II SA/Gl 1888/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 marca 2024 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 22 września 2023 r. nr SKO.GN/41.8/311/2022/19104 w przedmiocie niedopuszczalności zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczącej należności z tytułu dodatkowej opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste oddala skargę.

Zaskarżonym postanowieniem z 22 września 2023 r. nr SKO.GN/41.8/311/2022/19104 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej "Kolegium" lub "Organ odwoławczy"), utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta S.(dalej "Prezydent" lub "Organ pierwszej instancji") z 2 listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczącej należności z tytułu dodatkowej opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste. Powyższe postanowienie Kolegium zapadło w następującym stanie sprawy. Prezydent, po rozpatrzeniu zarzutów wniesionych przez A. M. (dalej "Skarżący") w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z 27 września 2022 r. nr [...], stwierdził ich niedopuszczalność. Postanowienie wydano w oparciu o art. 34 § 2 pkt 3 ppkt a) i § 3 w związku z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r. poz. 479 z późn. zm.; dalej "u.p.e.a.") oraz art. 123 i art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.; dalej "k.p.a."). W uzasadnieniu postanowienia Prezydent wyjaśnił, że decyzją z 10 sierpnia 2017 r. nr [...] ustalił Skarżącemu dodatkową opłatę roczną za 2017 rok z tytułu niezagospodarowania w terminie do dnia 27 kwietnia 2014 r. pozostającej w jego użytkowaniu wieczystym, a stanowiącej własność gminy S., nieruchomości gruntowej położonej w S. przy ul. [...], oznaczonej jako działka numer 1, obręb [...]. Decyzja ta jest ostateczna wobec cofnięcia odwołania przez Skarżącego i umorzenia postępowania odwoławczego przez Kolegium decyzją z 16 listopada 2017 r. nr [...]. Z uwagi na brak dobrowolnej wpłaty zaległości został wystawiony tytuł wykonawczy nr [...] i skierowany do organu egzekucyjnego. Skarżący pismem z 11 stycznia 2022 r. wniósł zarzuty przeciwko prowadzeniu egzekucji na podstawie ww. tytułu wykonawczego. W zarzutach wskazano na brak upomnienia przed wszczęciem egzekucji, błąd co do osoby zobowiązanego (Skarżący nie jest już użytkownikiem wieczystym nieruchomości), nieistnienie obowiązku zapłaty należności objętych tytułem wykonawczym z uwagi na nieważność decyzji będącej podstawą ustalenia tej należności oraz na wygaśnięcie należności z powodu jej przedawnienia. Prezydent postanowieniem z 14 kwietnia 2022 r. oddalił ww. zarzuty. Na postanowienie to Skarżący zażalił się do Kolegium. Po rozpoznaniu zażalenia Kolegium wydało 25 maja 2022 r. postanowienie, w którym uchyliło zaskarżone postanowienie z 14 stycznia 2022 r. w zakresie oddalenia zarzutu dotyczącego braku uprzedniego doręczenia upomnienia i uznało ten zarzut w całości. W pozostałym zaś zakresie postanowienie z 14 stycznia 2022 r. zostało utrzymane w mocy. W konsekwencji 21 czerwca 2022 r. Prezydent jako organ egzekucyjny wydał postanowienie umarzające postępowanie egzekucyjne w całości. W związku z dalszym brakiem wpłaty należności 7 lipca 2022 r. Prezydent jako wierzyciel wystawił i przesłał Skarżącemu upomnienie. Następnie – wobec braku spłaty zadłużenia – wystawiono tytuł wykonawczy numer [...] dotyczący spornej opłaty rocznej. Pismem z 5 października 2022 r. pełnomocnik Skarżącego wniósł zarzuty przeciwko prowadzeniu egzekucji administracyjnej na podstawie ww. tytułu wykonawczego. W zarzutach wskazano na błąd co do osoby zobowiązanego, nieistnienie obowiązku zapłaty należności objętych tytułem z uwagi na nieważność decyzji będącej podstawą ustalenia tej należności oraz wygaśnięcie należności z powodu jej przedawnienia. W tych okolicznościach Prezydent stwierdził, że wniesione zarzuty nie mogły podlegać merytorycznemu rozpoznaniu, gdyż były już one przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym. W zażaleniu na postanowienie Prezydenta z 2 listopada 