II SA/Gl 1803/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 31 marca 2023 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 2 listopada 2022 r. nr SKO.4106.1044.2022 w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę.

Po rozpatrzeniu wniosku W. K. Prezydent Miasta C. decyzją z dnia 7 września 2022r. nr [...] odmówił stronie przyznania pomocy społecznej w postaci zasiłku stałego. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskodawca oświadczył, iż nie życzy sobie wizyty pracownika socjalnego w miejscu zamieszkania w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a ponadto wykluczył również swoją obecność w siedzibie organu. Zobowiązano również stronę do podjęcia działań mających na celu pozyskanie świadczenia emerytalnego i przedłożenie kopii wniosku o przyznaniu tego świadczenia oraz dostarczenie aktualnych recept potwierdzających konieczność zażywania leków, bądź zaświadczenia lekarskiego wskazującego na konieczność przyjmowania leków. Ponadto zobowiązano wnioskodawcę do przedstawienia dokumentów i oświadczeń potwierdzających sytuację dochodową i majątkową oraz określenia i udokumentowania ponoszonych w tym miesiącu wydatków. Zobowiązania powyższe nie zostały wykonane, w związku z czym organ uznał, że wnioskodawca nie wykazał jakiejkolwiek współpracy przy rozwiązywaniu jego problemów życiowych. Odwołanie od tej decyzji złożył jej adresat zarzucając, że jest ona zła, patologiczna i powoduje zagrożenie dla jego zdrowia i życia. Zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Wskazało, że zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, prawo do świadczeń z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje osobie lub rodzinie spełniającej kryteria przewidziane w ustawie, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 (sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo- wychowawcze, trudności w integracji osób, które utrzymały status uchodźcy, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej) lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Z kolei zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy. zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego. Organy administracji nie mogły w sprawie ustalić, czy wnioskodawca spełnia powyższe kryteria, ze względu na fakt odmowy jakiejkolwiek współpracy strony. Niewyrażenie przez stronę zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, a za takie wypadało uznać uchylanie się od przeprowadzenia tej czynności, wypełnia dyspozycję art. 11 ust. 2 wymienianej ustawy - wskazując na brak współdziałania strony z pracownikiem socjalnym, a nadto zgodnie z art. 107 ust. 4a tej ustawy - może stanowić samodzielną podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznaniu świadczenia. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył jej adresat wyrażając niezadowolenie z podjętego rozstrzygnięcia. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268) zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Przyznanie powyższego zasiłku musi zostać poprzedzone przeprowadzeniem odpowiedniego postępowania dowodowego. Jego podstawowym elementem jest rodzinny wywiad środowiskowy, o którym mowa w art. 107 ustawy. W rozstrzyganej sprawie, jak wynika z zebranego materiału dowodowego, skarżący odmówił jakiejkolwiek współpracy z organem pomocy społecznej. W konsekwencji nie było możliwe ustalenie między innymi sytuacji dochodowej strony. Niemożność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego uniemożliwia organowi dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej, rodzinnej i bytowej osoby ubiegającej się oświadczenie. Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego wymaga współpracy strony z organem, a odmowa tej współpracy z mocy ustawy., jest traktowana jako naruszenie przez nią obowiązku współdziałania z organem pomocy społecznej w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej. Niewyrażenie przez stronę zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, a za takie należy uznać uchylanie się od przeprowadzenia tej czynności, wypełnia dyspozycję art. 11 ust. 2 ustawy - to jest brak współdziałania skarżącego z pracownikiem socjalnym. To zaś skutkować może podstawę do ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczenia, odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. W ocenie Sądu organy administracji podjęły wszystkie możliwe działania by poprawić sytuację życiową skarżącego. Zauważyły, a nawet zobowiązały stronę do podjęcia określonych działań, że zapewne nabył on już uprawnienia emerytalne. Z niewiadomych powodów nie wystąpił on o takie świadczenie domagając się przyznania zasiłku stałego. Niezależnie od tego zostały podjęte wszystkie możliwe działania w celu rozstrzygnięcia wniosku strony o przyznanie zasiłku stałego. Jednakże bez współdziałania tego ostatniego, jest to niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.