III SA/Kr 1250/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka Sędziowie: Sędzia WSA Jakub Makuch Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 marca 2023 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków – Śródmieście Wschód T.W. sprawy ze skargi K. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 20 czerwca 2022 r. znak SKO.PS/4110/268/2022 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. przyznaje adwokatowi K. L. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie kwotę 390,24 zł (słownie: trzysta dziewięćdziesiąt złotych dwadzieścia cztery grosze) powiększoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 czerwca 2022 r., znak SKO.PS/4110/268/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta K. z dnia 18 marca 2022 r. Podstawę prawną postanowienia stanowił art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a."). Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia 18 marca 2022 r. Prezydent Miasta K. przyznał K. R. (dalej: "skarżący") zasiłek stały od dnia 1 marca 2022 r. do 30 listopada 2022 r. w kwocie 600 złotych miesięcznie oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 24 marca 2022 r. Odwołanie od decyzji skarżący sporządził w dniu 8 kwietnia 2022 r. (data wskazana w treści odwołania), a na dzienniku podawczym Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. Filia nr [...] złożył w dniu 11 kwietnia 2022 r. (prezentata umieszczona na odwołaniu). Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta K. z dnia 18 marca 2022 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 24 marca 2022 r., a odwołanie od decyzji zostało złożone w dniu 11 kwietnia 2022 r., a zatem z uchybieniem przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a. czternastodniowego terminu do wniesienia odwołania od decyzji. Organ wskazał, że ostatnim dniem, w którym skarżący mógł złożyć odwołanie był dzień 7 kwietnia 2022 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił organom manipulację w terminach i pisanie nieprawdy w dokumentach. Skarżący wskazał, że wszystkie dokumenty zostały złożone przez niego w terminie, organ przesuwa terminy, przyjmuje na "dziennik podawczy" bez pieczątki i bez potwierdzenia. Skarżący wskazał, że zasiłek powinien być przyznany w styczniu 2022 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniosło o oddalenie skargi. Pismem z dnia 13 marca 2023 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej Kraków – Ś. zgłosił udział w postępowaniu i wniósł o oddalenie skargi. Pismem z dnia 22 marca 2023 r. pełnomocnik skarżącego z urzędu podtrzymała stanowisko wyrażone w skardze, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, przyznanie zwrotu kosztów postępowania oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Pełnomocnik skarżącego wskazała, że w skardze podniesiono, iż odwołanie zostało złożone za pośrednictwem dziennika podawczego, który z uwagi na obowiązujący wówczas stan epidemii prowadzony był w formie niepozwalającej na przybicie prezentaty potwierdzającej rzeczywistą datę złożenia odwołania. Pełnomocnik zarzuciła organom brak ustalenia rzeczywistej daty złożenia odwołania na dzienniku podawczym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w niej podniesione. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie- od dnia jej ogłoszenia stronie. Zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W niniejszej sprawie niesporną okolicznością jest, że decyzja organu I instancji została doręczona skarżącemu w dniu 24 marca 2022 r., a zatem termin do złożenia odwołania upływał w dniu 7 kwietnia 2022 r. Koperta dołączona do akt sprawy nie została opieczętowana stemplem pocztowym, a na odwołaniu przybito prezentatę z datą 11 kwietnia 2022 r. (dziennik podawczy). Z treści odwołania wynika, że zostało ono sporządzone w dniu 8 kwietnia 2022 r. Skarżący zarzucił organom manipulowanie w datach wpłynięcia pism skarżącego do organu, jednakże nie przedłożył żadnych dowodów, które pozwoliły zakwestionować datę wskazaną na odwołaniu przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. Filia nr [...], nie wskazał w szczególności, w jakiej dacie zdaniem skarżącego odwołanie zostało złożone. Co więcej, już z daty samego sporządzenia odwołania – 8 kwietnia 2022 r. wynika, że zostało ono sporządzone po terminie. W rezultacie, zdaniem Sądu bezsporną okolicznością w niniejszej sprawie było również złożenie przez skarżącego odwołania z naruszeniem terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a. W ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie przedwcześnie stwierdziło uchybienie przez skarżącego terminowi do wniesienia odwołania. Sąd zwraca uwagę, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze Krakowie, stwierdzając uchybienie do wniesienia terminu odwołania przez skarżącego, powinno było uwzględnić treść art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j. Dz. U. z 2021, poz. 2095, dalej: "ustawa COVID-19). Zgodnie z ust. 1 powołanego przepisu w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. Jak stanowi ust. 2 w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (ust. 3). Zwrócić należy uwagę, że organ ustalił, że skarżący odebrał decyzję 24 marca 2022 r., a odwołanie złożył w dniu 11 kwietnia 2022 r. Do dnia 16 maja 2022 r. obowiązywał w Polsce stan epidemii, który został zniesiony rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii w związku z zakażeniami SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2022 r., poz. 1027). Rozporządzenie weszło w życie w dniu 16 maja 2022 r., wówczas wprowadzono w Polsce stan zagrożenia epidemicznego, który obowiązuje od dnia 16 maja 2022 r. W sytuacji zatem, gdy w czasie obowiązywania stanu epidemii (do 16 maja 2022 r.) doszło do uchybienia terminu do złożenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie powinno było zawiadomić o tym skarżącego oraz wyznaczyć termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu w trybie art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID-19. W niniejszej sprawie uchybienie przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania w sposób niebudzący wątpliwości miało miejsce w czasie obowiązywania stanu epidemii, a zatem zastosowanie w sprawie powinien mieć art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID-19. W rezultacie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie przedwcześnie, z naruszeniem powołanego przepisu, wydało zaskarżone postanowienie. Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez adwokatów określa rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t. j. Dz. U. z 2019, poz. 18 dalej: "rozporządzenie"). Zgodnie z § 2 rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz 2) niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata ustanowionego z urzędu. Zgodnie z § 3 rozporządzenia wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zawiera oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części. Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia wysokość opłaty w postępowaniu administracyjnym została określona na kwotę 240 zł. Opłatę podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług (§ 4 ust. 3 rozporządzenia). Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2022 r. sygn. SK 78/21 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że § 17 ust. 1 pkt 2 oraz § 17 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu są niezgodne z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 2 i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że wskazane w nich stawki dla adwokatów ustanowionych obrońcami z urzędu są niższe od stawek w tych samych sprawach dla adwokatów ustanowionych obrońcami z wyboru. W ocenie Trybunału, brak jakichkolwiek racjonalnych argumentów, które uzasadniałyby dyskryminujące traktowanie obrońców w zależności od tego, czy działają oni z wyboru, czy też zostali ustanowieni z urzędu Zaznaczyć należy, że sytuacja obrońców jest analogiczna jak pełnomocników w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Analiza statusu adwokatów i ich roli w postępowaniu, w którym występują jako podmioty powołane i zobowiązane do zastępstwa prawnego, prowadzi do uznania, że różnicowanie ich wynagrodzenia (tj. obniżenie pełnomocnikom z urzędu wynagrodzenia, które otrzymaliby, gdyby występowali w sprawie jako pełnomocnicy z wyboru) nie ma konstytucyjnego uzasadnienia. Odstępstwo od zasady równości, w tym również równej ochrony praw majątkowych, jest więc niedopuszczalne. Mając na względzie powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego, stawka wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu została przez Sąd ustalona analogicznie do stawek przewidzianych w §14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800) tj. w kwocie 480 zł brutto. Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie zastosuje powołane wyżej przepisy ustawy COVID-19, a następnie w oparciu o ustalone okoliczności sprawy, podejmie rozstrzygnięcie zgodnie z przepisami k.p.a. Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.