2022 r. Skarżący zarzucił błędne ustalenie co do faktu, iż wniesione zarzuty zostały rozpoznane postanowieniem Kolegium z 25 maja 2022 r. podczas, gdy postanowienie wydane było w innej sprawie, która następnie została umorzona. Kolegium zaskarżonym postanowieniem utrzymało w mocy postanowienie Organu pierwszej instancji w całości, uznając zarzuty zażalenia za bezpodstawne. Po dokonaniu analizy zgromadzonych akt sprawy oraz zapoznaniu się z zarzutami i twierdzeniami podnoszonymi w zażaleniu Kolegium wskazało, że zarzuty Skarżącego wniesione 5 października 2022 r. są tożsame z zarzutami wniesionymi 11 stycznia 2022 r. Zarzuty te zostały oddalone postanowieniem Prezydenta z 14 kwietnia 2022 r., utrzymanym w mocy postanowieniem Kolegium z 25 maja 2022 r. Uznać zatem należy, że zarzuty te były przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, tj. postępowaniu egzekucyjnym, które zakończyło się umorzeniem na mocy postanowienia Prezydenta z 21 czerwca 2022 r. Taki stan rzeczy powoduje, że w ustosunkowaniu do tożsamych zarzutów wniesionych przez Skarżącego w piśmie z 5 października 2022 r. miał zastosowanie art. 34 § 2 pkt 3 lit. a) u.p.e.a. Wobec tego postanowienie Prezydenta z 2 listopada 2022 r. odpowiada prawu. Kolegium podkreśliło, że nie nastąpiła zmiana okoliczności, które stanowiły podstawę ocen faktycznych i prawnych zawartych w pkt 2 postanowienia Kolegium z 25 maja 2022 r. i które spowodowały oddalenie w postanowieniu Prezydenta z 14 kwietnia 2022 r. zarzutów Skarżącego wniesionych na podstawie art. 33 § 2 pkt 1, 3, 5 u.p.e.a. w piśmie z 11 stycznia 2022 r. W skardze do sądu administracyjnego Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Kolegium w całości oraz o uchylenie postanowienia Organu pierwszej instancji w zaskarżonym zakresie. Ponadto Skarżący wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 34 § pkt 3 lit. a) u.p.e.a. w związku z art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, że Prezydent zasadnie stwierdził niedopuszczalność zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego; 2) art. 34 § 2 pkt 3 lit. a) u.p.e.a. w związku z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, że Prezydent zasadnie stwierdził niedopuszczalność zarzutu nieistnienia obowiązku zapłaty należności objętych tytułem wykonawczym; 3) art. 34 § 2 pkt 3 lit. a) u.p.e.a. w związku z art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, że Prezydent zasadnie stwierdził niedopuszczalność zarzutu wygaśnięcia obowiązku w całości z uwagi na jego przedawnienie; 4) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące utrzymaniem w mocy zaskarżonego postanowienia. Zdaniem Skarżącego postanowienie Kolegium z 25 maja 2022 r. dotyczyło innego postępowania administracyjnego niż to w ramach którego Skarżący złożył zarzuty zawarte w piśmie z 5 października 2022 r. (postępowania dotyczą zupełnie innych tytułów wykonawczych). Skarżący wyjaśnił także, że Kolegium decyzją z 25 maja 2023 r. utrzymało w mocy decyzję Kolegium z 20 lutego 2023 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta z 10 sierpnia 2017 r. Skarżący wniósł na decyzję SKO z 25 maja 2023 r. skargę do sądu administracyjnego, która jest obecnie rozpatrywana w postępowaniu o sygn. akt II SA/Gl 1237/23. W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Podniósł argumenty zbieżne z treścią zaskarżonego postanowienia. Kolegium zauważyło, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 25 października 2023 r. o sygn. akt II SA/Gl 1237/23 oddalił skargę Skarżącego na decyzję Kolegium z 25 maja 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres kontroli sądu wyznacza przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn zm.; dalej "p.p.s.a.") stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie). Wyjaśnić także należy, że skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ono prawa. Należy przypomnieć, że stosownie do art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej mogą być wyłącznie okoliczności wymienione w art. 33 § 2 