiście w dniu 2 grudnia 2025 r. - a więc niewątpliwie, zważywszy na powyższe okoliczności doręczenia kwestionowanej decyzji i upływ terminu do wniesienia odwołania z dniem 28 listopada 2025 r. - z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia, organ odwoławczy w takim stanie rzeczy nie mógł wydać innego aktu procesowego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony został bowiem pogląd, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną. W razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 K.p.a., co wynika wprost z treści tego przepisu. Wobec powyższego Sąd uznał, że organ odwoławczy wydał na podstawie art. 134 K.p.a. zasadne i nie naruszające prawa w stopniu skutkującym jego uchylenie, postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania przez skarżącą. Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.