II SA/Gl 200/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 16 grudnia 2024 r. nr SKO.PSŚ/41.5/2034/2024/19982/ w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.

Prezydent Miasta S. (dalej: organ I instancji) decyzją z dnia 28 października 2024 roku, znak: [...], działając na podstawie art. 17 i innych ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 323 ze zm. – dalej: u.ś.r.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 - dalej: k.p.a.) i in., odmówił K. K. (dalej: strona, skarżąca) przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. W treści uzasadnienia wskazano m. in., że w chwili składania wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (w dniu 14 grudnia 2023 r.) osoba wymagająca opieki nie była osobą niepełnosprawną (nie posiadała orzeczenia lekarskiego), a zatem nie spełniała przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. W odwołaniu złożonym przez pełnomocnika strona nie zgodziła się z ww. decyzją. Zarzucono naruszenie art. 63 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429 ze zm. – dalej u.ś.w.), poprzez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, iż przepisy te umożliwiają dalsze prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego jedynie na "nowych zasadach" po dniu wejścia w życie ww. ustawy, podczas gdy prawidłowa ich wykładnia nakazuje przyjąć, że wszystkie wszczęte przed końcem 2023 r. sprawy dot. świadczenia pielęgnacyjnego, w których istnieje możliwość przyznania go w okresie przed końcem 2023 r., mogą zostać skutecznie zakończone na podstawie przepisów w brzmieniu obowiązującym do końca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: SKO) decyzją z dnia 16 grudnia 2024 roku, nr SKO.PSŚ/41.5/2034/2024/19982/, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało m. in., że w dniu 1 stycznia 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym. Zgodnie z art. 63 ust. 1-3 tej ustawy w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. W rozpatrywanej sprawie nie mają zatem zastosowania przepisy przejściowe art. 63 ust. 1 u.ś.w. Orzeczenie lekarskie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydano dopiero [...] stycznia 2024 r. Na dzień 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie powstało. Skargę na powyższą decyzję wniosła przez pełnomocnika skarżąca. Powtórzono zarzut i argumentację z odwołania. W uzasadnieniu wskazano m. in., że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. i zgodnie z treścią art. 63 ust. 1 i 3 u.ś.w. organy administracji powinny stosować przepisy dotychczasowe. Przepisy nie ograniczają możliwości stosowania ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r. jedynie do postępowań prawomocnie zakończonych przed tą datą. Art. 63 ust. 2 u.ś.w. wyraźnie określa, że stosowanie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu dotychczasowym dotyczy nie tylko osób, które nabyły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przed dniem w życie ustawy o świadczeniu wspierającym, ale również osób, którym od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Strona jest w trudnej sytuacji ze względu na stan zdrowia członka rodziny i nie może pracować. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując jednocześnie uprzednio wyrażone stanowisko w przedmiotowej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2024 roku, poz. 935 – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. (w brzmieniu do dnia 31 grudnia 2023 r.) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Od 1 stycznia 2024 r. art. 17 ust. 1 u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2809) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, 4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego - jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Wskazana regulacja zatem dotyczy obecnie opiekunów osób w wieku do ukończenia 18. roku życia. W dniu 1 stycznia 2024 r. weszła bowiem w życie ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym. Art. 63 ust. 1 u.ś.w. stwierdza, że w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Orzeczenie lekarskie o znacznym stopniu niepełnosprawności (z ustalonym stopniem niepełnosprawności datowanym dopiero od [...] grudnia 2023 r.) wydano [...] stycznia 2024 r. (na wniosek z 6 grudnia 2023 r., a zatem w dość krótkim terminie). Na dzień 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie powstało. Brak było bowiem spełnienia przesłanki "legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności" w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu do dnia 31 grudnia 2023 r. Przepis ten wyraźnie uzależniał ówcześnie przyznanie ww. świadczenia od posiadania tego konkretnego dokumentu. Prawa osób wymagających pomocy są nadal należycie zabezpieczone, jednak w trybie innej ustawy – o świadczeniu wspierającym. Należy jednak z nich skorzystać we własnym zakresie. Nie naruszono zatem zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji), sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji). Nie doszło także do naruszenia art. 7, 77 §1, 80, 107 §1 i 3, 138 §1 pkt 1 k.p.a., art. 63 ust. 1 i 2 u.ś.w., ani też innych przepisów w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.