II SA/Gl 1788/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2024 r. sprawy ze skargi B. K. (K.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 12 września 2023 r. nr SKO.IV/424/2152/2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji.

Burmistrz Miasta C. decyzją z dnia 22 czerwca 2023 roku, nr [...], działając na podstawie art. 104 i in. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: j.t. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. – dalej k.p.a.), art. 17 i in. ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (obecnie j.t. Dz. U. z 2024 r., poz. 323 – dalej u.ś.r.) i in., orzekając wobec B.K. (dalej: strona, skarżąca), w związku z opieką nad córką, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności: 1) przyznał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od 12 maja 2023 do 31 maja 2027 w podanych w decyzji kwotach; 2) odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na okres od 1 marca 2023 r. do 11 maja 2023 r. Organ orzekł również w zakresie składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. W treści uzasadnienia wskazano m. in., że do 11 maja 2023 r. strona była aktywna zawodowo. W dniu 3 kwietnia 2023 r. Urząd Pracy skierował ją na płatny staż, który zakończyła w dniu 25 kwietnia 2023 r. Następnie w dniu 27 kwietnia 2023 r. strona podjęła zatrudnienie, które trwało 11 maja 2023 r. Dopiero od 12 maja 2023 r. wnioskodawczyni nie podejmuje aktywności zawodowej. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła strona, zaskarżając ją w części – co do punktu 2. W tym zakresie zarzucono m. in. naruszenie art. 17 ust. 6 u.ś.r., wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji co do punktu 2. Wskazano tam m. in., że sam fakt zarejestrowania w Powiatowym Urzędzie Pracy i posiadanie statusu osoby bezrobotnej (oraz ewentualnego podjęcia stażu zleconego przez Urząd Pracy) nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w okresie posiadania statusu osoby bezrobotnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku - Białej (dalej SKO), decyzją z dnia 12 września 2023 roku, nr SKO.IV/424/2152/2023, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że strona w ww. okresie odbywała staż codziennie w godzinach od 7.00 do 15.00. Zakres godzinowy stażu jest tożsamy z pełnym etatem zatrudnienia. Strona zatem w tym czasie nie sprawowała stałej opieki nad niepełnosprawną córką. W tym okresie świadczenie pielęgnacyjne nie należy się. Zakres sprawowanej opieki musi wykluczać możliwość podjęcia zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze pracy. Tylko wtedy można nabyć uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego. Skargę na powyższą decyzję SKO wniosła strona. Zarzucono m. in. naruszenia polegające na: 1) niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz brak podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy; 2) utrzymaniu w mocy całej decyzji, pomimo iż odwołanie dotyczyło tylko części decyzji, tj. punktu 2 decyzji organu I instancji; 3) wadliwym braku uwzględnienia terminu z odwołania od 1 marca 2023 r. do 3 kwietnia 2023 r. W treści uzasadnienia wskazano m. in., że SKO nie odniosło się do okresu od 1 marca 2023 r. do 3 kwietnia 2023 r., w którym skarżąca nie pracowała i była tylko zrejestrowana w Urzędzie Pracy. W tym czasie świadczenie pielęgnacyjne należało jej się. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując jednocześnie uprzednio wyrażone stanowisko w przedmiotowej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2023 roku, poz. 1634 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, że jest on dotknięty uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie. Zaskarżone rozstrzygnięcie narusza bowiem przepisy postępowania w sposób rażący, co w świetle art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. skutkuje stwierdzeniem jego nieważności. Organ I instancji w punkcie 1) przyznał skarżącej wnioskowane prawo, z kolei odmówił jego przyznania w punkcie 2), w zakresie odnoszącym się do dat od 1 marca 2023 r. do 11 maja 2023 r. W odwołaniu skarżąca wyraźnie zaznaczyła, że zaskarża decyzję co do punktu 2. SKO rozpoznało jednak sprawę w zakresie wykraczającym poza treść odwołania, również w części niezaskarżonej. Utrzymało w mocy całą decyzję Burmistrza, odnosząc się także co do prawidłowości rozstrzygnięcia w punkcie 1). Świadczenie pielęgnacyjne ma charakter okresowy (w danym okresie strona może spełniać przesłanki przyznania jej świadczenia, a w innym nie) i nie było przeszkód, by zaskarżyć decyzję w odwołaniu jedynie w części dla strony niekorzystnej – co do punktu 2). W pozostałym zakresie decyzja ta stała się ostateczna. To strona decyduje w jakiej części kwestionuje rozstrzygnięcie (w przypadku podzielności aktu administracyjnego), a jeśli organ odwoławczy rozpozna sprawę szerzej, oznacza to nieuprawnione działanie z urzędu (por. ogólne uwagi w wyroku NSA z 6 lipca 2018 r., II OSK 1988/16). Jednocześnie w świetle art. 16 § 1 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Zatem SKO nie miało uprawnienia, by sprawę rozpoznawać poza zakresem odwołania, przez co doszło do rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Dodatkowo trudno dociec jakie były powody odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w całym okresie od 1 marca 2023 r. do 11 maja 2023 r., skoro już nawet organ I instancji pisał, że dopiero w dniu 3 kwietnia 2023 r. Urząd Pracy skierował stronę na płatny staż, który zakończył się w dniu 25 kwietnia 2023 r., a potem skarżąca podjęła zatrudnienie, które trwało do 11 maja 2023 r. SKO nie oceniło w sposób należyty przesłanek odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za cały ww. okres. Wszystkie te uchybienia przepisom postępowania, w tym art. 16 § 1, 138 § 1 pkt 1, 156 §1 pkt 2 k.p.a., stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien mieć na uwadze powyższe ustalenia, bacząc by nie naruszono reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcie odpowiadało prawu materialnemu. Treści rozstrzygnięcia Sąd nie przesądza, bowiem nie pozwalają na to niepełne ustalenia faktyczne. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl. ----------------------- Sygn. akt II SA/Gl 1788/23