u.p.e.a. Wierzyciel rozpoznając zarzut może wydać dwa rodzaje rozstrzygnięć, tj. merytoryczne – o oddaleniu bądź o uwzględnieniu zarzutu (art. 34 § 2 pkt 2 u.p.e.a.) albo formalne – o niedopuszczalności zarzutu (art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a.). Do merytorycznej oceny zarzutu dochodzi wówczas, gdy brak jest przesłanek niedopuszczalności zarzutu określonych w art. 34 § 2 pkt 3 lit. a) i b) u.p.e.a. Przywołany przepis stanowi, że jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, że istotą regulacji art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a. jest z jednej strony, ograniczenie możliwości ponownego rozpatrywania sprawy już rozstrzygniętej, zaś z drugiej, ograniczenie możliwości kwestionowania w postępowaniu egzekucyjnym wysokości należności ustalonej w orzeczeniu, które mogło być kwestionowane w drodze przysługującego środka prawnego. Celem (ratio legis) art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a. jest usprawnienie postępowania egzekucyjnego. Przepis ten pozbawia organ możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli dana kwestia była już przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Stwierdzenie, że taka okoliczność miała miejsce, obliguje organ do wydania postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności zarzutów. Brak jest uzasadnienia do merytorycznego rozpatrywania zarzutów dotyczących danej kwestii, jeżeli została ona określona lub ustalona w orzeczeniu, od którego przysługują odrębne środki zaskarżenia lub zarzut był lub będzie przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2018 r., II FSK 3478/15, opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). W rozpoznawanej sprawie zarzuty Skarżącego zawarte w piśmie z 5 października 2022 r. dotyczące obowiązku wynikającego z decyzji Prezydenta z 10 sierpnia 2017 r. są tożsame z zarzutami wniesionymi pismem z 11 stycznia 2022 r. W obu pismach wskazano na błąd co do osoby zobowiązanego, nieistnienie obowiązku zapłaty należności objętych tytułem wykonawczym z uwagi na nieważność decyzji będącej podstawą ustalenia tej należności oraz na wygaśnięcie należności z powodu jej przedawnienia. Skarżący w sposób identyczny sformułował zarzuty i użył tożsamej argumentacji. Zarzuty z 11 stycznia 2022 r. zostały oddalone postanowieniem Prezydenta z 14 kwietnia 2022 r., które zostało w tym zakresie utrzymane w mocy postanowieniem Kolegium z 25 maja 2022 r. Wobec tego zarzuty zawarte w piśmie z 5 października 2022 r. były przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, tj. postępowaniu egzekucyjnym, które zostało zakończone postanowieniem Prezydenta z 21 czerwca 2022 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości. Postępowanie egzekucyjne zostało umorzone z uwagi za uznanie za zasadny zarzutu Skarżącego zawartego w piśmie z 11 stycznia 2022 r., a dotyczącego braku uprzedniego upomnienia przed wszczęciem egzekucji administracyjnej. Organy orzekające w sprawie zasadnie uznały, że wystąpiła określona w art. 34 § 2 pkt 3 lit. a) u.p.e.a. okoliczność stanowiąca podstawę do stwierdzenia niedopuszczalności zarzutów zawartych w piśmie z 5 października 2022 r. Umorzone postępowanie egzekucyjne stanowi w odniesieniu do zarzutów z 5 października 2022 r. odrębne postępowanie administracyjne, o którym mowa w art. 34 § 2 pkt 3 lit. a) u.p.e.a. Administracyjne postępowanie egzekucyjne jest bowiem jednym z rodzajów postępowania administracyjnego, o czym świadczy również treść art. 18 oraz art. 18t u.p.e.a., które to odsyłają do stosowania odpowiednio przepisów k.p.a. w zakresie nieuregulowanym w u.p.e.a. Jednocześnie należy wskazać, że w sprawie nie nastąpiła zmiana okoliczności będących podstawą zarzutów Skarżącego, a następnie podstawą rozstrzygnięcia Kolegium zawartego w postanowieniu z 25 maja 2022 r. Niezasadne są zatem zarzuty skargi co do naruszenia art. 34 § 2 pkt 3 lit. a) u.p.e.a., a w konsekwencji powiązane z nimi zarzuty dotyczące naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.