II SA/Gl 217/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Matan po rozpoznaniu w dniu 10 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w kwestii sprzeciwu skarżącego od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 czerwca 2018 r. o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu p o s t a n a w i a utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 21 czerwca 2018 r.

Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. W druku podał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, zamieszkując w domu o pow. 200 m2 i wartości około 450.000,00 zł, a w skład jego majątku wchodzi również samochód osobowy marki [...] z 2009 r. Skarżący otrzymuje 2.400 zł świadczenia emerytalnego, a z przedstawionego zestawienia wydatków wynika, że na energię przeznacza 190 zł miesięcznie; na odprowadzanie ścieków 24 zł miesięcznie, na zakup węgla (w ujęciu miesięcznym, przy rocznych wydatkach rzędu 5000 zł – 417 zł), na ubezpieczenie domu – 320 zł rocznie; na wywóz śmieci – 12 zł miesięcznie, na zakup lekarstw – 120 zł miesięcznie; na rehabilitację 500 zł miesięcznie; na ubezpieczenie samochodu (około 900 zł rocznie), na telefon 40 zł a na paliwo do samochodu – około 150 zł. Pismem z dnia 27 kwietnia 2018 r. wnioskodawca został zobowiązany do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez udokumentowanie wydatków, udokumentowanie dochodów oraz wskazanie statusu J. M., która zamieszkuje wraz ze stroną. W odpowiedzi skarżący przesłał szereg dokumentów obrazujących jego sytuację materialną i wyjaśnił, że J. M. jest jego partnerką życiową, opiekuje się nim, a ze stosunku pracy (1/8 etatu uzyskuje dochód w wysokości 220 zł netto miesięcznie). Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Gl 217/18 oddalono wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W jego uzasadnieniu wskazano, że opisane w sprawie okoliczności nie pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, iż skarżący jest osobą znajdującą się w wyjątkowo ciężkim położeniu osobistym i materialnym. Oceny tej nie zmieniają informacje na temat stanu zdrowia skarżącego, skoro istnieje zbyt wiele niejasności względem jego stanu majątkowego. Przede wszystkim zwrócono uwagę, że skarżący zainicjował w tut. Sądzie dwa postępowania (zarejestrowane pod sygn. akt II SA/Gl 216/18 oraz II SA/Gl 217/18), w których przedmiotem skargi są decyzje organów samorządu terytorialnego ustalające wysokość opłat z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w związku ze zbyciem przez skarżącego dwóch nieruchomości (w dniu [...] r. za kwotę 254.720,00 zł, zaś w dniu [...] r. kolejną nieruchomość sprzedał za kwotę 280.000,00 zł). Ta okoliczność miała zdaniem referendarza sądowego istotne znaczenie, albowiem w toku postępowania skarżący złożył oświadczenie, że z uzyskanych w drodze sprzedaży środków pieniężnych poczynił wydatki na rehabilitację (wnioskodawca jest po udarze) w kwocie 69.250,00 zł; zakup oraz wypożyczenie sprzętu rehabilitacyjnego (około 30.000,00 zł); dostosowanie mieszkania do wymogów osoby z dysfunkcjami związanymi z przebytą chorobą – 62.000,00 zł. Z uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości łącznej kwoty 534.000,00 zł skarżący wydał na powyższe cele około 162.000,00 zł. Pozostałych środków w kwocie około 372.000,00 zł wnioskodawca nie wykazał w druku formularza ani też nie podał jakichkolwiek informacji na temat sposobu ich wykorzystania. Dalej zwrócono uwagę, że skarżący przemilczał fakt, iż posiada zarejestrowaną działalność gospodarczą, która nie została zawieszona a więc wiąże się z określonymi wydatkami oraz obowiązkami związanymi chociażby z obsługą księgową. Ani z treści druku PPF ani też z żadnego innego dokumentu nie wynika natomiast czy i jakie dochody działalność ta przynosi i jakie zobowiązania z tytułu jej prowadzenia ponosi strona. Od powyższego postanowienia w ustawowym terminie skarżący wniósł sprzeciw, w którym podkreślił, że jest w wyjątkowo ciężkim położeniu osobistym i materialnym. Jest osobą schorowaną po ciężkim udarze i wymaga całodobowej opieki. Nadto oświadczył, że nie prowadzi działalności od 20 lat i nie posiada środków ze sprzedaży nieruchomości, bowiem musiał uregulować zaległości. Jedynym jego źródłem utrzymania jest emerytura, która wystarcza mu na wydatki związane z egzystencją i na rehabilitację. Nie jest w stanie z tak niewielkiej kwoty odłożyć jakiekolwiek pieniądze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach , zważył co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, zwanej dalej p.p.s.a.) sąd rozpatrując sprzeciw wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący zwrócił się o przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wyjaśnić wymaga, że prawo pomocy w zakresie całkowitym może zostać przyznane wyłącznie stronie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi, elementarnymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających nawet na częściowe pokrycie obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 52/09 i z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 113/08 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Stosując prawo pomocy nie można jednak chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych. Skoro bowiem prawo pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa, powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Ma ono zatem charakter wyjątkowy i może zostać przyznane wyłącznie w szczególnie uzasadnionych przypadkach (zob. postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 201/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji przepis art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nakłada na stronę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. Jest ona zatem zobligowana do przedstawienia w sposób czytelny swojego stanu majątkowego, prezentując w sposób niebudzący wątpliwości źródła swego utrzymania, jak również ponoszone przez siebie wydatki. Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, iż sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Jednocześnie Sąd podziela stanowisko zaprezentowane przez referendarza sądowego w zaskarżonym postanowieniu, iż skarżący nie wykazał w sposób dostateczny, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W ocenie Sądu stan majątkowy skarżącego nie pozwala uznać go za osobę wymagającą pomocy państwa, a tym samym uwzględnić wniosku w żądanym zakresie. Przede wszystkim wskazać należy, na co słusznie zwrócił uwagę referendarz sądowy, skarżący zainicjował w tut. Sądzie dwa postępowania (zarejestrowane pod sygn. akt II SA/Gl 216/18 oraz II SA/Gl 217/18), w których przedmiotem skargi są decyzje organów samorządu terytorialnego ustalające wysokość opłat z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Opłaty te naliczone zostały w związku ze zbyciem należących do skarżącego nieruchomości (w dniu [...] r. za kwotę 254.720,00 zł, zaś w dniu [...] r. kolejną nieruchomość sprzedał za kwotę 280.000,00 zł). Z uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości łącznej kwoty 534.000,00 zł skarżący wydał, na niewątpliwie słuszne cele około 162.000,00 zł. Skarżącemu pozostała zatem do dyspozycji znaczna kwota, tj. ok. 372 000 zł. Skarżący nie wykazał tej kwoty w druku formularza ani też nie podał jakichkolwiek informacji na temat sposobu wykorzystania tych środków. W sprzeciwie oświadczył jedynie ogólnikowo, iż przeznaczył tak dużą sumę na uregulowanie zaległości. Tego rodzaju okoliczność nie pozwala zdaniem Sądu na jednoznaczne stwierdzenie, że skarżący jest osobą znajdującą się w wyjątkowo ciężkim położeniu osobistym i materialnym, a tym samym, że zachodzą okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd podziela w tym względzie pogląd referendarza sądowego, iż oceny tej nie zmieniają informacje na temat stanu zdrowia skarżącego, skoro istnieje zbyt wiele niejasności względem jego stanu majątkowego. Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji postanowienia.